من نانآور خانه خود هستم و این برایم بسیار دشوار استیک زن باشندۀ هرات
زنی در هرات که سرپرستی چهار فرزند زیر ۱۸ سال خود را بر عهده دارد، میگوید:
«من نانآور خانه خود هستم و این برایم بسیار دشوار است، زنان دیگر نیز همین وضعیت را دارند، اکثریت زنانی که کار ندارند حاضرند که خیرات و زکات بخورند پنج سال میشود که همه بیکار هستیم،عاید و درآمد نداریم.»
او می افزاید، پس از اعمال محدودیتهای طالبان بر کار زنان، وظیفه اش را در یکی از ادارات دولتی از دست داده است.
او که به دلیل نگرانی از پیامدهای احتمالی، نخواست نامش در گزارش منتشر شود، به رادیو آزادی گفت که از زمان بیکار شدن، در حدود پنج سال گذشته با از دست دادن منبع درآمدش، برای تأمین ابتداییترین نیازهای زندگی با دشواریهای جدی روبرو است:
«ما چرا محتاج باشیم؟ سال های قبل اینگونه نبودیم، عزت داشتیم و کار میکردیم و مشکلات ما حل میشد، اما امروز وضعیت فرق کرده ، خدا شاهد است که من همین حالا حتی ده افغانی هم ندارم ، در شرایط بسیار سخت اقتصادی قرار داریم و حیران هستم که زندگیام را چگونه بچرخانم.»
روایت این زن، تنها نمونهای از وضعیت زنان سرپرست خانواده در افغانستان نیست؛بلکه شماری از زنان دیگری که پیش از حاکمیت طالبان شاغل بودند،نیز می گویند نبود فرصتهای کاری، آنان را با بحران معیشتی روبهرو کرده است.
زن دیگری در کابل میگوید که در دوره جمهوری پیشین، او و همسرش در یک نهاد غیردولتی کار میکردند، اما پس از بازگشت طالبان به قدرت و توقف فعالیت آن نهاد، هر دو شغل خود را از دست دادند.
این زن که نیز به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش ذکر شود، میگوید با داشتن سه فرزند خردسال، با مشکلات فراوان اقتصادی روبهرو است:
کاش که اینها(طالبان) درک و دلسوزی می داشتند،کاش می فهمیدن که اولاد ما گرسنه ماندهیک زن باشندۀ کابل
«کاش که اینها(طالبان) درک و دلسوزی می داشتند،کاش می فهمیدن که اولاد ما گرسنه مانده و لباس برای پوشیدن خریده نمی توانیم ،کاش می دانستند که ما مشکلات داریم، من در خانه اگر یک وقت کچالو پخته می کنم پوست های آن را تر کرده در یخچال می مانم و بار دیگر پوست های آن را پخته می کنم،یعنی می گویم که چقدر مشکلات سرم آمده،من کسی بودم که به حدود پنج فامیل دیگر کمک می کردم، نوکر داشتم، موترها زیر پایم بود؛ اما امروز در یک حالتی رسیدیم که پشت پنج هزار افغانی قرض هر طرف می گردم.»
حکومت طالبان میگوید حقوق زنان در چارچوب شریعت اسلامی تأمین است. با این حال، پس از بازگشت به قدرت در اگست ۲۰۲۱، محدودیتهای گسترده بر آموزش دختران و کار زنان در بسیاری از اداره های دولتی وضع کرد و سپس در سال ۲۰۲۲ زنان را از کار در تمامی اداره های غیر دولتی در افغانستان منع کرد.
همچنان حکومت طالبان در سال ۲۰۲۳ کار زنان افغان در سازمان ملل متحد را نیز ممنوع کرد؛ تصمیمی که در ادامه با محدودیتهای عملی در دفاتر محلی این سازمان تشدید یافت که به گفته سازمان ملل متحد، اجرای آن بر روند کار و فعالیتهای این نهاد تأثیر منفی گذاشته است.
این در حالی است که بخش زنان سازمان ملل متحد و گروه کاری «جنسیت در اقدامهای بشردوستانه» میگویند که به دلیل بحران حقوق زنان و وضعیت وخیم بشردوستانه در افغانستان، نزدیک به ۱۱ میلیون زن و دختر در این کشور به کمکهای فوری نیاز دارند.
این دو نهاد دو ماه قبل در گزارشی گفتند که ۸۳ درصد خانوادههایی که توسط زنان سرپرستی میشوند، بیکاری یا فقر را مشکل اصلی خود عنوان کردهاند.
بر اساس این گزارش، در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۳ درصد خانوادههای که زنان سرپرست آنها اند، در وضعیت اضطراری معیشتی قرار داشته اند و برای زنده ماندن و تأمین نیازهای اساسی خود، به اقدامهای خطرناک و گاه برگشتناپذیر متوسل شدهاند.
در حالی که سازمان ملل متحد از افزایش فقر در میان خانوادههای که سرپرستی آنان را زنان بر عهده دارند هشدار میدهد، زن هراتی که در آغاز این گزارش از مشکلاتش گفت، میگوید زندگی روزمره او نیز بازتاب همین وضعیت است.
«ما چگونه زندگی خود را پیش ببریم؟ خدا شاهد است که آنقدر بیپول هستم و آنقدر در وضعیت فقر قرار دارم که حتی یک هفته میشود بالون گاز در آشپزخانه ما خالی است پول ندارم که آن را از گاز پرُ کنم، وقتی داخل یخچال خالی خود را میبینم، اشکهایم جاری میشود، از صبح تا حال گریه کردم اشک هایم ریخت که چرا ما باید در چنین وضعیتی باشیم؟»