ذاکرالله، باشنده ولسوالی کامدیش ولایت نورستان است که در سیلابهای اخیر، دکان و هوتلش آسیب دیده است. او میگوید تنها چند دقیقه پیش از آمدن سیلاب از آن آگاه شده بود:
فقط دو دقیقه وقت داشتیم که خبر شدیم؛ آن هم به این شکل که ناگهان در بازار غوغا شد که سیلاب آمده است
«تقریباً فقط دو دقیقه وقت داشتیم که خبر شدیم؛ آن هم به این شکل که ناگهان در بازار غوغا شد که سیلاب آمده است. تا زمانی که ما خود را از محل بیرون میکردیم، سیلاب رسید. من به یک طرف فرار کردم، پشت سرم تعداد زیادی از مردم در حرکت بودند، اما وقتی برگشتم، دیدم موجها آنها را با خود برده بود و اجساد در برابر چشمان ما در داخل رودخانه روان بودند.»
هدایت، یکی دیگری از باشندگان ولسوالی کامدیش ولایت نورستان، نیز میگوید که پیش از وقوع سیلاب هیچ اطلاعی دریافت نکرده بود. او روایت میکند که برادرش خواب بود، اما بیدار شد و نجات یافت:
«سیلاب بسیاری از مردم را در خواب با خود برده است، از جمله شش کارمند شاروالی که برده شدند، بیشترشان خواب بودند. حتی برادر خودم هم خواب بود، اما خداوند نخواست که اجلش برسد؛ او از خواب بیدار شد و نجات یافت.»
در روزهای اخیر، بارانهای شدید و سیلابها در شماری از ولایتهای افغانستان دوباره تلفات جانی و خسارات مالی سنگینی به مردم وارد کرده است.
تنها یک هفته پیش، در نتیجه سیلابها در نورستان، دستکم ۲۳ نفر جان باختند و دهها تن دیگر زخمی یا ناپدید شدند.
هشدار یا خبر، هرچه زودتر پیش از رسیدن سیلاب از طریق بلندگوهای مساجد به مردم رسانده شود، بهتر خواهد بود
هرچند اداره هواشناسی وزارت ترانسپورت و هوانوردی و وزارت آب و انرژی حکومت طالبان، گاهگاهی از طریق صفحات اجتماعی خود پیشبینیهای هواشناسی را در سطح ولایتها و شهرها منتشر میکنند و به باشندگان مناطق در معرض خطر توصیههای احتیاطی میدهند؛ اما داوود، یکی از سیلابزدگان ولایت بغلان، میگوید همه مردم به تیلفونهای هوشمند و امکانات اینترنت دسترسی ندارند، بنابراین بهتر است هشدارها از راههای عمومی به مردم رسانده شود: «تأکید من این است که اگر این هشدار یا خبر، هرچه زودتر پیش از رسیدن سیلاب از طریق بلندگوهای مساجد به مردم رسانده شود، بهتر خواهد بود؛ زیرا اگر مردم آمادگی داشته باشند، آسیبها کمتر خواهد شد.»
شماری از کارشناسان بخش حفاظت محیط زیست نیز هشداردهی پیش از وقوع حوادث را مهم میدانند و بر نقش مؤثر بزرگان محل، ریشسفیدان، جوانان داوطلب و رسانهها در این زمینه تأکید میکنند.
از این میان، ساحل دوران به رادیو آزادی گفت:
اگر رادیوهای محلی وجود داشته باشند، رساندن هشدارهای اضطراری از طریق آنها نیز بسیار مهم است
«از طریق بلندگوهای مساجد، امامان پس از نماز باید به مردم هشدار بدهند. همچنان از طریق ریشسفیدان و بزرگان روستاها نیز میتوان این کار را انجام داد. تیمهای داوطلب جوانان، اگر وجود داشته باشند، میتوانند به مردم هشدار بدهند. اگر رادیوهای محلی وجود داشته باشند، رساندن هشدارهای اضطراری از طریق آنها نیز بسیار مهم است، زیرا مردم هنوز هم رادیو گوش میدهند.»
آقای دوران میافزاید که مردم باید برای جلوگیری از حوادث احتمالی، خانهها و دکانهای خود را در کنار رودخانهها نسازند. هنگام وضعیت اضطراری باید مسیرهای امن را از قبل مشخص کنند و اسناد مهم، پول و دواها را در یک بسته آماده نگه دارند. همچنین مواد غذایی، آب پاک و چراغ باید برای شرایط اضطراری آماده باشد.
او میگوید هنگام بارندگیهای شدید، مردم نباید با پای پیاده یا موتر تلاش کنند از روی پلها عبور کنند و باید کودکان و افراد سالمند را در اولویت نجات قرار دهند.
سیلاب یک پدیده طبیعی است که در آن مقدار آب از حد معمول بیشتر شده و مناطق خشک را زیر آب میبرد. سیلابها معمولاً در نتیجه بارندگیهای شدید، افزایش آب رودخانهها، شکستن بندها یا ذوب سریع برفها به وجود میآیند.
افغانستان که یکی از کشورهای متأثر از تغییرات اقلیمی است، در سالهای اخیر شاهد وقوع بیشتر سیلابها بوده است.
