این بخشی از روایت یکی از زنان هرات است که میگوید پس از بازداشتهای اخیر زنان از سوی طالبان، فضای نگرانی و ترس در این ولایت افزایش یافته است.
او به دلیل ترس از مجازات احتمالی از سوی طالبان نخواست نامش در گزارش گنجانده شود.
در کنار این روایت برخی باشندگان هرات ادعا میکنند که محتسبان امر به معروف و نهی از منکر طالبان اخیراً موجی از بازداشت و برخورد با زنانی را آغاز کردهاند که به گفته آنان «حجاب مورد نظر طالبان» را رعایت نکردهاند.
با این حال، شماری از زنان در هرات به رادیو آزادی گفتهاند که با وجود داشتن حجاب و پوشش کامل، از جمله ماسک، بازداشت شده و مورد بدرفتاری قرار گرفتهاند.
در مقابل رادیو حریت، رسانه نزدیک به حکومت طالبان، روز دوشنبه ۱۸ جوزا به نقل از سیفالاسلام خیبر، سخنگوی وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان گزارشهای مربوط به بازداشت زنان در هرات را رد کرده و آنها را «شایعات بیاساس» خواند.
اما در سطح شهر، روایتهای دیگری نیز شنیده میشود، یک زن تجارتپیشه از هرات میگوید تلاش کرده جواز کاریاش را تمدید کند، اما فضای ترس و محدودیتها او را از بیرون رفتن بازداشته است.
متأسفانه جدیداً که این سه چهار روز این محدودیتها خلق شده حتی خدا شاهد است که من کل کار های جواز کارم را همانطور گذاشته ام
« متأسفانه جدیداً که این سه چهار روز این محدودیتها خلق شده حتی خدا شاهد است که من کل کار های جواز کارم را همانطور گذاشته ام و نتوانسته ام از ترس بیرون بروم.»
او که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش ذکر شود میافزاید که حتی با وجود رعایت حجاب نیز از رفتن به بیرون ترس دارد.
در سوی دیگر، یک زن کارگر و نانآور خانواده در شهر هرات نیز از دشواریهای رفتوآمد زنان میگوید.
او که از ترس مجازات احتمالی نخواست نامش در گزارش ذکر شود، میگوید پس از وضع محدودیتها در هفته جاری، رانندگان از سوار کردن زنان خودداری میکنند و فضای شهر به شدت تغییر کرده است.
« من دو روز به کار نرفتم،امروز دوباره رفتم سرکار ،جاده ها خالی و همه جا سکوت بود، فکر میکردیم اینجا اصلاً زنی وجود ندارد.»
این وضعیت از نگاه شماری از فعالان اجتماعی و مدنی نیز نگرانکننده توصیف میشود.
سید اشرف سادات، فعال مدنی در هرات، میگوید ادامه این وضعیت میتواند پیامدهای جدی روانی و اجتماعی داشته باشد و سطح یأس و ناامیدی را در جامعه افزایش دهد.
« این نگرانی همین اکنون در بین شهروندان است که چرا طالبان با گذشت هر روز درک شان از جامعه زیادتر نمیشود، بلکه میآیند و محدودیتهای بیشتری برای زنان و برای جامعه خلق میکند و این میتواند تبعات به شدت ویرانگری بر روح و روان جامعه داشته باشد و یاس و ناامیدی در بین مردم را بیشتر بالا ببرد.»
در همین حال، مقامهای طالبان تاکنون در مورد این ادعاها واکنشی رسمی ارائه نکردهاند.
این رویدادها در حالی رخ میدهد که طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱ محدودیتهای گستردهای بر آموزش، کار و حضور اجتماعی زنان وضع کردهاند؛ محدودیتهایی که همچنان با واکنشهای داخلی و بینالمللی روبهرو است.
در روزهای اخیر، ادامه این وضعیت در یک اقدام کم پشینه به اعتراضات نیز انجامیده است؛ جایی که شماری از مردان در منطقه جبرئیل هرات دست به تجمع زدند، اما منابع محلی مدعی شدهاند که هرچند تظاهرات با شعار «تحصیل کار و آزادی» آغاز شد، از سوی تعدادی از مردم با برخورد خشونتآمیز و تیر اندازی از سوی نیروهای طالبان روبهرو شد.
سید مسعود حسینی، سخنگوی پولیس هرات؛ اما در صحبت با فرانس پرس استفاده از هرگونه سلاح را رد کرده و معترضان را متهم کرده که میخواستند«نظم عامه را برهم بزنند.»
حکومت طالبان مدعی است که حقوق همه به ویژه حقوق زنان در افغانستان در چهارچوب شریعت اسلام تأمین است،اما نهادهای بینالمللی حقوق بشری از جمله وضعیت موجود در افغانستان را مورد انتقاد قرار دادهاند.
عفو بینالملل اخیراً آنچه را که تیراندازی از سوی طالبان به معترضان در هرات خوانده، نقض حق اعتراض مسالمتآمیز و آزادی بیان دانسته و محکوم کرده و از طالبان خواسته تا استفاده از زور را متوقف، بازداشتشدگان را آزاد و به حقوق و آزادیهای زنان و حق تجمعات مسالمتآمیز احترام بگذارند.
برخی از زنان میگویند فشارهای موجود آنان را تا جایی رسانده که به ترک خانه و حتی مهاجرت فکر میکنند.
یکی از آنان در شهر هرات می گوید با توجه به این فشارها ناچار است از تمام وابستگیها و خاطراتش دل بکند و زندگی و زادگاهش را ترک کرده و راه مهاجرت را در پیش بگیرد:
« وقتی مهاجرت میکنی کل چیز را باید بمانی و بروی مهاجرت، بروی و باز کجا توان است که خانه جور کنی؟ تا کی باز این خانه تو درست شود؟ هیچی دیگر مزه زندگی می رود، فقط همین تشویشهای آنی که سر راه ما و روبروی ما هست، ما از دستشان فرار میکنیم خلاص.»
