شماری از هنرمندان افغان مقیم خیبرپشتونخوا میگویند که به کودکان آنان اجازهٔ آموزش در مکاتب دولتی پاکستان داده نمیشود و آنان نیز توان پرداخت هزینه های بلند مکاتب خصوصی را ندارند.
سعیدالله وفا، یک آواز خوان افغان مقیم شهر پشاور، به رادیو آزادی گفت:
در حال حاضر بزرگترین نگرانی ما آیندهٔ فرزندان ما است، زیرا در پشاور به آنان اجازهٔ آموزش در مکاتب دولتی داده نمیشود
کودکان ما اکنون بدون آموزش بزرگ میشوند و این برای ما یک درد بسیار بزرگ است. همهٔ هنرمندانی که اینجا زندگی میکنند، با همین مشکل بزرگ روبهرو هستند."
یکی دیگر از آوازخوانان افغان مقیم این شهر که نخواست نامش در گزارش منتشر شود نیز سخنان مشابهی بیان کرد.
"هر کسی که نام افغانستان با او همراه باشد، اجازهٔ ثبتنام در مکاتب دولتی را ندارد. در مکاتب خصوصی ثبتنام ممکن است، اما برای آن نیز باید واسطه و رابطه داشت، و علاوه بر آن، فیس این مکاتب بسیار بلند است که بیشتر هنرمندان افغان توان پرداخت آن را ندارند."
این در حالی است که پس از بازگشت دوبارهٔ طالبان به قدرت در افغانستان، محدودیتهای شدید بر نواختن و شنیدن موسیقی وضع شد؛ در نتیجه، شمار زیادی از نوازندگان و آوازخوانان افغان کشور را ترک کردند و بسیاری از آنان بهویژه در ایالت خیبرپشتونخوا پاکستان سکونت اختیار کردهاند.
هرچند آمار دقیق آنان مشخص نیست، اما بر اساس معلومات انجمن هنرمندان افغان در خیبرپشتونخوا، دستکم ۱۱۰ هنرمند افغان نزد این انجمن ثبتنام کردهاند.
داکتر راشد، مسئول این انجمن و از هنرمندان شناختهشدهٔ خیبرپشتونخوا، در گفتگو با رادیو آزادی مشکل آموزش فرزندان هنرمندان افغان را تأیید کرد، اما گفت که آنان بهتازگی از محکمهٔ ایالتی پشاور حکمی دریافت کردهاند که بر اساس آن باید برای هنرمندان مهاجر افغان ویزه صادر شود و پس از دریافت ویزه، مشکل آموزش فرزندان آنان نیز برطرف خواهد شد.
او گفت:
این هنرمندان افغان بهگونهٔ غیرقانونی وارد پاکستان شدهاند. وقتی موضوع مکاتب دولتی مطرح میشود، از آنان اسناد قانونی اقامت میخواهند، اما آنان چنین اسنادی ندارند
اکنون که محکمهٔ پشاور این تصمیم را به نفع ما صادر کرده است و بر اساس آن باید برای این هنرمندان ویزه صادر شود، اگر این کار عملی گردد، انشاءالله مشکل آموزش فرزندان آنان نیز حل خواهد شد."
بر اساس مادهٔ ۲۵، بندA قانون اساسی پاکستان، هر شهروند و ساکن این کشور حق دارد از امکانات دولتی آموزشی بهرهمند شود؛ اما داکتر راشد گفت که نداشتن اسناد قانونی اقامت سبب شده که به کودکان هنرمندان افغان اجازهٔ آموزش در مکاتب دولتی داده نشود.
بر اساس آمار سازمان ملل متحد، هنوز هم بیش از دو میلیون افغان در ایالت های مختلف پاکستان زندگی میکنند؛ اما گزارش کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان یو ان اچ سی آر نشان میدهد که کودکان مهاجر افغان به دلیل نداشتن اسناد قانونی و ترس از اخراج اجباری، با محرومیتهای شدید روبهرو هستند.
یونی اچ سی آر در گزارشی که در پانزدهم ماه ثور منتشر کرد، اعلام کرد که نبود دسترسی کودکان مهاجر به آموزش بزرگترین مشکل آنان است و حدود ۷۷ درصد کودکانی که مورد بررسی قرار گرفتهاند، به مکتب یا مراکز آموزشهای حرفهای دسترسی ندارند.
در این گزارش آمده که بهویژه کودکان و جوانان با تهدیدهای جدی امنیتی روبهرو هستند و از خدمات اساسی محروم ماندهاند.
همچنین تأکید شده که نداشتن اسناد قانونی و ترس همیشگی از بازداشت و اخراج، آنان را مجبور کرده است که بهصورت پنهانی زندگی کنند.
پاکستان نه تنها بر هنرمندان افغان، بلکه بر صدها هزار مهاجر افغان دیگر نیز فشارها را افزایش داده و هر روز شماری از آنان را بازداشت، توقیف و بهگونهٔ اجباری به افغانستان اخراج میکند.
هرچند حکومت طالبان و شماری از نهادهای بشردوستانه از حکومت پاکستان خواستهاند که روند بازگرداندن مهاجران را بهصورت داوطلبانه و تدریجی انجام دهد، اما حکومت پاکستان به این درخواستها توجهی نکرده و از سال ۲۰۲۳ به اینسو روند بازداشت و اخراج مهاجران افغان را آغاز کرده است.