هادیه بابکرخیل، باشنده منطقۀ متون مرکز ولایت خوست، یکی از همین کودکان است که در پنج سال گذشته دهها کتاب مطالعه کرده است.
او در حال حاضر دانشآموز صنف ششم است.
هادیه میگوید، علاوه بر کتابهای درسی، بیش از ۴۰ کتاب دیگر نیز خوانده است و نهتنها خودش مطالعه کرده، بلکه آن را با همصنفیهایش نیز شریک ساخته است:
چند کتاب کوچکیکه خوانده بودم، همصنفیهایم گفتند برای ما هم بده.
"هر کتابی که میخوانم، درباره آن برای همصنفیهایم قصه میکنم و به آنها میگویم کتاب بخوانید، ذهنتان باز میشود و معلوماتتان بیشتر میگردد. چند کتاب کوچکیکه خوانده بودم، همصنفیهایم گفتند برای ما هم بده. کتابها را به آنها دادم، سه روز بعد دوباره برایم آوردند."
از هادیه پرسیدیم تا حالا که این همه کتاب خوانده، کدام کتاب را بیشتر دوست داشته است؟
او گفت: "کتاب مورد علاقهام "اخ وطنه" است. خیلی کتاب خوبی بود و بسیار خوشم آمد. در مورد افغانستان چیزهای خوب و بد در آن بود. کارهای بدی که در افغانستان میشود نباید انجام شود، مثل ظلم بر زنان، بد نگاه کردن به آنان، حتی اجازه ندادن برای خندیدن و اینکه نباید در برابر مردان با صدای بلند صحبت کنند."
هادیه که دوم نمره صنف خود است، میگوید در آینده میخواهد داکتر شود و از حکومت طالبان میخواهد محدودیتهای آموزشی بالاتر از صنف ششم بر دختران بردارد.
هادیه نهتنها همصنفیهای خود را به کتابخوانی تشویق کرده، بلکه خواهر کوچکترش ثنا را نیز به مطالعه علاقهمند ساخته است.
ثنا به رادیو آزادی گفت: "کتابهای کوچک و قصهها را خواندهام، مثل "قصههای بهلول دانا"، "د سیند پیغله"، "د واوری ملکه"، "مچ" و "قصههای گل مرسل" و غیره. قصه د "واوری ملکه" اینطور بود که در یک کشور پادشاه و ملکه زندگی میکردند. ملکه بسیار مهربان بود و همه دوستش داشتند."
ثنا هشت ساله و دانشآموز صنف سوم است.
معلمان میگویند کتابخوانی به پیشرفت علمی کودکان کمک میکند. بهگفته آنان، کودکانیکه عادت مطالعه دارند در مکتب بهتر یاد میگیرند و در فهم درسها کمتر با مشکل روبهرو میشوند.
محمدالله مسعود، یک معلم در ولسوالی میرزکه ولایت پکتیا، به رادیو آزادی در این مورد گفت: "کودکانیکه در کنار کتابهای مکتب مطالعه آزاد دارند، بخش فکری و تخیل و ذهنیتشان بسیار عالی و خوب است. وقتی درس داده میشود، بهتر آن را درک میکنند. تجربه شخصی من نشان میدهد زمانیکه به شاگردان ناول، قصههای کوتاه، کتابهای روانشناسی یا اسلامی میدهم، خیلی خوب از آن استفاده میکنند و وقتی موضوع مشابه در کتاب درسی میآید، آن را بهتر تشریح میکنند."
شماری از نویسندگان و فعالان ادبیات کودک نیز همین نظر را دارند و میگویند کتابخوانی به رشد زبان، تفکر، آموزش و اخلاق کودکان کمک زیادی میکند.
مینا زمانی، مسئول پیشین مجله "تربیت کودک"، به رادیو آزادی گفت: "کتابخوانی در دوران کودکی نهتنها دانش کودک را افزایش میدهد، بلکه در رشد فکری، زبانی، عاطفی و اجتماعی او نقش مهمی دارد و در آینده اساس مؤفقیت او را میسازد."
این درحالیست که در افغانستان زمینه مطالعه آزاد برای کودکان بسیار محدود است، در بسیاری از مناطق یا کتابخانه وجود ندارد و یا کتابهای مناسب سن و علاقه کودکان در دسترس نیست.
در کشورهای دیگر، نویسندگان با توجه به گروههای سنی مختلف برای کودکان کتابهای داستانی، شعری و معلوماتی مینویسند و خانوادهها نیز مسئولیت خود را ادا کرده از بازار برای آنان کتاب تهیه میکنند، اما در افغانستان به دلیل بیتوجهی حکومتها و همچنین فقر اقتصادی، بسیاری از کودکان از کتاب و مطالعه دور ماندهاند.
با این حال، کودکانی مانند هادیه و ثنا وجود دارند که خانوادههایشان تلاش میکنند از اینجا و آنجا برایشان کتاب تهیه کنند.
هادیه میگوید که خانوادهاش باور دارد که کتابها برای کودک فرصت شناخت جهان و گسترش تواناییهایش را فراهم میسازد.