چهارسال پیش فریحه دفتانی و خواهرش پس از بسته شدن درهای مکاتب و پوهنتونها بروی دختران در افغانستان راهی پاکستان شد تا در رشته طب تحصیل کند اما حال او خواهرش با تصمیم تازه پاکستان با خانه نشینی روبرو شده است.
شورای طبی پاکستان روز دوشنبه ۱۶ سنبله دستور اخراج محصلان افغان از پوهنتونها در رشتههای طب و طب دندان و همچنین لغو ثبتنام محصلان تازه را صادر کرد که صدها محصل افغان به شمول دختران را با آیندهای نامعلوم روبهرو کرده است.
به گفته این شورا، این تصمیم بر اساس پالیسی ملی پاکستان برای اخراج افغانها از رشتههای «حساس حرفهای» گرفته شده است.
فریحه به رادیو آزادی گفت که پس از آگاهی از این تصمیم، خودش و ۲۱ دختر دیگر که در پوهنتون فاطمه جناح تحصیل میکنند، بسیار ناامید شدند.
بسیاری از دخترانی که اینجا هستند، در افغانستان کانکور داده و یک سال و یا دوسال درس خوانده بودند. برای آنها دوباره این وضعیت پیش آمده. بخاطر که یک بار طالبان آمدند و یک بار اینجا. ما بسیار نا امید شدیم.
«بسیاری از دخترانی که اینجا هستند، در افغانستان امتحان کانکور دادند و یک سال و یا دوسال درس خوانده بودند. برای آنها دوباره این وضعیت پیش آمده. بخاطر که یک بار طالبان آمد و یک بار اینجا. ما بسیار نا امید شدیم، برای ما معلوم است که اگر به افغانستان برگردیم، دیگر هیچ چیزی نمیشود؛ طب یک رشته سخت هم است، سه سال، چهار سال درس خواندیم؛ چون تمام درسهایی که در افغانستان هم خواندیم، بینتیجه میماند.»
فریحه دفتانی پس از محدودیتها و ممنوعیتهای آموزشی در افغانستان، از طریق بورسیه علامه اقبال به پوهنتون طبی فاطمه جناح در لاهور، ایالت پنجاب آمد.
او که اکنون در صنف چهارم رشته طب درس میخواند، با ویزه قانونی و از طریق بورسیه تحصیلی در پاکستان تحصیل میکند.
محصلان افغان در رشتههای طبی پس از این تصمیم به محکمه مراجعه کردند. محکمه لاهور پس از بررسی پرونده آنان، روز جمعه ۲۰ سنبله، حکم تعلیق این تصمیم را صادر کرد.
بر اساس گزارش رسانههای پاکستانی، وکیل شورای طبی و طب دندان پاکستان تلاش کرده بود این موضوع را به مسئلۀ امنیت ملی مرتبط کند؛ اما خالد اسحاق قاضی محکمه گفته است که این موضوع بهصورت آشکار یک مسئلۀ امنیت ملی نیست.
محکمه از وزارت صحت پاکستان، شورای طبی و طب دندان و مسئولان پوهنتونهای طبی مربوط خواسته است پاسخهای خود را ارائه کنند و رسیدگی به پرونده را تا جمعه ۲۷ سنبله به تعویق انداخته است.
این تصمیم واکنشهای زیادی را در افغانستان و بیرون از آن به همراه داشته است.
در تازه ترین مورد آریانا سعید، هنرمند سرشناس افغانستان و فعال حقوق زنان گفته است که دختران افغان در داخل کشور با محدودیتهای گسترده آموزشی روبهرو هستند و چگونه دختران افغان میتوانند به کشوری برگردند که در آن آیندهای برای آنان وجود ندارد. او از حکومت پاکستان خواسته است این تصمیم را لغو کند.
او در پیامی که رادیو آزادی فرستاد گفت:
«تحصیل در پاکستان تنها راهی است که برای آنها باقی مانده است. بستن این راه، فقط به معنای پایان تحصیل آنها نیست؛ بلکه میتواند فرصت کار و حتی شانس نجات جان انسانها را از آنها بگیرد.»
منتقدان میگویند این تصمیم با اصول بشردوستانه و حقوق اساسی محصلان افغان در تضاد است و نباید تنشهای سیاسی میان طالبان و حکومت پاکستان روابط و همکاریهای علمی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
حکومت طالبان که خود دانشگاهها را به روی دختران بسته و حتی آنان را از شرکت در آزمون کانکور محروم کرده است، از این تصمیم انتقاد کرده و آن را «غیربشری» خوانده است.
این تصمیم پاکستان در حالی است که فشارها بر مهاجران افغان در این کشور افزایش یافته و روابط میان اسلامآباد و مقامهای طالبان نیز از زمان بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، با تنشهای مختلف روبهرو بوده است.
