امریکا بار دیگر به ایران حمله کرد؛ تهران: هر اقدامی را که لازم بدانیم، انجام خواهیم داد

این اقدام پس از آن صورت گرفت که واشنگتن تهران را به انجام حملات علیه کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز متهم کرد.

رخدادهای اخیر، آتش‌بس شکننده‌ای را که به درگیری‌ها در منطقه پایان داده بود، با خطر جدی روبه‌رو کرده است.

این تنش، جدی‌ترین بحران از زمان امضای تفاهم‌نامه میان ایالات متحده و ایران در ماه گذشته به شمار می‌رود.

بر اساس این تفاهم‌نامه، دو طرف توافق کرده بودند که به مدت ۶۰ روز درگیری‌ها متوقف شود و عبور و مرور آزاد کشتی‌ها در تنگه هرمز، که یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجارت بحری جهان است، از سر گرفته شود.

اردوی امریکا اعلام کرد که این حملات در پاسخ مستقیم به آنچه حمله ایران به سه کشتی تجاری در حال عبور از تنگه هرمز خوانده شده، انجام شده است.

فرماندهی مرکزی ایالات متحده سنتکام در اعلامیه‌ای گفت: «این حملات با هدف وارد کردن خسارات سنگین به کسانی انجام شد که در یک مسیر مهم بین‌المللی بحری به کشتی‌های تجاری و خدمه غیرنظامی بی‌گناه حمله می‌کنند.» این فرماندهی اقدامات ایران را بی‌دلیل، خطرناک و نقض آشکار آتش‌بس توصیف کرد.

این عملیات نظامی در حالی انجام شد که دونالد ترمپ، رئیس‌جمهور امریکا، برای شرکت در نشست سران ناتو در انقره حضور داشت.

قرار بود او در دومین و آخرین روز این نشست، با دیگر رهبران ناتو درباره بحران ایران، هزینه‌های دفاعی و اولویت‌های امنیتی این ائتلاف نظامی گفتگو کند.

هرگونه تسهیل اقتصادی به اجرای تعهدات ایران وابسته است

هم‌زمان با این حملات، وزارت خزانه‌داری امریکا مجوز فروش نفت ایران را لغو کرد و معافیت تحریمی را که بر اساس تفاهم‌نامه ماه گذشته به حالت تعلیق درآمده بود، دوباره پایان داد.

یک مقام امریکایی به بخش مرکزی خبر رادیو اروپای آزاد-رادیو آزادی گفت که این تصمیم نشان‌دهنده موضع پیشین دولت ترمپ است که تأکید کرده بود هرگونه تسهیل اقتصادی، مشروط به اجرای تعهدات ایران خواهد بود.

این مقام گفت:«همان‌گونه که رئیس‌جمهور ترامپ و اداره او بارها تأکید کرده‌اند، تفاهم با ایران کاملاً بر مبنای اقدامات و نتایج عملی است. ایران تنها در صورتی از مزایای آن بهره‌مند خواهد شد که رفتار مسئولانه از خود نشان دهد.»

او افزود:«اقدامات ایران در تنگه هرمز برای ایالات متحده کاملاً غیرقابل قبول است و بدون پیامد نخواهد ماند. با این حال، مذاکره‌کنندگان ما همچنان با حسن نیت برای دستیابی به یک توافق نهایی تلاش می‌کنند.»

همچنان برخی معاملات مالی را انجام دهد تا انتقال بحری از مسیر تنگه هرمز با ثبات ادامه یابد.

واشنگتن می‌گوید تهران زمانی تعهدات خود را نقض کرد که در نزدیکی سواحل عمان به کشتی‌هایی حمله کرد که از دهلیز بحری تحت حفاظت امریکا استفاده می‌کردند، نه از مسیر شمالی که ایران برای عبور کشتی‌ها تعیین کرده و همواره تأکید داشته همه کشتی‌ها باید از همان مسیر عبور کنند.

به گفته مقام‌های امنیت بحری، در رویدادهای اخیر سه کشتی تجاری هدف حمله قرار گرفتند که در میان آن‌ها کشتی حامل گاز طبیعی مایع قطر به نام «الرقیات» نیز شامل بود.

بر اساس گزارش‌ها، خدمه این کشتی پس از آن درخواست کمک اضطراری کردند که یک طیاره بی پیلوت در نزدیکی اتاق ماشین کشتی حمله کرد.

پس از آن، مرکز مشترک اطلاعات بحری سطح تهدید برای کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز را بسیار شدید اعلام کرد.

کشور‌های منطقه به سرعت این حملات را محکوم کردند

قطر حمله به یکی از کشتی‌های خود را نقض جدی و آشکار حقوق بین‌الملل خواند و اعلام کرد که ایران مسئولیت کامل حقوقی آن را بر عهده خواهد داشت. عربستان سعودی نیز تهران را متهم کرد که امنیت کشتیرانی بین‌المللی و تأمین انرژی جهان را به خطر انداخته است.

رسانه‌های ایرانی گزارش دادند که چندین انفجار در جنوب ایران، از جمله در جزیره قشم، شهر سیریک و اطراف بندر راهبردی بندرعباس رخ داده است. مقام‌های امریکایی گفته اند که ۸۰ هدف را که شامل سیستم های دفاع هوایی، ۶۰ کشتی کوچک و راکت های ضد کشتی ایران می شود، مورد حمله قرار داده اند.

وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که لغو تعلیق تحریم‌های مربوط به فروش نفت ایران، نقض ماده دهم آن چیزی است که این وزارتخانه از آن به عنوان «تفاهم اسلام‌آباد» یاد می‌کند؛ تفاهمی که در ۱۸ جون امضا شده بود.

این وزارتخانه در بیانیه‌ای شدید اعلام کرد که امریکا طی سه هفته گذشته نقض‌ های کوچک و بزرگ متعددی از این توافق انجام داده است.

در این بیانیه آمده است که ایران «برای حفاظت از منافع ملی و امنیت خود هر اقدامی را که لازم بداند انجام خواهد داد» و واشنگتن را مسئول کامل پیامدهای نقض این تعهد دانست.

ایران همچنین تأکید می‌کند که بر اساس این تفاهم‌نامه و با مشورت عمان، مسئولیت اصلی بازگشایی و مدیریت عبور و مرور بحری از تنگه هرمز به تهران واگذار شده بود.

مقام‌های ایرانی از پیشنهاد دریافت هزینه از کشتی‌ها در برابر ارائه خدمات امنیت بحری دفاع کرده و گفته‌اند که تأمین امنیت کشتیرانی مستلزم هزینه‌های قابل توجهی است.

اما دولت‌های غربی و نهادهای مرتبط با صنعت کشتیرانی هرگونه دریافت اجباری هزینه از کشتی‌ها را رد کرده و هشدار داده‌اند که چنین پرداخت‌هایی بیشتر به اخاذی شباهت دارد تا ارائه خدمات مشروع بحری.

خطرهای پیش روی دیپلماسی

تحلیلگران می‌گویند لغو معافیت تحریمی فشار بر تهران را افزایش می‌دهد، اما هم‌زمان این خطر را نیز ایجاد می‌کند که چارچوب شکننده دیپلماسی پیش از پایان مذاکرات از هم بپاشد.

برت اریکسن، کارشناس تحریم‌ها در شرکت مشاوره خصوصی «ابسیدین ریسک ادوایزرز» این پرسش را مطرح کرده است که آیا لغو این معافیت واقعاً فشار اقتصادی مؤثری بر ایران وارد خواهد کرد یا خیر.

او به رادیو اروپای آزاد-رادیو آزادی گفت: «تجربه نشان داده است که اثر این اقدام محدود بوده است. ایران در دوره اجرای این مجوز عمومی ده‌ها میلیون بشکه نفت صادر کرد، اما تاکنون به‌جز چین، موج تازه‌ای از خریداران مشاهده نشده است.»

او افزود: «این امتیاز اقتصادی نسبتاً محدود بود. اکنون لغو آن این خطر را دارد که کل تفاهم‌نامه را از بین ببرد؛ آن هم به خاطر امتیازی که هیچ‌گاه اهمیت ویژه‌ای پیدا نکرد.»

زینب ریبوعه، پژوهشگر امور صلح و امنیت شرق میانه در مؤسسه هادسن در واشنگتن، به رادیو اروپای آزاد-رادیو آزادی گفت که احتمال دارد اداره ترمپ از لغو معافیت تحریمی به عنوان ابزار فشار بیشتر در مذاکرات استفاده کند، نه اینکه به طور کامل از مسیر دیپلماسی خارج شده باشد.

او گفت اختلاف‌ها بر سر دارایی‌های مسدودشده ایران همچنان در طول مذاکرات حل نشده باقی مانده است. او افزود که این اقدام ممکن است با هدف تقویت موقعیت واشنگتن در مذاکرات، پیش از پایان مهلت ۶۰ روزه گفتگوها، انجام شده باشد.

با این حال، ریبوعه هشدار داد که این راهبرد خطرهای قابل توجهی، به‌ویژه برای بازارهای جهانی انرژی، به همراه دارد.

او گفت اگرچه افزایش فشار ممکن است بر روند مذاکرات تأثیر بگذارد، اما ادامه بی‌ثباتی در تنگه هرمز هزینه‌های بیمه را در سطح بالا نگه خواهد داشت و ممکن است از طریق افزایش بهای انرژی، فشارهای تورمی را در اروپا و دیگر مناطق جهان دوباره تشدید کند.