شماری از شهروندان افغانستان میگویند که در مناطقی زندگی خود را ادامه میدهند که هر لحظه خطر فروریختن آنها وجود دارد.
نثار احمد احمدی، باشنده ولسوالی چوکی ولایت کنر میگوید که در این اواخر شمار از مکاتب، مساجد و برخی دیگر از تاسیسات عامالمنفعه در این ولسوالی در نتیجه باران ها، سیلاب ها و زلزله تخریب شدهاند که زندگی شماری از باشندگان محل را با خطر مواجه کرده است.
او به رادیو آزادی گفت:
در منطقه ما نزدیک به هفت مکتب وجود دارد که دو مورد آن لیسههای بزرگ هستند و شمار دانشآموزان آنها به هزاران نفر میرسد. این مکاتب تقریباً ۸۰ درصد از بین رفتهاند.
"در منطقه ما نزدیک به هفت مکتب وجود دارد که دو مورد آن لیسههای بزرگ هستند و شمار دانشآموزان آنها به هزاران نفر میرسد. این مکاتب تقریباً ۸۰ درصد از بین رفتهاند، در دیوارهای آنها درز ایجاد شده، اگرچه واضح است که این ساختمانها دیگر قابل استفاده نیستند، اما کودکان، دانشآموزان و کارمندان بخش اداری از روی مجبوریت همچنان از آن استفاده میکنند. بیشتر مساجد ما که شمارشان به ۱۳ میرسد، تخریب شدهاند. پلها و سرکها نیز ویران شدهاند."
نثار میگوید که بیشتر این مکانها توسط مردم با هزینههای شخصی ساخته شده بودند و اکنون از ادارههای مربوطه خواهان بازسازی دوباره آنها هستند.
فضلالله، باشنده ولسوالی بغلان مرکزی ولایت بغلان میگوید که در جریان سیلابهای نزدیک به سه هفته اخیر، خانههای زیادی در روستاها تخریب شدند و راههای مواصلاتی هم ویران و بسته شدهاند.
او میگوید:
"بسیاری از خانهها را سیلاب زده است و ما و بسیاری از خانوادهها از آنها بیجا شدهایم. بخش بزرگی از ولسوالی ما کوهستانی است و سیلابها در آن خانههای زیادی را تخریب و ویران کردهاند. همین اکنون نیز آنقدر راه وجود ندارد که بتوانیم از یک قریه به قریه دیگر برویم. روستای ما یکی از آسیبپذیرترین مناطق این ولسوالی است."
این در حالیست که در این اواخر، بهویژه از ماه فبروری سال ۲۰۲۴ به اینسو، پس از آنکه در افغانستان به دلیل تغییرات اقلیمی سیلابهای مرگبار، بارندگیهای شدید و رویدادهای مختلف طبیعی رخ داده است، صدها پروژه عامالمنفعه، سرکها، مناطق رهایشی و زمینهای زراعتی آسیب دیده و حتی هزاران تن متحمل تلفات و خسارات شده اند.
برخی کارشناسان بخش محیط زیست باور دارند که بیشتر این رویدادها به این دلیل رخ میدهند که به طور عمومی در ساخت بسیاری از پروژههای بزرگ و کوچک ملی و زیربناهای عامالمنفعه، آمادگی در برابر پیامدهای رویدادهای طبیعی و تغییرات اقلیمی در نظر گرفته نمیشود.
عبدالباسط رحمانی، متخصص بخش حفاظت محیط زیست و مدیریت آب، به رادیو آزادی گفت:
برخی زیربناهایی که در افغانستان ساخته شدهاند، از سرکها گرفته تا جادهها، شهرکها، ساختمانهای عامالمنفعه و پلها، بیشتر بدون در نظر گرفتن خطرات رویدادهای طبیعی ساخته شدهاند.
"برخی زیربناهایی که در افغانستان ساخته شدهاند، از سرکها گرفته تا جادهها، شهرکها، ساختمانهای عامالمنفعه و پلها، بیشتر بدون در نظر گرفتن خطرات رویدادهای طبیعی ساخته شدهاند؛ مانند خطر برفکوچها و سیلابها. بنابراین طبیعی است که وقتی این مسائل در نظر گرفته نشود، این زیربناها به شدت تخریب میشوند و سرمایهای که برای آن مصرف شده، از بین میرود."
تلاش کردیم در این مورد و اینکه در سالهای اخیر در افغانستان به دلیل تغییرات اقلیمی چه تعداد پروژههای ملی، ساحات عامالمنفعه و زیربناها آسیب دیده یا ویران شده و در مجموع چه مقدار خسارت مالی وارد کرده است، معلوماتی از حکومت طالبان دریافت کنیم.
اما محمد اشرف حقشناس سخنگوی وزارت فواید عامه آنان، ، از صحبت در این مورد خودداری کرد و مقامهای وزارت زراعت و مالداری و ذبیحالله مجاهد سخنگوی حکومت طالبان، تا زمان نشر این گزارش به پرسشهای رادیو آزادی پاسخ ندادند.
اما اداره های مختلف حکومت طالبان پیش از این، پس از وقوع رویدادهای مختلف طبیعی در هر ولایت و منطقه، همواره گزارشهایی درباره تلفات انسانی و همچنین تخریب پروژههای کوچک و بزرگ ملی، ساختمانها و زیربناها ارائه کردهاند.
برخی انجینران افغان در بخش ساختمان نیز برای آمادگی در برابر پیامدهای تغییرات اقلیمی، راهحلهای مختلفی پیشنهاد میکنند.
از این میان، خالده توکلی، رئیس پیشین برنامهریزی بخش ساختمانی شرکت انکشاف ملی و عضو انجمن شهرسازی و انجنیری افغانستان به رادیو آزادی گفت:
"هنگامی که یک پروژه تطبیق میشود، باید پیش از آن امکان وقوع (حوادث) نیز ارزیابی شود. دوم، باید معیارهای مقاوم انجنیری در نظر گرفته شود. به طور مثال، ظرفیت عبور آبهای زیاد از جادهها و پلها باید مد نظر گرفته شود و در ساخت ساختمانهای عامالمنفعه نیز باید از کودها و معیارهای مقاوم انجنیری در برابر زلزلهها و سیلابها استفاده شود."
خانم توکلی میگوید اگر این کودها و معیارها رعایت شوند، تا حد زیادی میتوان از خسارات ناشی از رویدادهای طبیعی جلوگیری کرد.
او تأکید میکند که استفاده از مواد ساختمانی بیکیفیت یا غیرمعیاری در اجرای بیشتر پروژههای زیربنایی و ساختمانی افغانستان، یکی دیگر از چالشهای بزرگ در برابر آسیبهای ناشی از تغییرات اقلیمی به شمار میرود.
افغانستان یکی از ده کشور آسیبپذیر جهان در برابر تغییرات اقلیمی است.
در سالهای اخیر، رویدادهایی مانند خشکسالی، سیلابهای ناگهانی، برفباریهای شدید و افزایش گرمی بیشتر شدهاند که این حوادث طبیعی تأثیرات منفی گستردهای بر زندگی مردم، زراعت، اقتصاد و بهخصوص پروژههای عامالمنفعه مانند سرکها، پلها، دیوارهای استنادی، خطوط برق، شبکههای انتقال آب و سیستمهای آبیاری گذاشتهاند.