شهابالدین دلاور رئیس «کمیسیون تماس طالبان با شخصیتهای افغان» میگوید که در پنج سال گذشته، از طریق این کمیسیون یک هزار و ۳۸۸ مقام حکومت پیشین افغانستان به کشور بازگشتهاند.
بر اساس خبرنامهای که این کمیسیون روز شنبه منتشر کرده، دلاور گفته است که در میان بازگشتکنندگان، وزیران و معاونان وزیران حکومت پیشین، والیان، جنرالان و اعضای شورای ملی سابق شامل هستند. به گفته او، شماری از مقامهای پیشین نیز از ابتدا افغانستان را ترک نکرده بودند.
دلاور ادعا کرده است که مقامهای پیشین هنگام خروج از افغانستان یا بازگشت به کشور با هیچ محدودیتی روبهرو نمیشوند و اکنون هر افغان میتواند بدون ترس به کشور بازگردد.
جنرال دولت وزیری، سخنگوی پیشین وزارت دفاع در نظام جمهوری، یکی از مقامهای ارشد نظامی سابق است که به افغانستان بازگشته است. او میگوید در کشور با مشکلی روبهرو نیست. وزیری که پس از سقوط حکومت به بریتانیا رفته بود، درباره دلیل بازگشتش به افغانستان به رادیو آزادی گفته است:
وطن من را بزرگ کرده و وطنم از هر جای دیگری برایم عزیزتر است. در وطنم زندگی میکنم، امنیت وجود دارد و برای زندگی شخصی خود خطری نمیبینم.جنرال دولت وزیری، سخنگوی پیشین وزارت دفاع در نظام جمهوری
«وطن من را بزرگ کرده و وطنم از هر جای دیگری برایم عزیزتر است. در وطنم زندگی میکنم، امنیت وجود دارد و برای زندگی شخصی خود خطری نمیبینم.»
با این حال، شماری از افرادی که به دعوت کمیسیون تماس طالبان با شخصیتهای افغان به افغانستان بازگشته بودند، به رادیو آزادی گفتهاند که به دلیل برخی مشکلات، دوباره افغانستان را ترک کردهاند.
ظریفه غفاری، شهردار پیشین میدانوردک، او به رادیو آزادی گفته است که سفرش به افغانستان به دعوت طالبان انجام نشده بود، بلکه سفری شخصی برای دیدار با خانواده و دوستان و زیارت قبر پدرش بوده است.
غفاری گفته است که پس از این سفر، به دلیل مسائل شخصی دوباره از افغانستان خارج شده است؛ زیرا مستند و کتابش در کشورهای مختلف به نمایش گذاشته و منتشر میشد و لازم بود خارج از افغانستان حضور داشته باشد.
او همچنین تشدید محدودیتها علیه زنان افغان از سوی طالبان را یکی از دلایل خود برای بازنگشتن به افغانستان عنوان کرده و گفته است: «به عنوان یک زن فعال و مادر یک دختر، بازگشت دوباره به افغانستان را مناسب ندانستم.»
به عنوان یک زن فعال و مادر یک دختر، بازگشت دوباره به افغانستان را مناسب ندانستم.ظریفه غفاری، شهردار پیشین میدانوردک
با این حال، شهابالدین دلاور گزارشها درباره خروج دوباره برخی مقامهای پیشین به دلیل محدودیت یا رفتار نامناسب را رد کرده است. او گفته است هیچ محدودیتی وجود ندارد که مقامهای حکومت پیشین را مجبور به ترک افغانستان کند.
دلاور افزوده است که نیروهای استخبارات، وزارت دفاع و وزارت داخله طالبان اجازه ندارند وارد خانه مقامهای حکومت پیشین شوند و حتی هیچکس حق ندارد علیه آنان شکایت کند.
او درباره فعالیتهای سیاسی مقامهای پیشین نیز گفته است که کمیسیون تماس طالبان محدودیت مشخصی برای آنان تعیین نکرده، اما فعالیت سیاسی آنان باید به گفته طالبان، بدون «سوءنیت»، در «چارچوب اسلام» و با در نظر گرفتن منافع افغانستان باشد و با نظام طالبان مخالفت نکنند.
دلاور همچنین گفته است که ممکن است نهادهای استخباراتی و امنیتی طالبان برای دیدار مقامهای پیشین با مردم و خبرنگاران، چارچوبهای مشخصی داشته باشند.
رئیس کمیسیون تماس طالبان درباره داراییهای مقامهای حکومت پیشین نیز گفته است که بر اساس عفو عمومی اعلامشده از سوی طالبان، داراییهایی که آنان در ۲۰ سال گذشته به دست آوردهاند، ملکیت خودشان محسوب میشود، ضبط نخواهد شد و درباره آن حسابرسی صورت نمیگیرد.
با این حال، برخی گزارشها حاکی از آن است که شماری از مقامهای پیشین پس از بازگشت به افغانستان از رفتار برخی نهادهای امنیتی طالبان شکایت کرده و به همین دلیل دوباره کشور را ترک کردهاند.
به همین دلیل، شمار زیادی از مقامهای پیشین، با وجود دعوتهای مکرر طالبان، هنوز به افغانستان بازنگشتهاند.
آصف صدیقی، معاون پیشین مجلس سنا، میگوید همه افغانها علاقه دارند در کشور خود زندگی کنند، اما به گفته او، برخی از کسانی که بازگشتهاند، بازداشت یا با آزار و اذیت روبهرو شدهاند.
او میگوید: «همه افغانها میخواهند در وطن خود زندگی کنند؛ این خانه و وطن ماست و هیچکس نمیتواند مانع زندگی افغانها در کشورشان شود. اما مشکل اساسی این است که برخی افغانهایی که برگشتند، ترور شدند، برای برخی توطئه ساخته شد و برخی نیز زندانی شدند. مردم آنجا خود را در امنیت نمیبینند و با مزاحمتهای زیادی روبهرو هستند. به همین دلیل، بسیاری دوباره افغانستان را ترک کردند.»
اظهارات مقامهای طالبان درباره بازگشت مقامهای حکومت پیشین در حالی مطرح میشود که جامعه جهانی و کشورهای همسایه بارها از طالبان خواستهاند یک حکومت فراگیر تشکیل دهند؛ خواستی که طالبان تاکنون آن را نپذیرفتهاند.
پس از به قدرت رسیدن طالبان در پنج سال گذشته، صدها هزار افغان، از جمله مقامهای حکومت پیشین و اعضای نهادهای امنیتی، به کشورهای همسایه، امریکا، اروپا، کانادا، استرالیا و شماری از کشورهای دیگر پناه بردهاند.
این افراد میگویند به دلیل نگرانیهای امنیتی و حقوق بشری تمایلی به بازگشت به افغانستان ندارند.
