لینک‌های قابل دسترسی

خبر تازه
یکشنبه ۵ ميزان ۱۴۰۵ کابل ۰۱:۴۲

«شرطه مرور»؛ تغییر ترمینولوژی اداری که بحث سیاست زبانی طالبان را داغ کرده است

شماری از باشندگان و زبان‌شناسان می‌گویند اصطلاح‌هایی مانند «پولیس» و «ترافیک» دهه‌هاست در زبان روزمره و ادارات افغانستان جا افتاده‌اند و جایگزین‌کردن آن‌ها با واژه‌های کمتر آشنا می‌تواند ارتباط ادارات با مردم را دشوارتر سازد.

در ۱۷ سپتمبر، لوحۀ جدید این ریاست با نام «عمومی شرطه مرور» نصب شد. واژه‌های «شرطه» و «مرور» ریشۀ عربی دارند؛ «شرطه» در کاربرد اداری عربی برای پولیس و «مرور» برای رفت‌وآمد و ترافیک استفاده می‌شود.

شماری از باشندگان افغانستان می‌گویند این اصطلاحات برای آنان ناآشناست.یکی از باشندگان کابل که نخواست نامش منتشر شود، به رادیو آزادی گفت: «نام پولیس تقریباً در تمام جهان پولیس است و مردم آن را به نام پولیس می‌شناسند؛ اما تبدیل کردن این نام به شرطه، سخت‌کردن واژه‌ها برای مردم است. شرطه مرور، شرطه چیز دیگری... این خیلی دشوار می‌شود. پیش از این پولیس امنیتی و پولیس ترافیک داشتیم. این نام‌ها در ذهن مردم جا گرفته آنها حالا این نام‌ها را تغییر داده‌اند، اما فکر نمی‌کنم مردم آنها را به کار ببرند، چون برای مردم دشوار است.»

نفی زبان‌های ملی از سوی طالبان در اخیر و تحمیل زبان عربی بر مردم به جای آن، یک اقدام بسیار زیان‌بار است و این ما را با استعمار فرهنگی روبه‌رو می‌کند
یک باشنده ننگرهار

یکی از باشندگان ننگرهار نیز سخنان مشابهی دارد. او که به دلیل نگرانی‌های امنیتی نخواست نامش در گزارش منتشر شود، به رادیو آزادی گفت: «نفی زبان‌های ملی از سوی طالبان در اخیر و تحمیل زبان عربی بر مردم به جای آن، یک اقدام بسیار زیان‌بار است و این ما را با استعمار فرهنگی روبه‌رو می‌کند.»

برخی زبان‌شناسان نیز می‌گویند تغییر اصطلاحاتی که برای سال‌ها در میان مردم جا افتاده، ممکن است درک زبان اداری را دشوارتر کند.

محبوب‌شاه محبوب، استاد پیشین زبان‌شناسی در فاکولتۀ زبان و ادبیات پوهنتون کابل، به رادیو آزادی گفت:

«معمولاً در زبان‌ها مردم تلاش می‌کنند واژه‌های ساده و روان را استفاده کنند که همه مردم آن را بفهمند؛ اما استفاده طالبان از واژه‌های عبور، مرور و شرطه، نه تنها زبان را برای مردم دشوار می‌سازد، بلکه از نگاه زبان‌شناسی نیز منطق درستی ندارد.»

محب زغم، نویسنده و مترجم، نیز می‌گوید: «واژه‌ها و اصطلاحاتی که سال‌ها در یک زبان وجود داشته و در میان مردم، در مکتوب‌های رسمی و در امور اداری استفاده شده است، تغییر دادن آنها به نظر من کار درستی نیست و به جای فایده، زیان دارد.» او همچنین گفته است که هیچ زبان زنده‌ای از واژه‌ها و اصطلاحات زبان‌های دیگر کاملاً جدا نیست و زبان‌ها همواره از یکدیگر واژه می‌گیرند. استفاده از اصطلاح «شرطه» تنها به نام ریاست ترافیک محدود نیست.


وزارت عدلیۀ حکومت طالبان در ماه اگست ۲۰۲۶ «قانون شرطه» را نشر کرد. بر اساس توضیحات رسمی این وزارت، این قانون ۵۳ ماده دارد و وظایف «شرطه» را در بخش‌هایی از جمله امنیت، سرحدات، رفت‌وآمد وسایط، جلوگیری از جرایم و شماری حوزه‌های دیگر تعریف می‌کند.

اسناد وزارت داخلۀ حکومت طالبان نیز نشان می‌دهد که این وزارت پیش از تغییر اخیر لوحه، از اصطلاح‌هایی مانند «ریاست عمومی شرطه عبور و مرور» استفاده می‌کرد. در یک اعلان رسمی استخدام در جولای ۲۰۲۶، بخش مربوطه «ریاست ع شرطه عبورو و مرور» ذکر شده و در یک اعلان تدارکاتی اگست نیز نام «ریاست عمومی عبور و مرور شرطه» آمده است.

منتقدان اما می‌گویند بحث تنها بر سر عربی یا انگلیسی بودن یک واژه نیست؛ بلکه بر سر تغییر اصطلاح‌هایی است که برای دهه‌ها در گفتار روزمره و ادارات افغانستان استفاده شده‌اند.

این نخستین تغییر مرتبط با ترافیک در دورۀ حکومت طالبان نیست.

در سال ۲۰۲۳، حکومت طالبان روند تغییر رنگ تکسی‌های شهری از زرد و سفید به فیروزه‌ای روشن و سفید را آغاز کرد. مقام‌های وقت طالبان گفته بودند هدف از این اقدام، معیاری‌ساختن تکسی‌ها، بهبود امنیت و کاهش جرایم است.

در آن زمان برخی گزارش‌ها این رنگ را مشابه رنگ تکسی‌های قطر توصیف کردند، اما مدرک مستقیمی که ثابت کند تصمیم افغانستان از قطر گرفته شده باشد، ارائه نشده بود. یک گزارش رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی در سال ۲۰۲۳ این شباهت را به‌عنوان یک احتمال مطرح کرده بود، نه یک واقعیت اثبات‌شده.

در مورد تغییر تازه نام «ترافیک» به «شرطه مرور»، تا کنون توضیح رسمی مشخصی درباره دلیل انتخاب این عنوان منتشر نشده است؛ اما کاربرد گستردۀ «شرطه» و «عبور و مرور» در قوانین و اسناد رسمی حکومت طالبان نشان می‌دهد که این اصطلاحات از قبل وارد ساختار اداری این حکومت شده‌اند.

به رادیو آزادی، به این شماره پیام صوتی بگذارید 447832353931+

راپور از این بخش است
​
XS
SM
MD
LG