عصمتالله افغان، باشندهٔ هلمند و هنرپیشهای که بیشتر اوقات در شبکههای اجتماعی ویدیوهای خندهآور نشر میکند، اینبار با نشر ویدیویی دربارهٔ وضعیت فرزند بیمارش، در چند روز گذشته شماری از کاربران شبکههای اجتماعی را متأثر ساخته است.
در صدای او دیگر خندهای شنیده نمیشود. چشمانش پر از اشک است و اینبار سخنش نه دربارهٔ خنداندن مردم، بلکه دربارهٔ زندگی فرزند بیمارش است.
او در ویدیویی که چند روز پیش در صفحهٔ فیسبوک خود نشر کرد، گفت که دیگر توان پرداخت هزینههای درمان پسر دهماههاش را ندارد و برای نجات جان او حاضر است فرزندش را به خانوادهای بسپارد که اولاد ندارد، به شرط آنکه هزینههای درمانش را بپردازد.
آقای افغان به رادیو آزادی گفت که نمیخواست مردم را متأثر سازد، اما به گفتهٔ او، راه دیگری پیش رویش نمانده بود: «از بیستوپنج سال گذشته به اینسو در بخش تمثیل و خبرنگاری کار کردهام.در تمام این مدت مردم را خندانده ام و تلاش کردهام خوشی را تقسیم کنم. همیشه ویدیوهای خندهدار ساختهام و هیچگاه باعث ترس و اندوه مردم نشدهام؛ اما اینبار راه دیگری نداشتم. پسر دهماههام با مرگ روبهرو بود. نیاز داشتم کسی دستم را بگیرد،کم خون میشود و ما او را به شفاخانههای زیادی بردهایم.»
او میگوید پسرش حدود یک ماه میشود که بهشدت بیمار است و برای درمانش به شفاخانههای مختلف مراجعه کردهاند، اما وضعیت صحی او هنوز بهبود نیافته است.
به گفتهٔ آقای افغان، فرزندش اکنون در یک شفاخانهٔ خصوصی بستری و تحت درمان است و به دلیل وخامت وضعیت صحی، از طریق لولهای که از راه بینی به معده وصل شده، تغذیه میشود. او میگوید پس از نشر ویدیویش در فیسبوک، شماری از افراد با او کمک کردند؛ اما تأکید میکند که نمیخواهد زندگی خود و خانوادهاش را با کمکهای مردم پیش ببرد.
به گفتهٔ او، خواست اصلیاش داشتن یک وظیفه و درآمد ثابت است تا بتواند هزینههای درمان فرزندش و مصارف خانواده را از راه کار خود تأمین کند.
این هنرپیشه همچنان به رادیو آزادی گفته است که در کنار نه فرزند و دو همسرش، سرپرستی فرزندان یکی از برادرانش نیز بر دوش اوست و تأمین هزینههای زندگی این خانوادهٔ بزرگ برایش بسیار دشوار شده است. «ما خانوادهٔ بسیار بزرگی هستیم و سرپرستی همه بر دوش من است؛ فرزندان خودم و دو همسرم. در حکومت جمهوری پیشین، سه برادرم در جنگ کشته شدند. اکنون فرزندان یک برادر دیگرم که خودش به مواد مخدر معتاد است نیز بر دوش من است. اینجا مواد غذایی بسیار قیمت شده است؛ روغن، آرد، بوره و دیگر مواد، همه بسیار قیمت شدهاند. کرایهٔ خانه، بلهای برق و تمام این هزینهها بسیار کمرشکن است و از توان من خارج است.»
عصمتالله افغان میگوید داکتران به او گفتهاند که پسرش به سوءتغذیه مبتلا است و همچنان از کمخونی رنج میبرد؛ بیماریهایی که شمار زیادی از کودکان در افغانستان نیز با آن روبهرو اند. این در حالی است که پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، وضعیت هنر، موسیقی و سینما در این کشور بهگونهٔ گسترده تغییر کرده است.
از سال ۲۰۲۱ به اینسو، سینماها بسته باقی ماندهاند و محدودیتهای زیادی بر موسیقی و بسیاری از فعالیتهای هنری وضع شده است. در نتیجهٔ این محدودیتها، شمار زیادی از فعالان عرصهٔ سینما، تیاتر، موسیقی و دیگر بخشهای هنری یا بیکار شدهاند، یا مسلک خود را تغییر دادهاند و یا افغانستان را ترک کردهاند.
فرصتهای درآمدزایی از راه هنر که پیش از این نیز محدود بود، در سالهای اخیر بیشتر کاهش یافته است. عصمتالله افغان نیز میگوید یافتن درآمد ثابت از راه هنر و فعالیتهای رسانهای برای او دیگر مانند گذشته آسان نیست.
داستان او در همینجا با یکی دیگر از مشکلات گسترده در افغانستان، یعنی فقر و کمبود فرصتهای کاری، پیوند میخورد. برنامهٔ انکشافی سازمان ملل متحد یا UNDP میگوید که در سال ۲۰۲۵، از هر چهار افغان سه نفر، یعنی حدود ۲۸ میلیون نفر، توان تأمین نیازهای اساسی زندگی خود را نداشتند.
این نهاد رشد ضعیف اقتصادی، کاهش کمکها، بازگشت گستردهٔ مهاجران و محدود بودن فرصتهای کاری را از عواملی میداند که مشکلات اقتصادی خانوادهها را عمیقتر ساخته است.
برنامهٔ جهانی غذا نیز میگوید افغانستان همچنان با گرسنگی و سوءتغذیهٔ جدی روبهرو است و در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۳.۸ میلیون نفر با ناامنی شدید غذایی مواجه خواهند بود.
ملیسا فلمینگ، معاون روابط جهانی سازمان ملل متحد، در تاریخ ۳۰ اگست در صفحهٔ ایکس خود گفته است که افغانستان با بحران رو به افزایش سوءتغذیهٔ کودکان روبهرو است.
به گفتهٔ او، حدود ۳.۷ میلیون کودک در افغانستان با سوءتغذیه مواجهاند که نزدیک به یک میلیون تن آنان به انواع شدید و تهدیدکنندهٔ زندگی سوءتغذیه مبتلا هستند. اما ارقام و آمار شاید نتوانند دشواریهای خانوادهٔ عصمتالله افغان را بهطور کامل بازتاب دهند.
داستان او نشان میدهد که بیماری یک کودک در افغانستان، بهویژه برای خانوادهای که درآمد ثابت ندارد، تنها یک مشکل صحی نیست. هزینهٔ دوا، شفاخانه، رفتوآمد و مواد غذایی میتواند خانوادهها را مجبور کند قرض بگیرند، داراییهای خود را بفروشند یا برای ادامهٔ درمان از دیگران کمک بخواهند.
عصمتالله افغان اکنون میگوید کمک مردم را فراموش نمیکند، اما آنچه بیش از هر چیز میخواهد، فرصتی برای کار است تا بتواند هزینههای زندگی خانواده و درمان فرزندش را با درآمد خود تأمین کند.