منکی، یک زن ۶۵ ساله کوچی افغان است که از دشواریهای زندگی خود میگوید.
منکی به رادیو آزادی گفت که آنان از چندین دهه به اینسو، همراه با رمهها، خیمهها و راههای عنعنوی کوچ، زمستان را در پاکستان و تابستان را در افغانستان سپری میکردند؛ اما اکنون تنها در داخل افغانستان و زیر خیمهها زندگی میکنند.
او میگوید که نه تنها برای خود امکانات کافی غذا، آب و خدمات صحی ندارند، بلکه شمار اندک مال و مواشی باقیماندهشان نیز روزبهروز در حال تلف شدن است.
در زمینهای مردم جابهجا شدهایم. آب نداریم. گاهی ما را به یک جا میفرستند و گاهی به جای دیگر
منکی که با خانواده ۵۰ نفری خود اکنون در دشتی در ولایت ننگرهار زندگی میکند، افزود: «در وضعیت بسیار سختی قرار داریم. در زمینهای مردم جابهجا شدهایم. آب نداریم. گاهی ما را به یک جا میفرستند و گاهی به جای دیگر. مقداری از مالهای خود را فروختیم تا کرایه راه را پیدا کنیم. اینجا در دشت رها شدهایم. کودکان ما تب هم میکنند و دهن و دامن شدند. هیچکس به ما کمک نکرده و از ما احوال نگرفته است. در خیمههای گرم افتادهایم. زندگی قبلی ما خوب بود زندگی صحرایی داشتیم و از آب صحرا استفاده میکردیم. کوچیها رفتوآمد میکردند. زمینهایی که داشتیم از بین رفت و مردم آنها را چور کردند.»
در سالهای اخیر، جنگها، خشکسالی، کمبود چراگاهها و محدودیتهای رفتوآمد به کشورهای همسایه، بهویژه روند اخراج افغانها از سوی پاکستان، زندگی عنعنوی کوچیها را با چالشهای جدی روبهرو کرده است.
امانالله، یک کوچی افغان دیگر است که میگوید هشت ماه پیش همراه با شماری از کوچیهای دیگر از پاکستان اخراج شده است. او میگوید که بیشتر مالهایشان را فروختهاند و اکنون در یک منطقه در ولایت خوست، بدون هیچگونه امکانات در خیمه زندگی میکنند.
پول نقدی را که قبلاً داشتیم، مصرف کردیم و دیگر هیچ چیزی نداریم. اینجا کارگری هم بسیار دشوار است
«همه پریشان هستند. این کوچیهایی که مالداری داشتند، تمام مالهای خود را به نصف قیمت فروختند و حالا در خیمهها زندگی میکنند. ما را در زمینهای مردم جابهجا کردهاند. خود ما در وضعیتی هستیم که بیمارانمان اینجا افتادهاند. مقداری از مالهای ما در آنجا، یعنی پاکستان، بود و مقداری هم اینجا، اما اینجا جای نگهداری آنها وجود ندارد. پول نقدی را که قبلاً داشتیم، مصرف کردیم و دیگر هیچ چیزی نداریم. اینجا کارگری هم بسیار دشوار است.»
آنان نگراناند که در چنین وضعیتی زمستان را چگونه در خیمهها سپری کنند. کوچیها تأکید میکنند که اگر مانند گذشته امکان کوچهای فصلی را از دست بدهند، رسم زندگی هزاران خانواده کوچی از بین خواهد رفت.
برای هزاران خانواده کوچی افغان، مانند این خانوادهها، خانههای دایمی، زمین کافی، آب، چراگاه و امکانات نگهداری مواشی محدود است. به همین دلیل، زندگی در خیمهها و کوچهای فصلی هنوز هم برای آنان یکی از راههای مهم زنده ماندن به شمار میرود.
این خانوادههای کوچی میگویند که شماری دیگر از کوچیها نیز نزدیک به سه سال میشود که تنها در داخل افغانستان، با تغییر فصل، از یک منطقه به منطقه دیگر کوچ میکنند. آنان تأکید دارند که اگر برایشان راههای مصون و قانونی رفتوآمد موسمی به بیرون از افغانستان، بهویژه پاکستان، فراهم نشود، ممکن است بسیاری از خانوادهها مجبور شوند زندگی در خیمهها را ترک کنند و در شهرها و روستاها به دنبال بودوباش دایمی باشند.
این در حالی است که به گفته آنان، برای زندگی در شهرها نیز هیچگونه امکانات و سهولت لازم را ندارند.
آنان از حکومت طالبان و نهادهای کمکرسان بینالمللی میخواهند که به وضعیتشان رسیدگی کنند.
تلاش کردیم تا در این مورد از وزارت سرحدات، اقوام و قبایل حکومت طالبان درباره شمار کوچیهای افغان موجود در افغانستان و خواستهای افرادی که در این گزارش با آنان مصاحبه شده است، معلومات بگیریم؛ اما تسلیمالله حقانی، سخنگوی این وزارت، تا زمان نشر گزارش به پرسشهای رادیو آزادی پاسخ نداد.
کوچیهای افغان از سالها به اینسو، با تغییر فصلها و چراگاهها، میان افغانستان و پاکستان کوچهای فصلی انجام میدهند.
اما بسته شدن راههای رفتوآمد و وضع محدودیتها از سوی پاکستان، زندگی عنعنوی آنان را با مشکلات جدی روبهرو کرده است.
پاکستان از سال ۲۰۲۳ میلادی به اینسو روند اخراج مهاجران افغان را سرعت بخشیده است. در نتیجه، هزاران افغان تا اکنون مجبور شدهاند به افغانستان برگردند؛ در حالی که در داخل افغانستان نیز هیچگونه امکانات بشری لازم برای تأمین زندگی ندارند و با مشکلات اقتصادی، بیکاری و کمبود سرپناه روبهرو هستند.
