آنان میگویند کاهش صادرات، محدود بودن بازارهای داخلی و کمبود سردخانهها باعث پایینآمدن قیمت انگور شده و بخشی از حاصل امسال آنان را در معرض ضرر قرار داده است. در میان تاکستانهای ولسوالی بگرام ولایت پروان، حمزه سرگرم برداشت انگور است.
او میگوید حاصل باغش امسال نسبت به سال گذشته بیشتر بوده است. حمزه از حدود یک هزار اصله تاک نزدیک به ۱۷.۵ تُن انگور برداشت کرده، اما افزایش تولید برای او به معنای افزایش درآمد نبوده است.
به گفتۀ او، بستهبودن مسیرهای تجاری و کاهش تقاضا در بازارهای داخلی، فروش محصول را دشوار و درآمدش را کمتر کرده است.
او به رادیو آزادی گفت: «انگوری که ما امروز در افغانستان داریم به سطح بسیار زیاد است و مردم در داخل افغانستان نمیتواند آن را مصرف برسانند، اگر به کشورهای خارجی صادر شود، اگر صادر نمیشود باید سردخانهها در ولایت و قریهها ساخته شود تا میوهای که حاصل میدهد حیف و میل نشود.»
حمزه میگوید سال گذشته یک سیر انگور را به ۱۰۰ افغانی میفروخت، اما امسال قیمت آن به ۶۰ افغانی کاهش یافته است. او میگوید در نتیجۀ این کاهش قیمت، حدود ۲۰۰ هزار افغانی ضرر کرده است.
قیمت انگور اما در همه ولایتها یکسان نیست.
باغداران میگویند انگور از محصولاتی است که تأخیر در انتقال آن میتواند کیفیت و در نتیجه ارزشش را کاهش دهد؛ مسئلهای که به گفتۀ آنان مستقیماً بر درآمد خانوادهها تأثیر میگذارد. نصرتالله، باشندۀ مرکز ولایت لوگر، میگوید مشکلات حملونقل و محدود شدن صادرات، قیمت انگور را در مقایسه با سالهای گذشته بهگونه چشمگیری کاهش داده است.
او به رادیو آزادی گفت: «راه عمومی بسته شده است، مشکلات در حمل و نقل نیز وجود دارد. مثلا اگر قبلا تا ۴۰۰ هزار افغانی درآمد از حاصلات داشتیم، حال چون انگور به قیمت مناسب در داخل به فروش نمیرسد این اندازه نیست. قبلا به پاکستان و دیگر کشورها صادرات داشتیم.»
در ولایت سرپل نیز باغداران از وضعیت مشابهی سخن میگویند.
زمری، باشندۀ ولسوالی کوهستانات این ولایت، میگوید بستهبودن مسیرهای تجاری تنها بر فروش انگور اثر نگذاشته، بلکه بازار دیگر محصولات باغی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
او به رادیو آزادی گفت: «همی که مرز پاکستان بسته شده کار و بار ما بسیار رو به خرابی است، میوههای تر و خشک ما به نرخ بسیار ارزان به فروش میرسد، خریدار ندارد، اگر راهها باز باشد، به دیگر کشورها صادر میشه به قیمت خوب به فروش میرسد و اقتصاد مردم هم با آن خوب میشود.»
زمری ادعا میکند که در سالهای گذشته یک کارتن انگور تا ۱۲۰۰ افغانی فروخته میشد، اما اکنون قیمت آن به حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ افغانی کاهش یافته است.
برخی کارشناسان اقتصادی میگویند اختلال در مسیرهای تجاری تنها درآمد باغداران را کاهش نمیدهد، بلکه میتواند پیامدهای گستردهتری بر اقتصاد محلی نیز داشته باشد. محمد بشیر دودیال، کارشناس اقتصادی، میگوید در کنار مشکلات صادرات، کمبود امکانات نگهداری و پروسس محصولات باغی نیز میزان زیان را افزایش داده است.
او به رادیو آزادی گفت: «بسته ماندن راههای تجارتی به ضرر هر دو کشور است. با
بسته ماندن راههای تجارتی به ضرر هر دو کشور استمحمد بشیر دودیال، کارشناس اقتصادی
وجود این که ما در کسر تجارت قرار داریم، اما باغداران و تاجران ما محصولاتشان را صادر میکردند. از طرف دیگر، در کشور زمینه پروسس این میوهها وجود ندارد و امکانات کافی برای نگهداری آن، از جمله سردخانهها، نیز در دسترس نیست.»
دودیال خواستار ایجاد مسیرهای بدیل برای صادرات و فراهمکردن امکانات بیشتر برای نگهداری محصولات باغی شده است.
رادیو آزادی برای دریافت دیدگاه مقامهای مسئول با سلام جواد، سخنگوی وزارت صنعت و تجارت، و شیرمحمد حاتمی، سخنگوی وزارت زراعت، آبیاری و مالداری حکومت طالبان تماس گرفت، اما آنان تا زمان تهیه این گزارش به پرسشها پاسخ ندادند.
بر اساس معلومات وزارت زراعت، آبیاری و مالداری حکومت طالبان، در افغانستان حدود ۴۵۰ سردخانۀ کوچک و بزرگ وجود دارد که شماری از آنها غیرفعال اند.
افغانستان در سالهای گذشته بخشی از انگور و دیگر محصولات باغی خود را از مسیر پاکستان به بازارهای منطقه صادر میکرد.
اما گذرگاه تورخم در اکتبر ۲۰۲۵، پس از افزایش تنشها و درگیریها میان نیروهای طالبان و پاکستان، از سوی پاکستان به روی رفتوآمد و تجارت بسته شد و اکنون تنها بهگونۀ یکطرفه برای بازگشت مهاجران افغان باز است.
پاکستان حکومت طالبان را متهم میکند که از تحریک طالبان پاکستان، تیتیپی، حمایت میکند و برای این گروه در داخل افغانستان پناهگاه فراهم ساخته است.
حکومت طالبان این اتهام را رد کرده و میگوید پاکستان نباید مشکلات داخلی خود را بر دیگران تحمیل کند.
ادامۀ بستهبودن مسیرهای تجاری، به گفتۀ تاجران و باشندگان محلی، بر کاروبار و معیشت مردم در دو سوی مرز تأثیر گذاشته است.
اکنون که برداشت انگور در بسیاری از ولایتهای افغانستان جریان دارد، باغداران هشدار میدهند که ادامۀ محدودیت در انتقال محصولات به بازارهای خارجی میتواند بخشی از حاصل امسال را نیز با کاهش بیشتر قیمت یا پایینآمدن کیفیت روبهرو کند. برای باغدارانی مانند حمزه، مسئله تنها قیمت انگور نیست؛ هر روز تأخیر در رسیدن محصول به بازار میتواند به معنای کاهش بیشتر ارزش حاصل یک سال کار آنان در تاکستان باشد.
