این زنان به رادیو آزادی گفتهاند که پس از از دست دادن وظایفشان و در نبود نانآور مرد در خانواده، مجبور شدهاند برای تأمین مصارف زندگی به کارهای دشوار و سنگین روی بیاورند؛ آنان خواهان فراهم شدن زمینۀ کار مناسب و پایدار برای زنان هستند.
یک زن باشندۀ ولایت کنر به رادیو آزادی گفت، که پیش از این در ریاست امور زنان وظیفۀ رسمی داشت، اما پس از بازگشت طالبان به قدرت بیکار شده و اکنون بیشتر اوقات برای تأمین مصارف خانوادهاش در روستاها و زمینهای زراعتی کار میکند.
این زن که نخواست نامش در گزارش منتشر شود، به رادیو آزادی گفت: «وقتی قبلاً وظیفه داشتم، به راحتی نفقه خانوادهام را تأمین میکردم، اما حالا که وظیفهام را از دست دادهام، با بسیار سختی، گاهی کار پیدا میشود و گاهی نمیشود، نفقه خانوادهام را تأمین میکنم. قبلاً کارهای بسیار سنگین انجام نمیدادیم و از طریق وظایف خود زندگی را پیش میبردیم، اما حالا کارهای شاقه، مانند کار در زمینهای دیگران، انجام میدهیم.»
او میگوید در رشتۀ حقوق و علوم سیاسی تا سطح لیسانس تحصیل کرده و سالهای زیادی در بخشهای حقوقی مربوط به زنان کار کرده است.
برخی زنان دیگر نیز میگویند که با وجود آنکه تنها سرپرست خانوادههای خود هستند، زندگیشان بیشتر به کمک مؤسسات امدادرسان و قرض گرفتن از دیگران وابسته شده است.
منکی، باشندۀ ولایت ننگرهار و سرپرست خانوادۀ ۱۵ نفری خود، به رادیو آزادی
نه کسی کمک کرده و نه چیزی به دست آوردهایم. به امید خدا نشستهایممنکی، باشندۀ ولایت ننگرهار و سرپرست خانوادۀ ۱۵ نفری
گفت: «نه کسی کمک کرده و نه چیزی به دست آوردهایم. به امید خدا نشستهایم. کودکان ما هم بیمار هستند. پیش از این سه گاو داشتم، یکی از آنها گم شد و از شیر دو گاو دیگر میفروختم و خانهام را میچرخاندم، اما سه روز میشود که غذا نپختهایم، چون هیچ پولی ندارم.»
انگیزه، باشندۀ ولایت بدخشان، میگوید که پیش از این در یک مؤسسۀ خارجی کار میکرد، اما به گفتۀ خودش، پس از ممنوع شدن کارش از سوی طالبان، در فیضآباد یک رستورانت کوچک برای زنان ایجاد کرد.
او میگوید طالبان محلی دربارۀ تجمع زنان و رفتوآمد آنان در این رستورانت پرسشهای زیادی مطرح میکردند و فعالیت آن را زیر نظر داشتند. به گفتۀ انگیزه، پس از حدود یک ماه، این فعالیت نیز متوقف شد و او اکنون بیکار است.
او به رادیو آزادی گفت: «کسانی که با ادارات و مؤسسات خارجی کار میکردند، طالبان کارشان را ممنوع کردند، اما زنانی که سرپرست خانوادههای خود هستند، مجبورند کارهای سختی مانند شستن لباس در خانههای مردم انجام دهند. وضعیت بسیار سخت و ناراحتکننده است. خواست ما این است که زنان دوباره مانند گذشته اجازه کار داشته باشند، تا حداقل بتوانند هزینههای خانوادههای خود را تأمین کنند.»
این زنان میگویند نه تنها تأمین نفقه و مواد خوراکی روزانه برایشان دشوار شده، بلکه مشکلات اقتصادی باعث شده است که هنگام بیماری، درمان و خرید دوا را نیز به تأخیر بیندازند.
رادیو آزادی تلاش کرد دربارۀ خواستهها و شکایتهای این زنان، دیدگاه حکومت طالبان را نیز داشته باشد، اما ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، تا زمان نشر گزارش به پرسشها پاسخ نداد.
طالبان پس از بازگشت دوباره به قدرت در افغانستان، در کنار ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، کار زنان را نیز در بسیاری از ادارهها و مؤسسات دولتی و غیردولتی محدود یا ممنوع کردهاند.
هرچند زنان افغان در دورههای مختلف با مشکلات اقتصادی و اجتماعی روبهرو بودهاند، اما شماری از آنان میگویند، محدودیتهای وضعشده در سالهای اخیر وضعیتشان را دشوارتر ساخته است.
آنان از نهادهای امدادرسان و مؤسسات مربوط میخواهند که با خانوادههای فقیر، بهویژه خانوادههایی که زنان سرپرستی آنان را برعهده دارند، در بخشهای مواد غذایی، خدمات صحی و ایجاد منابع پایدار درآمد کمک کنند.
آمار نهادهای بینالمللی نیز نشان میدهد که محدودیتها بر کار و آموزش زنان، علاوه بر پیامدهای حقوقی و اجتماعی، بر اقتصاد خانوادهها و مشارکت زنان در نیروی کار نیز تأثیر گذاشته است.
براساس گزارش بانک جهانی در سال ۲۰۲۵م، تنها ۵.۱ درصد زنان بالاتر از ۱۵ سال در افغانستان در نیروی کار سهم داشتهاند. همچنان دفتر زنان سازمان ملل متحد، UN Women، در گزارشی در سال ۲۰۲۵م گفته است که پس از بازگشت طالبان به قدرت، ۷۸ درصد زنان افغان، که بیشتر آنان جوان هستند، از کار، آموزشهای مسلکی و تحصیلات عالی محروم شدهاند و به گفتۀ این نهاد، این رقم در مقایسه با مردان چهار برابر بیشتر است.
