امروز جمعه ۲۵ سال از وقوع حملات ۱۱ سپتمبر سال ۲۰۰۱ میلادی که سبب مرگ حدود ۳ هزار غیر نظامی در امریکا شد، می‌گذرد.

حمله‌ی که تاریخ امریکا را تغییر داد.

۲۵ سال پیش چهار طیارۀ مسافربری ربوده شده برج‌های دوگانۀ تجارت جهانی در مرکز نیویارک و ساختمان وزارت دفاع امریکا (پنتاگون) در واشنگتن را هدف قرار دادند.

یک طیاره هم قبل از انجام حمله در پنسیلوانیا سقوط داده شد.

در این حملات ۱۹ عضو شبکۀ القاعده دخیل بودند که ۱۵ نفر از آن‌ها شهروندان عربستان سعودی بودند.

امریکا سازمان تروریستی القاعده را مسئول این حمله خواند و در آن زمان، اسامه بن لادن، رهبر این گروه تحت حمایت حکومت وقت طالبان در افغانستان بسر می‌برد.

مخالفت طالبان با تسلیم کردن او به امریکا سبب شد که جورج دبلیو بوش، رئیس جمهور آن زمان امریکا، به حمایت جامعۀ جهانی، حملۀ گسترده‌ی را علیه طالبان در افغانستان طرح‌ریزی کند.

عملیات نظامی به رهبری امریکا سبب سرنگونی رژیم پنج سالۀ طالبان شد، اما اسامه بن لادن سال‌های سال از عملیات ایالات متحده فرار کرد و سرانجام از سوی نیروهای امریکا در دوم ماه می سال ۲۰۱۱ در منطقۀ ایبت آبادِ پاکستان کشته شد.

مقامات حکومت طالبان بر استفاده مسئولانه از آب تأکید کرده‌اند.

خبرگزاری باختر در کنترول طالبان روز پنجشنبه «۱۹ سنبله» گزارش داده که عبدالسلام حنفی معاون ریاست‌الوزرای طالبان در جلسه‌ی درباره مدیریت منابع آب بر استفاده مسئولانه از منابع آب، جلوگیری از هدر رفتن آب و تسریع روند ساخت سدها، بندهای کنترولی و کانال‌های آبیاری تأکید کرده‌است.

در خبر گفته شده که هدف از این اقدامات تأمین پایدار آب برای شهروندان و تقویت امنیت آبی کشور عنوان شده‌است.

این تصمیم در حالی از سوی طالبان اتخاذ می‌شود که کمیتۀ بین‌المللی نجات بریتانیا (آی آر سی یو کی) گفته است که تا سال ۲۰۳۰ میلادی ممکن کابل نخستین شهر مدرن باشد که آب آن تمام می‌شود.

این درحالی‌ست که شماری از باشنده‌گان این شهر در صحبت با رادیو آزادی گفته اند که کاهش سطح آب‌های زیر زمینی به اندازه‌ی جدی شده که حتی برخی چاه‌های عمیق نیز دیگر آب کافی ندارند.

کمیته بین‌المللی صلیب سرخ هم در گزارشی در سال ۲۰۲۵ هشدار داده بود که افغانستان با بحران کمبود آب روبه‌رو است و حدود ۳۳ میلیون نفر در این کشور به آب مورد نیاز خود دسترسی ندارند.

سازمان عفو بین‌الملل اعلام کرد که روسیه برای جذب اتباع خارجی به جنگ اوکراین در مواردی از فریب، اجبار و وعده‌های دروغین استفاده کرده و این روند در بسیاری از موارد «مصداق قاچاق انسان» است.

این سازمان حقوق بشری در گزارشی‌که روز پنج‌شنبه «۱۹ سنبله» منتشر شد، گفته است که با بیش از ۱۲ تبعه خارجی از کشورهای مختلف، از جمله کلمبیا، کوبا، مصر، سومالی و آفریقای جنوبی که در دو کمپ اسرای جنگی در اوکراین نگهداری می‌شدند، مصاحبه کرده‌است.

به‌گفتهٔ عفو بین‌الملل، تنها سه نفر از مصاحبه شونده‌گان هنگام امضای قرارداد می‌دانستند که قرار است برای جنگیدن در اوکراین اعزام شوند.

برخی دیگر گفته اند با وعدهٔ حقوق بالا، پاداش و حتی امکان دریافت تابعیت روسیه جذب شده‌اند، اما این وعده‌ها به‌طور کامل عملی نشده‌است.

اگنس کالامار، سرمنشی عفو بین‌الملل، گفت میزان «استثمار و اجبار» در این موارد باعث شده این سازمان نتیجه بگیرد که بسیاری از آن‌ها بر اساس تعریف پروتوکول پالرمو سازمان ملل متحد، مصداق قاچاق انسان است.

عفو بین‌الملل گفته به دلیل ممنوع شدن فعالیت این سازمان حقوق بشری در روسیه از ماه می ۲۰۲۵، امکان انجام تحقیق در داخل این کشور را نداشته است.

کمیسیون حقوق بشر پاکستان از تصمیم مقام‌های این کشور برای اخراج شماری از محصلان افغان از رشته‌های طب و طب دندان ابراز نگرانی کرده و گفته است که این موضوع تنها یک مسئله آموزشی نیست، بلکه به یک بحران بشری نیز تبدیل شده است.

بر اساس اعلامیه‌ای که روز چهارشنبه، ۱۸ سنبله، منتشر شده، تنها در شهر لاهور حدود ۱۰۰ محصل افغان در رشته‌های طب و طب دندان از این تصمیم متأثر می‌شوند که از میان آنان، حدود ۲۰ تا ۴۰ تن دختر هستند.

این نهاد افزوده که شماری از این محصلان برای دریافت حمایت حقوقی و کمک برای دسترسی به سرپناه امن نیز به این نهاد مراجعه کرده‌اند.

کمیسیون حقوق بشر پاکستان از حکومت این کشور خواسته است تا اصل «عدم بازگرداندن اجباری» را رعایت کند و پیش از بازگرداندن هر محصل، خطرات احتمالی در افغانستان را به‌صورت جداگانه بررسی کند.

کمیسیون حقوق بشر پاکستان تأکید کرده است که نگرانی‌های امنیتی و تنش‌های موجود میان اسلام‌آباد و کابل نباید به اخراج یا مجازات جمعی محصلان افغان منجر شود.

این در حالی است که شورای طبی و طب دندان پاکستان روز دوشنبه، ۱۶ سنبله، با صدور دستورالعملی، محصلان افغان را از ادامه تحصیل در پوهنتون‌ها و مؤسسات طبی دولتی و خصوصی این کشور منع کرد.

این شورا گفته است که این تصمیم بر اساس پالیسی ملی پاکستان برای اخراج افغان‌ها از رشته‌های «حساس حرفه‌ای» گرفته شده است. حدود ۸۰۰ محصل افغان در رشته‌های طبی در پاکستان تحصیل می‌کنند.

شورای طبی و طب دندان پاکستان همچنان دستور داده است که ثبت‌نام محصلان افغان برای سال تحصیلی جدید لغو شود و روند اخراج محصلان افغان در حال تحصیل در رشته‌های طبی، ظرف سه روز تکمیل شود.

دونالد ترمپ، رئیس‌جمهور امریکا روز چهارشنبه، ۱۸ سنبله وعده داد که اگر جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نومبر پیروز شوند، به هر شهروند بزرگسال امریکایی ۵ هزار دالر پرداخت خواهد شد.

ترمپ این سخنان را در نشست حزب جمهوری‌خواه در دالاس مطرح کرد و گفت این پرداخت‌ها «سود سهام ترمپ» نامیده خواهد شد. او درباره منبع تأمین این پول توضیحی نداد؛ در حالی که هزینه چنین طرحی می‌تواند از یک تریلیون دالر فراتر برود.

ترمپ همچنین از هوادارانش خواست در انتخابات میان‌دوره‌ای «وانمود کنند» که او نیز در برگه رأی حضور دارد.

دونالد ترمپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده می‌گوید از نظر او جنگ با ایران «بلافاصله» پس از انتخابات میان‌دوره‌ای امریکا پایان خواهد یافت.

ترمپ روز چهارشنبه، ۱۸ سنبله، پیش از حرکت به‌سوی شهر دالاس برای اشتراک در اجلاس حزب جمهوری‌خواه، به خبرنگاران گفت: «فکر می‌کنم جنگ بلافاصله پس از انتخابات پایان خواهد یافت؛ چون آن‌ها (ایران) دیگر نمی‌توانند دوام بیاورند.»

ترمپ درباره وضعیت ایران افزود: «آن‌ها مستأصل هستند و تلاش می‌کنند بر انتخابات تأثیر بگذارند.»

انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده قرار است در ماه نوامبر (عقرب) برگزار شود.

این در حالی است که روزنامه وال‌استریت ژورنال روز چهارشنبه به نقل از چند مقام حکومت امریکا گزارش داد که مشاوران ارشد قصر سفید، از جمله جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، به‌گونه خصوصی به دونالد ترمپ هشدار داده‌اند که درگیری با ایران ممکن است تا پایان دوره ریاست‌جمهوری او ادامه پیدا کند.

ترمپ این اظهارات را درحالی بیان کرده که ساعاتی پس از آن با هشدار دوباره به حکومت ایران دربارهٔ فعالیت‌ها در کوه کلنگ گزلا گفت که ایالات متحده ممکن است به این تأسیسات مخفی حمله کند.

دونالد ترمپ پیشتر در روز ۱۳ سنبله نیز تهدید کرده بود که ایالات متحده شاید به‌زودی به کوه کلنگ گزلا حمله کند.

یان ایگلند، مسئول شورای پناهندگان ناروی (NRC) می‌گوید هزاران خانواده‌ای که از ایران و پاکستان به افغانستان برگشته‌اند، با نیازهای جدی و حیاتی به سرپناه در زمستان پیشرو روبه‌رو هستند؛ اما بسیاری از این خانواده‌ها هیچ کمک بشردوستانه‌ای دریافت نمی‌کنند.

او روز چهارشنبه، ۱۸ سنبله، در صفحه ایکس خود نوشته است که در سه سال گذشته، حدود ۶ میلیون نفر از ایران و پاکستان مجبور به بازگشت به افغانستان شده‌اند. به گفته او، این افراد اغلب تنها با وسایل اند و دست خالی برگشتند و با مشکلات جدی در زمینه مسکن و یافتن کار برای تأمین نیازهای زندگی‌شان مواجه اند.

آقای ایگلند همچنان تصویری از یک خانواده بازگشته از پاکستان منتشر کرده است که در یک خیمه زندگی می‌کنند.

او می‌گوید که شمار کمی از کشورها هنوز به مردم افغانستان کمک می‌کنند و تنها شماری اندک نیز با مقام‌های افغانستان گفت‌وگو دارند تا برای تأمین حقوق دختران و زنان و دسترسی آنان به آموزش و کار، اقدام کنند.

این در حالی است که کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، بازگشت حدود ۶ میلیون مهاجر از ایران و پاکستان به افغانستان در سه سال گذشته را بی‌سابقه خوانده است.

حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، تصمیم مقام‌های پاکستان برای جلوگیری از ادامه تحصیل محصلان افغان در رشته‌های طبی را «اقدامی تأسف‌بار» خوانده و خواستار لغو آن شده است.

آقای کرزی روز پنج‌شنبه، ۱۹ سنبله، در صفحه ایکس خود نوشته است که آموزش جوانان، فعالیت‌های علمی و همکاری میان نهادهای علمی باید از اختلافات سیاسی میان کشورها جدا نگه داشته شود.

او همچنان از چهره‌های سیاسی و اجتماعی پاکستان که با این تصمیم مخالفت کرده و از حکومت این کشور خواسته‌اند در آن تجدیدنظر کند، قدردانی کرده است.

این درحالی است که شورای طبی و طب دندان پاکستان روز دوشنبه، ۱۶ سنبله، با صدور دستورالعملی، محصلان افغان را از ادامه تحصیل در پوهنتون‌ها و مؤسسات طبی دولتی و خصوصی این کشور منع کرد.

شورای طبی و طب دندان‌ پاکستان گفته است این تصمیم بر اساس پالیسی ملی این کشور برای اخراج افغان‌ها از رشته‌های حساس حرفه‌ای گرفته شده است. حدود ۸۰۰ محصل افغان در رشته‌های طبی در پاکستان تحصیل می‌کنند.

این شورا همچنان دستور داده است که ثبت‌نام محصلان افغان برای سال تحصیلی جدید لغو شود و روند اخراج محصلان افغانِ در حال تحصیل در رشته‌های طبی، ظرف سه روز تکمیل شود.

این تصمیم با واکنش های گسترده به شمول سازمان عفو بین‌الملل نیز مواجه شده است.

مؤسسه ماین پاکی «هلو ترست» گفته است که کاهش بودجه‌های بین‌المللی، عملیات پاک‌سازی مهمات مرگبار خوشه‌ای در افغانستان را با تهدید جدی روبه‌رو کرده‌است.

بر اساس گزارش «نظارت بر مهمات خوشه‌ای ۲۰۲۶» که روز سه شنبه ۱۷ سنبله توسط این مؤسسه منتشر شد، افغانستان در کنار هشت کشور دیگر از جمله اوکراین، سوریه و میانمار، در سال ۲۰۲۵ شاهد ثبت قربانیان جدید بوده است.

این گزارش هشدار می‌دهد که قطع و کاهش بودجه‌های جهانی، برنامه‌های پاک‌سازی زمین‌های آلوده را نه‌تنها در افغانستان، بلکه در موریتانیا و سومالیا نیز تا آستانه توقف پیش برده‌است.

استفاده از مهمات خوشه‌ای بر اساس معاهدات بین‌المللی در سال ۲۰۰۸ رسماً ممنوع اعلام شد، اما میراث مرگبار این سلاح‌ها تنها در سال گذشته میلادی جان بیش از یک هزار غیر نظامی را در سراسر جهان گرفته است.

به‌گفته هلو ترست، ۸۷ درصد از مجموع تلفات ثبت شده در سال ۲۰۲۵ را افراد ملکی، به‌ویژه کودکان تشکیل می‌دهند، رقمی‌که تخمین زده می‌شود آمار واقعی آن به مراتب بیشتر باشد.

مهمات خوشه‌ای که از زمین یا هوا فایر می‌شوند، با رهاسازی مجموعه‌ی از بمب‌های کوچک‌تر در مساحت وسیع، خطرات جانبی زیادی بر جا می‌گذارند.

بین ۱۰ تا ۴۰ درصد این مهمات فرعی، یکباره منفجر نمی‌شوند، بلکه در مزارع، جنگلات، سرک‌ها و مکاتب پخش می‌شوند، حتی دهه‌ها بعد زمانی‌‌که روی آنها فشار وارد شود، منفجر می‌شوند.

فرشته عباسی، کارشناس دیدبان حقوق بشر برای افغانستان می‌گوید، در بیش از پنج سال پس از به قدرت رسیدن دوبارۀ طالبان در افغانستان، زنان و دختران افغان همچنان به طور سیستماتیک از حقوق اساسی‌شان محروم می‌شوند، درحالی‌که خبر‌نگاران و سایر فعالان با آزار و اذیت مواجه می‌شوند.

فرشته عباسی، این را در پیام ویدیویی که روز چهارشنبه (۱۸ سنبله) در شبکۀ اکس منتشر شد، گفته است.

طالبان در سال ۲۰۲۱ میلادی پس از تسلط دوباره بر افغانستان، دختران بالاتر از صنف ششم را از آموزش منع کردند.

سپس زنان و دختران افغان از رفتن به پوهنتون‌ها منع شدند و کار زنان در بسیاری ادارات دولتی و همۀ مؤسسات و نهادهای غیر دولتی ممنوع شده‌است.