طالبان در ۱۶ اگست ۲۰۲۳ فعالیت احزاب سیاسی را ممنوع اعلام کردند. عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیۀ حکومت طالبان، در آن زمان گفت که احزاب سیاسی «بنیاد شرعی» ندارند. وزارت عدلیه طالبان بعداً نیز بر این ممنوعیت تأکید کرد.
پیش از سقوط نظام جمهوری، بیش از ۷۰ حزب سیاسی در وزارت عدلیۀ وقت ثبت شده بود، اما بسیاری از این احزاب با انتقادهایی در مورد فساد، اختلافات داخلی و نقش برخی از آنان در جنگهای گذشته روبهرو بودند. اکنون، پس از از دست رفتن دفاتر، منابع مالی و امکان فعالیت علنی، بسیاری از احزاب کوچک فعالیت خود را متوقف کردهاند. با این حال، رهبران شماری از احزاب بزرگ میگویند شبکههای آنان هنوز فعال است.
محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان که اکنون در خارج کشور زندگی میکند، در گفتوگو با رادیو آزادی ممنوعیت احزاب سیاسی از سوی طالبان را
حزب ما اکنون تنها به این دلیل از خارج افغانستان فعالیت میکند که در داخل کشور همه احزاب را ممنوع اعلام کردهاندمحمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی
«اقدامی مستبدانه» خواند. او گفت: «حزب ما اکنون تنها به این دلیل از خارج افغانستان فعالیت میکند که در داخل کشور همه احزاب را ممنوع اعلام کردهاند. ما در ترکیه، ایران، پاکستان و همه کشورهای دور و نزدیک جهان، در میان مهاجران افغان که اعضای حزب ما هستند، فعالیت داریم. فعالیتهای فرهنگی و سیاسی انجام میدهیم، خبرنامه منتشر میکنیم و در کنفرانسهای مربوط به رویدادهای مختلف اشتراک میکنیم. بنابراین، حزب ما نسبت به گذشته نیز منسجمتر است.» اما تحلیلگران مستقل میگویند فعالیت از خارج افغانستان، توانایی احزاب را برای بسیج حمایت مردمی و تأثیرگذاری مستقیم بر تحولات داخل کشور محدود کرده است.
شینکی کروخیل، آگاه امور سیاسی و دیپلومات پیشین، به رادیو آزادی گفت که در شرایط کنونی شماری از افغانها به این احزاب روی میآورند، اما به گفتۀ او این امر لزوماً به معنای افزایش محبوبیت آنان نیست.او افزود: «اینکه برخی از مردم با آنان در تماس هستند، در شماری از نشستهایشان اشتراک میکنند و دیدگاههای خود را با آنان شریک میسازند، دلیلش این است که طالبان بر آنان سختگیری و فشار وارد کردهاند. از همین رو، تا اندازهای انسجام به وجود آمده است. اما اینگونه نیست که آنان نقش خوبی ایفا کرده باشند و مردم دلتنگ آنان باشند. مردم اکنون ناگزیر اند، حتی اگر با یک حزب ناکام هم تماس میگیرند، به این دلیل است که طالبان در داخل کشور مردم را به ستوه آوردهاند.»
فعالیت سیاسی علنی در داخل افغانستان همچنان با محدودیت روبهرو است. طالبان پس از ممنوعیت احزاب، هشدار دادهاند که فعالیت زیر نام احزاب سیاسی را غیرقانونی میدانند. با این حال، برخی احزاب باسابقه میگویند ریشههای تاریخیشان مانع فروپاشی کامل آنان شده است.
عبدالستار خواصی، از چهرههای ارشد حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار، میگوید وضعیت کنونی را یک مرحلۀ موقت میداند. او به رادیو آزادی گفت: «در سالهای اخیر هیچگونه حرکت سیاسی و حتی نشست اجتماعی نداشتهایم، اما حزبی که از ۵۸ سال به این سو در میان مردم ریشه دارد، پراکنده شدن و از هم پاشیدن آن بسیار دشوار است. حزب اسلامی از دوره شاهی تا امروز چنین تجربههایی را بارها پشت سر گذاشته است. هیچگاه به رسمیت شناخته نشده، همواره بر آن محدودیت وضع شده است، اما با این محدودیتها پراکنده یا از هم پاشیده نمیشود. شاید این تنها یک دوره موقت باشد.»
برای زنان فعال در سیاست، شرایط دشوارتر است. عادله بهرام نظامی، رهبر حزب جمهوریخواه افغانستان، که اکنون در خارج کشور به سر میبرد، میگوید اعضای حزبش در داخل افغانستان هنوز ارتباطات غیرعلنی خود را حفظ کردهاند. او به
برای طالبان پذیرفتنی نیست که یک زن رهبری یک حزب را بر عهده داشته باشد.عادله بهرام نظامی، رهبر حزب جمهوریخواه افغانستان
رادیو آزادی گفت: «این حقیقت که من در خارج از کشور هستم و ناگزیر از افغانستان بیرون شدهام، به این دلیل است که برای طالبان پذیرفتنی نیست که یک زن رهبری یک حزب را بر عهده داشته باشد. اما حزب از هم نپاشیده است. حزب ما هنوز هم فعالیتهای خود را دارد، اما همانگونه که در آغاز نیز در افغانستان به گونه مخفیانه فعالیت داشتیم، اکنون نیز در این دوره به همان شیوه عمل میکنیم. اعضای حزب ما در ولایتها از طریق مهمانیها، مراسم ختم، محافل عروسی و نشستهای خصوصی، برنامههای خود را پیش میبرند.»
در سطح بینالمللی نیز رویکرد کشورها در برابر حکومت طالبان یکسان نیست. روسیه در جولای ۲۰۲۵ نخستین کشور بود که حکومت طالبان را رسماً بهرسمیت شناخت، در حالیکه شماری دیگر از کشورها با طالبان روابط دیپلوماتیک یا عملی دارند، اما حکومت آن را رسماً بهرسمیت نشناختهاند. با وجود ادامۀ تعامل کشورهای منطقه با طالبان، مقامهای طالبان تاکنون نشانهای از تغییر موضع خود در برابر فعالیت احزاب سیاسی نشان ندادهاند.
