امنیت در افغانستان چیزیست کمیاب، اما در شهر مزار شریف در شمال این کشور چنین نیست، در این جا ثبات باعث رشد تجارت شده است.
زمانی که آفتاب به غروب نزدیک می شود، صدها خانواده در پارک تفریحی شهر مزار شریف گرد هم می آیند.
نوجوانان در لوازم تفریحی که در این پارک فراهم شده مصروف بازی می شوند، صدای ریل اطفال به گوش می رسد و در یک گوشهء این پارک روی یک پرده بزرگ ویدیوی آهنگ های افغانی دیده می شود.
زنان که در بیرون چادری بسر می کنند، در این پارک رو های شان را باز کرده و همراه با خانواده های شان نشسته اند. همگی در روشنی نیوین های رنگه از این فضای موجود که در افغانستان خیلی اندک قابل دستیاب است، لذت می برند.
مزار شریف در نزدیک سرحد ازبکستان قرار دارد و یکی از مصوون ترین شهرهای منطقه که در آن طالبان در حال گسترش اند، می باشد.
در حالی که اطراف مزار شریف و اکثر ولایت بلخ از امنیت برخوردار است، ولایت هم جوار آن کندز به یک ساحه نزاع مبدل شده که مردم از رفتن به آن بیم دارند.
امتیاز امنیت این شهر به والی بلخ عطا محمد نور داده می شود. قوماندان سابق مجاهدین که امروز با دیریشی و نکتای ظاهر می شود.
مانند سایر مناطق افغانستان، جاییکه قوماندانان سابق به قدرت رسیدند وی و طرفدارنش نیز متمول شده اند. خانه های شان به بزرگی قصر ها در گوشه و کنار مزارشریف دیده می شود. مردم عادی می گویند که این خانه ها با پول کمک ها ساخته شده اند و حزب حاکم در این ولایت جمعیت اسلامی تجارت های عمده این شهر را در کنترل دارد.
اما امنیت را که والی بلخ فراهم کرده نیز موجب جلب و جذب تجار خارجی و شرکت های افغانی از سایر نقاط کشور شده و این امریست که در رشد اقتصادی این شهر کمک کرده است. ساختمان ها و مغازه های بزرگ و کوچک در حال تعمیر به نظر می خورند.
احمد تمیم صدیقی استاد اقتصاد در انستیوت تحصیلات عالی آریا، پوهنتون خصوصی این ولایت می گوید:
« شرکت های ترکی برای سرمایه گذاری در تولیدات مواد خوراکی، نفت و مکرونی به ولایت بلخ آمده اند. برخی از شرکت های پترول از ازبکستان برای تولید نفت آماده گی می گیرند و برخی از شرکت های کود کیمیاوی از روسیه آمده اند زیرا که افغانستان برای زراعت به کود بیشتر نیاز دارد.»
امنیت خوب در این شهر هم چنین شرکت بسته بندی موتر ساییکل در هرات یک شهر دیگر ثروتمند اما نسبتاً نا امن تر را تشویق کرده است که کار خود را به شمال توسعه دهد.
مهم تر از همه، امنیت مزارشریف این شهر را به شبکه سودبخش تجارت از ازبکستان مبدل ساخته است. بر اساس گزارش بانک انکشاف آسیایی تجارت از این راه نصف واردات افغانستان را تشکیل می دهد. نفت، وسایل ساختمانی و غله از این راه وارد افغانستان می شوند.
احمد تمیم صدیقی می گوید، در سال روان عواید ولایت بلخ بخاطر داد و ستد در مرز این ولایت به 150 ملیون دالر رسیده است. به گفته وی در سال 2004 این عایدات به پنج ملیون دالر می رسید. به نظر می رسد که تجارت در این ولایت با احداث خط آهن بیشتر از این رشد کند. قرار است تا چند ماه دیگر رفت و آمد در خط آهن از حیرتان به مزارشریف آغاز شود.
اما سعید ستار موسوی یک استاد اقتصاد دیگر در انستیتیوت آریا از شیوه تجارت در بلخ انتقاد دارد. وی می گوید:
« برخی از تجار انحصار را به میان آورده اند و یا گفته می توانیم که تجارت در افغانستان انحصاری شده است. آنها برخی از تولیدات را وارد می کنند و طبق مفاد دلخواه شان در بازار عرضه می کنند. به این معنی هر زمانی که خواسته باشند قیمت را بلند می برند و هر زمانی که خواسته باشند کاهش می دهند. اما آنها هرگز کاهش نمی دهند، ما هرگز نه دیدیم، بالعموم آنها قیمت ها را افزایش می دهند.»
بسیاری از مردم در مزار شریف به این باور اند که امنیت در این شهر بخاطر والی آن برقرار است. تعدادی هم در این شهر به این باور هستند که اگر عطاء محمد نور در انتخابات خود را نامزد کند کسی از او در مزار شریف برنده نخواهد شد. البته وی یگانه والی در این کشور است که از سوی رییس جمهور تعین نشده و تنها والی است که با وجود نادیده گرفتن کرزی از این مقام برطرف نشده است.
پس چرا در مزار شریف از هم چون یک والی حمایت می شود؟
جواب آن انکشاف اقتصادی این شهر است. اگر از یک سو این رشد و انکشاف اقتصادی ثروتمند را متمول تر و قوی را قدرتمندتر می سازد، از سوی دیگر مفاد آن کار و بار های کوچک در سرک های این شهر نیز می رسد.
شاید با در نظر داشت بسیاری از معیارها مزار شریف نمونهء یک موفقیت کامل نباشد، اما با آن هم این چیزی بیشتر از آن است که در شهرهای نا امن به دست می آید.
زمانی که آفتاب به غروب نزدیک می شود، صدها خانواده در پارک تفریحی شهر مزار شریف گرد هم می آیند.
نوجوانان در لوازم تفریحی که در این پارک فراهم شده مصروف بازی می شوند، صدای ریل اطفال به گوش می رسد و در یک گوشهء این پارک روی یک پرده بزرگ ویدیوی آهنگ های افغانی دیده می شود.
زنان که در بیرون چادری بسر می کنند، در این پارک رو های شان را باز کرده و همراه با خانواده های شان نشسته اند. همگی در روشنی نیوین های رنگه از این فضای موجود که در افغانستان خیلی اندک قابل دستیاب است، لذت می برند.
مزار شریف در نزدیک سرحد ازبکستان قرار دارد و یکی از مصوون ترین شهرهای منطقه که در آن طالبان در حال گسترش اند، می باشد.
در حالی که اطراف مزار شریف و اکثر ولایت بلخ از امنیت برخوردار است، ولایت هم جوار آن کندز به یک ساحه نزاع مبدل شده که مردم از رفتن به آن بیم دارند.
امتیاز امنیت این شهر به والی بلخ عطا محمد نور داده می شود. قوماندان سابق مجاهدین که امروز با دیریشی و نکتای ظاهر می شود.
مانند سایر مناطق افغانستان، جاییکه قوماندانان سابق به قدرت رسیدند وی و طرفدارنش نیز متمول شده اند. خانه های شان به بزرگی قصر ها در گوشه و کنار مزارشریف دیده می شود. مردم عادی می گویند که این خانه ها با پول کمک ها ساخته شده اند و حزب حاکم در این ولایت جمعیت اسلامی تجارت های عمده این شهر را در کنترل دارد.
اما امنیت را که والی بلخ فراهم کرده نیز موجب جلب و جذب تجار خارجی و شرکت های افغانی از سایر نقاط کشور شده و این امریست که در رشد اقتصادی این شهر کمک کرده است. ساختمان ها و مغازه های بزرگ و کوچک در حال تعمیر به نظر می خورند.
احمد تمیم صدیقی استاد اقتصاد در انستیوت تحصیلات عالی آریا، پوهنتون خصوصی این ولایت می گوید:
« شرکت های ترکی برای سرمایه گذاری در تولیدات مواد خوراکی، نفت و مکرونی به ولایت بلخ آمده اند. برخی از شرکت های پترول از ازبکستان برای تولید نفت آماده گی می گیرند و برخی از شرکت های کود کیمیاوی از روسیه آمده اند زیرا که افغانستان برای زراعت به کود بیشتر نیاز دارد.»
امنیت خوب در این شهر هم چنین شرکت بسته بندی موتر ساییکل در هرات یک شهر دیگر ثروتمند اما نسبتاً نا امن تر را تشویق کرده است که کار خود را به شمال توسعه دهد.
مهم تر از همه، امنیت مزارشریف این شهر را به شبکه سودبخش تجارت از ازبکستان مبدل ساخته است. بر اساس گزارش بانک انکشاف آسیایی تجارت از این راه نصف واردات افغانستان را تشکیل می دهد. نفت، وسایل ساختمانی و غله از این راه وارد افغانستان می شوند.
احمد تمیم صدیقی می گوید، در سال روان عواید ولایت بلخ بخاطر داد و ستد در مرز این ولایت به 150 ملیون دالر رسیده است. به گفته وی در سال 2004 این عایدات به پنج ملیون دالر می رسید. به نظر می رسد که تجارت در این ولایت با احداث خط آهن بیشتر از این رشد کند. قرار است تا چند ماه دیگر رفت و آمد در خط آهن از حیرتان به مزارشریف آغاز شود.
اما سعید ستار موسوی یک استاد اقتصاد دیگر در انستیتیوت آریا از شیوه تجارت در بلخ انتقاد دارد. وی می گوید:
« برخی از تجار انحصار را به میان آورده اند و یا گفته می توانیم که تجارت در افغانستان انحصاری شده است. آنها برخی از تولیدات را وارد می کنند و طبق مفاد دلخواه شان در بازار عرضه می کنند. به این معنی هر زمانی که خواسته باشند قیمت را بلند می برند و هر زمانی که خواسته باشند کاهش می دهند. اما آنها هرگز کاهش نمی دهند، ما هرگز نه دیدیم، بالعموم آنها قیمت ها را افزایش می دهند.»
بسیاری از مردم در مزار شریف به این باور اند که امنیت در این شهر بخاطر والی آن برقرار است. تعدادی هم در این شهر به این باور هستند که اگر عطاء محمد نور در انتخابات خود را نامزد کند کسی از او در مزار شریف برنده نخواهد شد. البته وی یگانه والی در این کشور است که از سوی رییس جمهور تعین نشده و تنها والی است که با وجود نادیده گرفتن کرزی از این مقام برطرف نشده است.
پس چرا در مزار شریف از هم چون یک والی حمایت می شود؟
جواب آن انکشاف اقتصادی این شهر است. اگر از یک سو این رشد و انکشاف اقتصادی ثروتمند را متمول تر و قوی را قدرتمندتر می سازد، از سوی دیگر مفاد آن کار و بار های کوچک در سرک های این شهر نیز می رسد.
شاید با در نظر داشت بسیاری از معیارها مزار شریف نمونهء یک موفقیت کامل نباشد، اما با آن هم این چیزی بیشتر از آن است که در شهرهای نا امن به دست می آید.