یک مرد افغان که باشنده ولایت هرات است که میگوید محدودیتهای مربوط به ظاهر و پوشش مردان، بر زندگی روزمرهاش تأثیر گذاشته است.
او که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش ذکر شود، به رادیو آزادی گفت که با آنکه سالها در فضای آموزشی و رسانهای فعالیت داشته است، اکنون احساس میکند در انتخاب پوشش و سبک زندگی خود با محدودیت روبهرو است.
اگر بخواهیم که سر و موی خود را اصلاح کنیم انتقاد میکنند که تو چرا سر و موی خود را اصلاح کردی، اگر ریش نگذاریم یا ریش خود را کم کنیم میگویند چرا ریش تو کوتاه است و دراز نیست؟
« اگر بخواهیم که سر و موی خود را اصلاح کنیم انتقاد میکنند که تو چرا سر و موی خود را اصلاح کردی، اگر ریش نگذاریم یا ریش خود را کم کنیم میگویند چرا ریش تو کوتاه است و دراز نیست؟ یا اگر بخواهیم مثلا دریشی بپوشیم حتی امر به معروف آن را هم بهانه میگیرد که شما چرا دریشی میپوشید یا اگر مثلاً ستایل بزنیم برای ما میگوید تو چرا تیپ زدی.»
یک استاد پوهنتون در هرات نیز از آنچه دخالت نیروهای امر به معروف و نهی از منکر طالبان در امور ظاهری محصلان میخواند، روایت دیگری ارائه میکند.
او که از ترس پیامد های احتمالی نخواست نامش در گزارش ذکر شود به شرط تغییر صدا به رادیو آزادی گفت:
«خود شخصاً به حیث استاد پوهنتون سر صنف ایستاد بودم که «نیروهای امر به معروف» آمدند در داخل صنف و محصلانی که ریش های شان طبق همان معیاری که آنها میگفتند که باید قبضه باشد نبود و کسانی که کلاه بسر نداشتند آنها را از صنف بیرون کشیدند و به من هدایت دادند تا آنها را غیر حاضر کنم.»
موضوع محدودیتها تنها به هرات محدود نیست؛ یک باشنده کابل نیز ادعا میکند که چند بار از سوی ماموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان در موارد مختلف از جمله شنیدن موسیقی هنگام رانندگی مورد بدرفتاری قرار گرفته است:
او که نیز نخواست نامش در گزارش ذکر شود گفت:
« هر جایی که مردم را گیر میکنند با دست، با سیلی اول لت میکنند بعد می پرسند که چه گپ است، روزانه در سطح کوچهها، گَزمهها میگردد، همه را متوقف میکند و تذکره میخواهد. اینها با مردم چه کار دارند با سیلی می زند که چرا خودت موسیقی میشنوی. »
سیف السلام خیبر سخنگوی وزارت امر به معروف و نهی از منکر حکومت طالبان به تماس های رادیو آزادی در مورد این شکایت ها جواب نداد؛ اما وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان بارها گفته که هدف از اجرای این مقررات، تطبیق احکام شریعت اسلام است.
این در حالی است که هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در گزارش تازه خود گفته است که از اول اپریل تا پایان جون سال جاری، دستکم ۳۸۹ مورد بازداشت و توقیف و ۶۵ مورد رفتار نادرست از سوی کارمندان وزارت امر به معروف و نهی از منکر را ثبت و مستندسازی کرده است.
(یوناما) افزوده که این موارد عمدتاً با اجرای دستورالعملهای مربوط به حجاب زنان، اصلاح ریش و مدل موی مردان و پخش یا شنیدن موسیقی ارتباط داشته است.
اما برخی کارشناسان امور اجتماعی میگویند که محدودیتهای گسترده بر انتخابهای فردی میتواند بر روحیه عمومی جامعه تأثیر بگذارد و احساس ناامیدی، انزوا و تمایل به مهاجرت را در میان بخشی از جوانان افزایش دهد.
متأسفانه طالبان به جای توجه به نیازهای اساسی مردم، کوشش میکنند که بالای سر و صورت و وضعیت ظاهری مردم توجه کنند
سید اشرف سادات یکی از این آگاهان می گوید:«خلق این تنگناها میتواند هر روز آسیبپذیری مردم در افغانستان را بیشتر ساخته و ناامیدی را بیشتر گسترش بدهد. متأسفانه طالبان به جای توجه به نیازهای اساسی مردم، کوشش میکنند که بالای سر و صورت و وضعیت ظاهری مردم توجه کنند که من فکر میکنم این مسئله میتواند مردم را در یک وضعیت بد قرار بدهد و هر روز بستر مهاجرتهای غیرقانونی را هم بیشتر گسترش بدهد.»
حکومت طالبان می گوید حقوق همه افغان ها در چهار چوب شریعت اسلام در افغانستان تامین است.
پیش از این؛ اما برخی رسانه ها گزارش داده و ویدیو های را منتشر کردند که نشان می داد ماموران منسوب به امر به معروف و نهی از منکر حکومت طالبان در جدی ۱۴۰۴، با ورود به جشن فارغان فاکولته طب پوهنتون هرات در جریان مراسم به پوشیدن نکتایی از سوی شماری از فارغان اعتراض کردند و آنان را وادار به دور کردن نکتاییهایشان کردند.
همچنان پیش از آن در قوس ۱۴۰۴، این ماموران چهار جوان را در شهر هرات به اتهام ترویج «فرهنگ بیگانه» و به دلیل نوع پوشششان که الهامگرفته از سریال «پیکی بلایندرز» عنوان شد،بازداشت کردند.
این رویداد ها در پیوند با محدودیتهای وضعشده بر پوشش و ظاهر شهروندان در افغانستان واکنشهایی را در پی داشت.
محمد خالد حنفی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر حکومت طالبان، در نشستی به تاریخ اول دلو۱۴۰۴ ، با اشاره به این موضوع در واکنش به انتقادها درباره منع پوشیدن نکتایی،پتلون و گذاشتن ریش و محدودیتهای مربوط به حجاب زنان گفت که«محتسبان» در برابر کسانی که ظاهرشان متأثر از فرهنگ بیگانه باشد، مکلف به اقدام اند تا اصول نظام اسلامی را در بخش پوشش و ظاهر آنان تطبیق کنند.
قانون امر به معروف و نهی از منکر حکومت طالبان به تاریخ ۳۱ اسد ۱۴۰۳، پس از توشیح از سوی رهبر طالبان در جریده رسمی منتشر شد و وزارت امر به معروف و نهی از منکرطالبان مسوول تطبیق آن در افغانستان تعیین شد.
این قانون از سوی سازمان ملل متحد، سازمانهای بینالمللی، نهادهای داخلی و خارجی حقوق بشری، کشورها و فعالان مدنی و حقوق بشر و حقوق زنان مورد انتقاد قرار گرفته و آن را محدودکننده آزادیهای افغانها خواندهاند.
