سازمان خوراک و زراعت ملل متحد هشدار داده که کاهش منابع آبی، افزایش درجه حرارت و افت ذخایر برف میتواند در ماههای آینده بر تولیدات زراعتی افغانستان تأثیر منفی بگذارد.
شماری از دهقانان در ولایتهای مختلف کشور نیز میگویند کمبود آب و ادامه خشکسالی، حاصلات زراعتی و معیشت آنان را با تهدید جدی روبهرو کردهاست.
عبدالعظیم، دهقانی از ولایت نیمروز میگوید، با گرم شدن هوا و کاهش همهروزه منابع آبی، نگران سرنوشت حاصلات زراعتی خود است.
اگر آب خشک شود، مردم که همه پنبه کشت کردهاند، حاصلاتشان از بین خواهد رفت
او در صحبت با رادیو آزادی گفت که زندهگی بسیاری از مردم در نیمروز به زراعت وابسته است و کمبود آب میتواند بر حاصلات و درآمد خانوادهها تأثیر جدی بگذارد: "مشکلات و نگرانی ما این است که آب تقریباً خشک شده و شاید پنج روز دیگر هم دوام نکند. اگر آب خشک شود، مردم که همه پنبه کشت کردهاند، حاصلاتشان از بین خواهد رفت. اینجا مردم تجارت ندارند و کار دیگری هم نیست، فقط همین زراعت است."
حاجی عبدالعزیز، یک دهقان دیگر از ولسوالی قادس ولایت بادغیس نیز از ادامه خشکسالی و کاهش منابع آبی ابراز نگرانی میکند.
او به رادیو آزادی گفت: "بیخی آب نداریم، کشت و کار ما همه از بین رفته است. زمینهای آبی خود را تنها با آبی که در دو ماه اول سال به رودخانه سرازیر میشود، آبیاری میکنیم. بعد از آن توان حفر چاه عمیق را هم نداریم. تمام قریههای اطراف با مشکل کمبود آب روبهرو هستند و به جز چاههای دستی، منبع دیگری برای تأمین آب وجود ندارد."
قریههای اطراف با مشکل کمبود آب روبهرو هستند و به جز چاههای دستی، منبع دیگری برای تأمین آب وجود ندارد
این دهقانان در حالی از کمبود آب، کاهش حاصلات و پیامدهای تغییرات اقلیمی ابراز نگرانی میکنند که سازمان خوراک و زراعت ملل متحد (فائو) نیز به تازهگی نسبت به افزایش فشار بر منابع آبی افغانستان هشدار دادهاست.
این سازمان روز چهارشنبه «۱۳ جوزا» با نشر گزارشی تحت عنوان «چشمانداز فصلی اقلیم و زراعت افغانستان در ماه جون» اعلام کرده که با وجود چشمانداز نسبتاً مناسب برای حاصلات زراعتی، افغانستان همچنان با چالشهای جدی در بخش منابع آبی روبهرو است.
بر اساس این گزارش، کاهش ذخایر برف، پایین رفتن سطح آبهای زیرزمینی و افزایش دما میتواند در ماههای آینده بر تولید محصولات زراعتی و مالداری تأثیر منفی بگذارد.
در گزارش آمده است که با آغاز فصل تابستان، دسترسی به آب به بزرگترین چالش دهقانان تبدیل شدهاست. کاهش جریان آب در رودخانهها، افزایش نیاز به آبیاری و احتمال شکلگیری پدیده اقلیمی النینو در ادامه سال جاری، میتواند فشار بیشتری بر سکتور زراعت افغانستان وارد کند.
النینو یک پدیده اقلیمی است که با تغییر الگوهای آبوهوایی، میتواند سبب افزایش درجه حرارت، خشکسالی یا تغییر میزان بارندهگی در مناطق مختلف جهان شود.
سازمان خوراک و زراعت ملل متحد همچنان هشدار میدهد که ذخایر برف در رشتهکوه هندوکش و مناطق مرتفع مرکزی پایینتر از سطح اوسط باقی مانده و این وضعیت، همراه با افزایش درجه حرارت، خطر کاهش دسترسی به آب را در اوج فصل آبیاری افزایش میدهد.
در ادامه گزارش آمده که انتظار میرود دمای هوا در ماه جون در مناطق جنوبی و غربی افغانستان بین نیم تا دو درجه سانتیگراد بالاتر از حد معمول باشد و در بسیاری از مناطق از ۳۵ درجه سانتیگراد فراتر رود، وضعیتیکه میزان تبخیر را افزایش داده و نیاز به آبیاری را بیشتر خواهد ساخت.
کارشناسان مسائل آب میگویند تغییرات اقلیمی، افزایش درجه حرارت و مدیریت نادرست منابع آبی، چالش کمآبی را در افغانستان تشدید کرده و در صورت بیتوجهی، این وضعیت میتواند در سالهای آینده پیامدهای جدیتری برای زراعت و معیشت مردم به همراه داشته باشد.
حفظ گودالها و آبگیرهای طبیعی میتواند سبب شود آبهای سطحی به تدریج جذب منابع آب زیرزمینی شوند
عبدالباسط رحمانی، یکی از این کارشناسان، در صحبت با رادیو آزادی گفت که افزایش ظرفیت ذخیره و جذب آب، حفاظت از منابع طبیعی و مدیریت بهتر حوزههای آبریز میتواند در کاهش اثرات کمآبی و تقویت منابع آب زیرزمینی نقش مهمی داشته باشد.
او افزود: "ما در یک اقلیم بسیار خشک و آسیبپذیر از لحاظ منابع آب قرار داریم. نفوس در حال افزایش است و نیاز مردم به منابع طبیعی بیشتر میشود. راهحل اساسی، ساخت چکدمها، توجه به حوزههای آبریز، حفظ پوشش سبز و پوشش نباتی است تا جذب آب افزایش یابد. همچنان حفظ گودالها و آبگیرهای طبیعی میتواند سبب شود آبهای سطحی به تدریج جذب منابع آب زیرزمینی شوند."
افغانستان کشوری زراعتمحور است و بخش بزرگی از مردم آن از طریق کشاورزی امرار معیشت میکنند.
در سالهای اخیر، تغییرات اقلیمی، خشکسالیهای پیهم، سیلابها و شیوع آفات نباتی بارها محصولات کشاورزان را تهدید کردهاست.
یکی از تازهترینی این آفات هجوم ملخها و حشره کفشک به زمینهای زراعتی برخی ولایات در زون غرب افغانستان است.
بهگفته شماری از دهقانان در زون غرب کشور، بهویژه در ولایتهای هرات و بادغیس، این آفات در کنار خشکسالی و کمبود آب، خسارات سنگینی را بر زمینهای زراعتی و حاصلات آنان وارد کردهاست.
