محصلان میگویند، باید راههای دیگری جستجو شود تا آنان متضرر نشوند.
یک محصل پوهنتون خصوصی پیام در کابل است؛ پوهنتونی که حدود یک هفته پیش همراه با شش پوهنتون خصوصی دیگر، فعالیتهایش از سوی وزارت تحصیلات عالی حکومت طالبان به حالت تعلیق درآمد.
او که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش منتشر شود، به شرط تغییر صدایش به رادیو آزادی گفت: «اول باید چندین بار به آنان توصیه شود، اگر باز هم توجه نکردند، باید جریمهٔ سنگین شوند، اگر باز هم نتیجه نداد، تصمیم لغو جواز درست است؛ اما حالا سرنوشت محصلان چه خواهد شد؟ آیا در نظر گرفته میشود که آنان تا این مرحله درس خواندهاند یا خیر؟»
یک محصل دیگر از پوهنتون خصوصی «راه سعادت» در ولایت بلخ نیز با شرایط مشابه به رادیو آزادی گفت:
این راه حل نیست. محصل از تحصیل بازمیماند و سرگردان میشود. اولویت ما درس ما است
«این راه حل نیست. محصل از تحصیل بازمیماند و سرگردان میشود. اولویت ما درس ما است. فکر نمیکنم این راه حل باشد.»
وزارت تحصیلات عالی حکومت طالبان در هشتم ماه اگست اعلام کرد که فعالیتهای هفت پوهنتون و مؤسسهٔ تحصیلات عالی خصوصی را به حالت تعلیق درآورده و جواز دو پوهنتون خصوصی دیگر را لغو کرده است.
این وزارت در بیانیهای که در صفحهٔ ایکس خود منتشر کرده، داشتن «محصلان خیالی» و تخلفات اداری را دلیل این تصمیم عنوان کرده است.
در این بیانیه آمده که فعالیت پوهنتون ها ی خصوصی «برلاس» در جوزجان «راه سعادت» و «ترکستان» در بلخ، «برنا» و «ازهر» در بدخشان، «رشاد» در فاریاب و «پیام» در کابل، برای یک سال به حالت تعلیق درآمده است.
اما جواز فعالیت پوهنتون های خصوصی «کهندژ» در کندز و «خانهٔ دانش» در تخار لغو شده است.
شماری از فعالان امور آموزشی موجودیت برخی مشکلات در پوهنتون های خصوصی را میپذیرند، اما میگویند همهٔ امور باید بر اساس قوانین انجام شود.
سکتور تحصیلات عالی در چارچوب قانون رشد میکند، پیشرفت میکند و به سوی استقرار و ثبات میرود
فضل هادی وزین یکی از این فعالان به رادیو آزادی گفت: «این خوب است که وزارت کنترول کند، بررسی و نظارت داشته باشد، اما باید در چارچوب قانون و لوایح انجام شود. متأسفانه امروز و فردا افغانستان یک کشور بیقانون است؛ قانون اساسی وجود ندارد و قوانین دیگر نیز لغو شدهاند. به جز ۱۳ قانونی که حکومت کنونی آنان ایجاد کرده، قانون دیگری وجود ندارد. سکتور تحصیلات عالی در چارچوب قانون رشد میکند، پیشرفت میکند و به سوی استقرار و ثبات میرود.»
او میافزاید که اکنون باید محصلان به پوهنتون های دیگر انتقال داده شوند تا سرنوشتشان نامعلوم باقی نماند.
ضیاءالله هاشمی سخنگوی وزارت تحصیلات عالی حکومت طالبان،به پرسشهای رادیو آزادی دربارهٔ اظهارات این افراد در گزارش، پاسخ نداد؛ اما این وزارت گفته که پیش از تعلیق فعالیت پوهنتون های یادشده و لغو جوازهای آنان، چندین بار به نهادهای تحصیلی مربوط توصیه کرده بود، اما به گفتهٔ این وزارت، آنان به این توصیهها توجه نکرده بودند.
رادیو آزادی تلاش کرد دستکم با مسئولان سه پوهنتون خصوصی شامل این فهرست تماس بگیرد.
یک مسئول پوهنتون خصوصی «برلاس» به شرط منتشر نشدن نام و صدابه رادیو آزادی گفت که درجریان موضوع قرار گرفته اند و برای حل مشکل با وزارت تحصیلات عالی در حال گفتوگو هستند. مسئولان در پوهنتون خصوصی «پیام» گفتند که تاکنون مکتوبی به آنان نرسیده است؛ اما مسئولان پوهنتون خصوصی «راه سعادت» از صحبت در این مورد خودداری کردند.
پیش از این، در نظام جمهوری مخلوع نیز فعالیت شماری از پوهنتون های خصوصی به حالت تعلیق درآمده و جوازهای آنان لغو شده بود و محصلان شکایت داشتند که در نتیجهٔ این اقدام، سرنوشتشان نامعلوم شده و روند تحصیلاتشان آسیب دیده است.
بر اساس معلومات وزارت تحصیلات عالی حکومت طالبان، در حال حاضر ۱۲۰ پوهنتون و مؤسسهٔ خصوصی در افغانستان بهگونهٔ رسمی فعالیت دارند، اما شمار دقیق محصلان مشغول تحصیل در این نهادها مشخص نیست.
بیشتر محصلانی به پوهنتون های خصوصی میروند که نتوانستهاند راهی به پوهنتون های رایگان دولتی پیدا کنند.
در امتحان کانکور سال ۱۴۰۵ خورشیدی، ۱۲۰ هزار فارغالتحصیل صنف دوازدهم اشتراک کرده بودند که از این میان، ۷۴ هزار و ۵۰۰ تن در پوهنتون های دولتی کامیاب شدند؛ اما دختران در میان آنان شامل نبودند، زیرا این چهارمین سال پیهم است که در این کشور، بر اساس تصمیم نظام حاکم، امتحان کانکور بدون اشتراک دختران برگزار میشود.
حکومت طالبان پس از بازگشت دوباره به قدرت در ماه اسد سال ۱۴۰۰، دختران را از رفتن به مکاتب بالاتر از صنف ششم منع کرد، سپس در ۲۹ قوس سال ۱۴۰۱، با نشر یک مکتوب بهگونهٔ رسمی دروازههای پوهنتون ها را نیز به روی دختران بست و در ماه قوس سال ۱۴۰۳، تحصیل دختران در مؤسسات تحصیلات نیمهعالی طبی را نیز ممنوع کرد.
