آنان میگویند این کار برایشان زمینه مصروفیت فراهم کرده و در عین حال کمک میکند معلومات خود را تازه نگه دارند؛ اما تأکید میکنند که تدریس غیررسمی جای مکتب و پوهنتون را نمیگیرد و از حکومت طالبان میخواهند محدودیتها بر آموزش دختران را بردارد.
هریوا، باشندۀ ولایت خوست، میگوید زمانی که در صنف هفتم مکتب بود، به دلیل محدودیتهای حکومت طالبان از ادامه آموزش بازماند؛ اما اکنون در خانه به کودکان دیگر در بخش املا، خواندن و زبان انگلیسی کمک میکند.
ین کار به خودم هم کمک میکند، چون مجبور میشوم مطالعه کنم، با کتاب و قلم نزدیک بمانمهریوا، باشندۀ ولایت خوست
او میگوید: «این کار به خودم هم کمک میکند، چون مجبور میشوم مطالعه کنم، با کتاب و قلم نزدیک بمانم. انگیزهام هم این است که هرچند مکتبها را بر ما بستهاند، اما علاقهام به آموزش بیشتر شده است و میخواهم تا جایی که توان دارم، به کودکان و دختران دیگر کمک کنم. این کار برایم خوشحالی میآورد و آنان چیزهای زیادی از من آموختهاند.»هریوا میگوید به برادران کوچکترش که در صنفهای دوم و سوم هستند، املا پشتو و زبان انگلیسی نیز آموزش میدهد. اما او تنها دختری نیست که پس از محرومشدن از آموزش رسمی، به تدریس غیررسمی روی آورده است.
فتانه، باشندۀ شهر کابل که از ادامه تحصیل در پوهنتون بازمانده، میگوید نمیخواهد پیوندش با آموزش و تدریس قطع شود.
او به همین دلیل صنفهای کوچک آموزشی را برای اعضای خانواده، نزدیکان و شماری از کودکان راهاندازی کرده است.
فتانه میگوید: «اکنون در دو نوبت، چهار صنف آنلاین دارم که شماری از شاگردانم بیرون از افغانستان هستند. به آنان درسهای دینی و خواندن و نوشتن پشتو را آموزش میدهم. همچنان یکی دو کودک از همسایهها نیز نزد من میآیند که اگر در درسهایشان مشکل داشته باشند، با آنان کمک میکنم. بیشتر وقتها به دختران دیگر نیز شیوههای نوشتن را آموزش میدهم.»
این دختران میگویند آموزش کودکان تنها زمینه مصروفیت را برایشان فراهم نکرده، بلکه به آنان کمک میکند درسهای خود را نیز مرور کنند و معلوماتشان را تازه نگه دارند. هریوا بهگونه رایگان تدریس میکند، در حالیکه فتانه از شاگردانی که بیرون از افغانستان زندگی میکنند، فیس اندکی دریافت میکند.
به گفتۀ آنان، تدریس غیررسمی بدیل مکتب و پوهنتون نیست، بلکه راهی است برای اینکه در شرایط کنونی از آموزش فاصله نگیرند. آنان از حکومت طالبان میخواهند دروازههای مکتبها از صنف ششم به بالا و پوهنتونها را به روی دختران باز کند و به آنان اجازه ادامه آموزش بدهد.
ذبیحالله همت، سخنگوی وزارت معارف حکومت طالبان، تا زمان نشر این گزارش به پرسشهای رادیو آزادی در مورد خواست این دختران پاسخ نداده است. حکومت طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را محدود کرد و سپس محدودیتها بر تحصیل زنان در پوهنتونها و شماری از مؤسسههای آموزشی نیز گسترش یافت.
این محدودیتها در داخل و بیرون از افغانستان با انتقادهای گسترده روبهرو شده است، اما حکومت طالبان تاکنون تصمیم خود در این زمینه را تغییر نداده است. بر اساس معلوماتی که در این گزارش آمده، صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد، یونیسف، در ۱۴ آگست ۲۰۲۶ گفته است که از سال ۲۰۲۱ تاکنون نزدیک به دو میلیون و ششصد هزار دختر افغان از آموزش متوسطه، یعنی از صنف ششم به بالا، محروم شدهاند.
