بیرون رفتن برای چند ساعت، قدم زدن در فضای سبز یا نشستن در یک پارک، برای بسیاری از مردم بخشی از زندگی عادی است؛ اما شماری از زنان افغان میگویند این فرصت نیز از زندگی روزمرهشان حذف شده است.
یک دختر در کابل که به دلیل نگرانیهای امنیتی نخواست نامش در گزارش ذکر شود و صدایش نیز تغییر داده شده، میگوید: «اگر محدودیت وجود نمیداشت، دوست داشتم باز هم با خانوادهام به پغمان بروم؛ این بار بدون ترس و نگرانی، دوستانم را ببینم و از جوانیام لذت ببرم.»
او تجربۀ خود را چنین روایت میکند: «خواستیم با خانواده به پغمان برویم، تا کمی از فضای خانه و مشکلات روزمره دور شویم. وقتی به پغمان رسیدیم، طالبان اصلاً اجازه ندادند از دروازه عبور کنیم. تنها موترسایکلهایی که سرنشینانش مرد بودند اجازه ورود داشتند. ما مجبور شدیم به خانه برگردیم. برای من خیلی ناراحتکننده بود که تفریح رفتن هم برای دختران گناه شده است.»
گفتند مردهایتان میتوانند داخل بروند، اما شما فقط از پشت همین میلهها داخل را تماشا کنیدخانمی از بلخ
در بلخ نیز زنی که نخواست نامش ذکر شود، میگوید هنگام رفتن به روضۀ شریف با محدودیت روبهرو شده است: «رفته بودیم روضه شریف. دو نفر آنجا ایستاده بودند و ما را اجازه ندادند. گفتند مردهایتان میتوانند داخل بروند، اما شما فقط از پشت همین میلهها داخل را تماشا کنید. نزدیک به بیست دقیقه هرقدر خواهش کردیم، اجازه ندادند.»
در هرات، زنی که خودش و مادرش با مشکلات صحی روبهرو هستند، میگوید نبود فضای مناسب برای پیادهروی، اجرای توصیه داکتر را برای آنان دشوار کرده است:«مادرم مدتی است بیمار است و اضافه وزن هم دارد. داکتر برایش پیادهروی را توصیه کرده بود، اما نبود فضای مناسب برای زنان باعث شده نتواند منظم پیادهروی کند. خودم هم درد پا دارم و پیش از این همراه مادرم پیادهروی میکردم، اما بعد از این محدودیتها دیگر نتوانستم.»
لیدا میرزایی، روانشناس، به رادیو آزادی میگوید: «وقتی زنان به مدت طولانی به فضای بیرونی مثل پارکها و جاهای تفریحی دسترسی نداشته باشند، این وضعیت میتواند سبب افزایش خستگی روانی، احساس محدودیت، بیحوصلگی و کاهش رضایت از زندگی شود؛ بهویژه برای زنانی که مسئولیتهای خانوادگی و فشارهای اجتماعی زیادی را تحمل میکنند.»
خانم میرزایی میگوید ورزش در خانه، دورهمیهای کوچک خانوادگی و حفظ ارتباطات اجتماعی میتواند تا اندازهای به کاهش فشار روانی کمک کند. او همچنان پیشنهاد میکند که ایجاد فضاهای اختصاصی برای زنان میتواند زمینهای برای استراحت و آرامش ذهنی آنان فراهم کند.
رادیو آزادی برای دریافت دیدگاه وزارت امر به معروف و نهی از منکر حکومت طالبان نیز تلاش کرد، اما مولوی سیفالاسلام خیبر، سخنگوی این وزارت، تا زمان نشر گزارش پاسخ نداد. پس از بازگشت طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱، محدودیتهای متعددی بر حضور زنان در زندگی عمومی وضع شده است. بر اساس گزارش یوناما، در نومبر ۲۰۲۲ مقامهای طالبان اعلام کردند که زنان اجازه استفاده از پارکها، جمنازیومها و حمامهای عمومی را ندارند؛ پیش از آن، روزهای جداگانه برای استفاده زنان و مردان از پارکها تعیین شده بود.
در گزارش مشورتی سازمان بینالمللی مهاجرت در سال ۲۰۲۴ آمده است که ۷۹ درصد زنان مورد مشورت گفتهاند در دوازده ماه گذشته از دسترسی به برخی فضاهای عمومی، از جمله پارکها، مراکز اجتماعی و بعضی مکانهای تاریخی، محروم شدهاند. شمار زیادی از زنان نیز این وضعیت را با انزوای اجتماعی و مشکلات روانی مرتبط دانستهاند.
سازمان ملل متحد نیز بارها از مقامهای حاکم خواسته است محدودیتهای وضعشده بر زنان و دختران را لغو کنند و گفته است که این محدودیتها حضور آنان در آموزش، کار، رفتوآمد و زندگی عمومی را بهشدت کاهش داده است.
