مرسل نوزده ساله یکی باشندگان کابل میگوید: «همیشه میگویند اگر ترا طالب ببرد تو دیگر به درد ما نمیخوری، دیگر آمدنت به خانه هیچ فایدهای ندارد، باز من هم ناامید میشوم و هم میترسم ، هم صبر میکنم که اگر فرضا روزی این وضعیت درست شود،امید دارم.»
میگویند اگر ترا طالب ببرد تو دیگر به درد ما نمیخوری، دیگر آمدنت به خانه هیچ فایدهای ندارد
او می افزاید که پس از افزایش بازداشت زنان به اتهام داشتن حجاب نامناسب و محدودیتها از سوی طالبان، فشارها تنها به بیرون از خانه محدود نمانده، بلکه روابط خانوادگیاش را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
با آنکه حکومت طالبان ادعا میکند که حقوق زنان در چهارچوب شریعت اسلام در افغانستان تامین است اما از سال ۲۰۲۱ به اینسو، محدودیتهای وضعشده از سوی طالبان بر زنان در افغانستان شامل ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم و تحصیل در پوهنتونها، محدودیت کار زنان در بسیاری از ادارههای دولتی و غیر دولتی، محدودیت رفتوآمد ،حضور در اجتماع و نیز مقررات مربوط به نوع پوشش بوده است.
در ادامه این وضعیت، اخیراً گزارشهایی از بازداشت شماری از زنان و دختران در شهر هرات نیز منتشر شده است، هرچند مقامهای طالبان این گزارشها را رد کردهاند. با این حال، زنی از هرات میگوید که محدودیتهای موجود، نهتنها زندگی روزمره آنان را دشوارتر کرده، بلکه، بر روحیه مردان خانواده نیز اثر گذاشته و زندگی خانوادگی آنان را دشوار کرده است.
آنقدر سر روحیه مردان تاثیرگذار شده این کارهای آنان «طالبان » که نمیفهمیم چگونه با خانواده خود زندگی کنیم
این زن که به دلیل پیامد های احتمالی نخواست نامش در گزارش گنجانده شود میگوید: «ماهایی که خانوادههای ما تحصیلکردهاند میگویند اگر که مثلاً شما به داخل محبس ببرند دیگر از فامیل ما نیستید یا هم که مثلاً دیگر نمیگذاریم که شما به خانه بیایید، آنقدر سر روحیه مردان تاثیرگذار شده این کارهای آنان «طالبان » که نمیفهمیم چگونه با خانواده خود زندگی کنیم، به هر صورت باز هم مبارزه میکنیم.»
اما روایت زنان، تنها بخشی از این تصویر است، برخی مردان خانواده میگویند آنچه از سوی زنان به عنوان سرزنش یا محدودیت روایت میشود، از نگاه آنان تلاشی برای محافظت از اعضای خانواده در برابر پیامدهای وضعیت کنونی است.
صمیم باشنده ولایت سمنگان به رادیو آزادی گفت: «در ساحه ای که ما هستیم، در خطبههای نماز جمعه تمام مساجد ابلاغ کردهاند که هر خانمی که بازداشت میشود یا با مشکل بر میخورد مسئولیتش به دوش اولیاش یا پدرش یا شوهرش یا برادرش است، آنها مسئولیت دارند و پاسخگو هستند، از همین لحاظ به خاطر حفظ آبرو و عزت خانوادگی، اولیا یا پدران یا برادران یا شوهرانشان هم مجبور هستند به این قانون پابند باشند و یک سلسله محدودیت ها را وضع کنند، به نظر من این نوعی مجبوریت گفته میشود، نه اینکه خدای نکرده ما آنان را تهدید کرده یا زیر فشار قرار بدهیم.»
با این حال، فعالان حقوق زن میگویند هرچند نگرانی خانوادهها قابل درک است، اما انتقال این فشارها به زنان، میتواند پیامدهای روانی و اجتماعی عمیقتری به همراه داشته باشد.
ناهید مسعودی، یکی از آنان تأکید میکند که زنان افغان، بیش از هر زمان دیگر، به حمایت و همدلی خانواده نیاز دارند.
برادرهای ما خواهشمند هستم که ترس، اضطراب، شرایط بیرونی را کنار بگذارند، در داخل خانه از زنان و دخترانشان حمایت کنند
«ازمردهای خانواده، برادرهای ما خواهشمند هستم که ترس، اضطراب، شرایط بیرونی را کنار بگذارند، در داخل خانه از زنان و دخترانشان حمایت کنند، نگذارند که حالت روحی، روانی، افسردگی آنها هر روز بیشتر شده برود. شاهد هستیم که هر روز محدودیت از طرف گروه طالبان بیشتر می شود، قتلها، خودسوزیها، ازدواجهای اجباری هر روز بیشتر در حال بیشتر شدنست، این همه دلیلش محدودیتها و فشار های بیرونی و همچنان حمایت نکردن داخل خانوادهها است.»
روایت زنان و نگرانیهای مطرحشده از داخل خانوادهها تنها در سطح روایتهای فردی باقی نمانده، هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) نیز با بیان اینکه ۳۰ زن در تاریخهای ۱۷ و ۱۸ جوزا از سوی طالبان در هرات به اتهام عدم رعایت آنچه طالبان حجاب مناسب میخوانند، بازداشت شدهاند، میگوید هرچند این زنان در ۱۹ جوزا رها شدهاند، اما چنین بازداشتهای خودسرانه پیامدهای عمیقی بر زنان و خانوادههای آنان برجا میگذارد.
(یوناما) به نقل از جورجیت گانیون، معاون نماینده ویژه سرمنشی سازمان ملل متحد برای افغانستان و سرپرست این دفتر، افزوده که: «بازداشت یک زن در افغانستان لکه ننگ بزرگی برای او به همراه دارد که میتواند زنان را، حتی پس از رهایی، در معرض خشونت بیشتر و انزوای آنان در خانواده و محل زیست قرار دهد.»
برای مرسل، این نگرانیها به یک تجربه روزمره تبدیل شده؛ تجربهای که حتی در فضای خانه هم از میان نمیرود.
او می گوید: "حجابم کامل بود، عبایه پوشیده بودم، نزدیک ساعت شش شام بود میخواستیم با خانواده برویم خانه یکی از فامیلها که در راه دو سرباز طالب با لباس شخصی، برادرم را صدا کردند، با خیلی لحن تند با برادرم گپ میزدند، وقتی که رفتیم خانه برادرم گفت حرف های رکیک گفتند که متوجه رعایت حجاب او(خواهرت) باش که اگر یک بار دیگر همین رقم بیرون بیاید برایش بد میشود ،باز برادرم همان روز مرا خیلی سرزنش کرد گفت هر لحظه ممکن است بیایند دخترها از سرک را جمع کنند، بالای من داد و بیداد کرد، واقعاً هر دو هم ناراحت شده بودیم، هم عصبانی."
