پس از نگرانی باغداران انگور در افغانستان از کاهش صادرات و سرد شدن بازارهای داخلی، اکنون اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان نیز می‌گوید احتمال دارد امسال مقدار زیادی انگور در تاک‌ها باقی بماند.
خانجان الکوزی، مشاور این اتاق، به رادیو آزادی گفت که در چنین وضعیتی، باغداران مجبور خواهند شد بخشی از انگور خود را به کشمش تبدیل کنند و به گفتۀ او، امکانات این کار در داخل کشور وجود دارد.
او گفت: «امسال انگور زیاد است و من باور دارم که مقدار بسیار زیادی از آن در افغانستان باقی خواهد ماند، بنابراین مردم مجبورند آن را به کشمش تبدیل کنند. ما چندین فابریکهٔ کشمش داریم؛ دو فابریکه در شمال، یک فابریکه در کابل، در کندهار و در هرات نیز فابریکه‌هایی وجود دارد. همچنان مردم به‌صورت سنتی نیز انگور را خشک می‌کنند.»
وزارت زراعت، آبیاری و مالداری حکومت طالبان می‌گوید سال گذشته در سراسر افغانستان نزدیک به یک میلیون و سه صد و هفتاد و پنج هزار تُن متریک انگور برداشت شده بود، اما تاکنون برآوردی از میزان حاصلات امسال ارائه نکرده است.
پیش از این، شماری از باغداران انگور در صحبت با رادیو آزادی گفته بودند که بسته‌شدن مسیرهای تجارتی میان افغانستان و پاکستان، صادرات این محصول را با مشکل روبه‌رو کرده و در بازارهای داخلی نیز قیمت‌ها کاهش یافته است.
به گفتۀ شماری از آنان، سال گذشته هر سیر انگور تا ۱۰۰ افغانی فروخته می‌شد، اما امسال قیمت آن به حدود ۶۰ افغانی کاهش یافته است. اتحادیۀ صادرکنندگان میوۀ خشک افغانستان می‌گوید با توجه به میزان حاصلات انگور امسال، پیش‌بینی می‌شود بیش از ۵۰۰ هزار تُن کشمش در کشور تولید شود.
خالد احمد رحمانی، سخنگوی این اتحادیه، به رادیو آزادی گفت که سال گذشته بیش از ۹۰ هزار تُن کشمش به ارزش ۱۸۰ میلیون دالر به کشورهای منطقه و جهان صادر شده است. رحمانی می‌گوید بسته‌بودن مسیرهای زمینی صادرات را تحت تأثیر قرار داده، اما دهلیزهای هوایی می‌تواند بخشی
متأسفانه راه‌ها با پاکستان بسته است و دسترسی به آب‌های آزاد نیز نداریم.خالد رحمانی از اتحادیۀ صادرکنندگان میوۀ خشک افغانستان
از این مشکل را کاهش دهد. او گفت: «متأسفانه راه‌ها با پاکستان بسته است و دسترسی به آب‌های آزاد نیز نداریم. درگیری‌ها در خاورمیانه و ایران نیز باعث شده که صادرات افغانستان متأثر شود، اما دهلیزهای هوایی وجود دارد و امیدواریم که پروازهای کارگو و چارتر نسبت به گذشته بیشتر فعال شوند.»
بسته‌شدن گذرگاه‌های عمدۀ تجارتی میان افغانستان و پاکستان از اکتوبر ۲۰۲۵، تجارت دو کشور و انتقال کالاهای فاسدشدنی را به‌شدت مختل کرده است. گزارش‌های تازه نیز نشان می‌دهد که تورخم و چمن همچنان از مسیرهای مهمی اند که بسته‌ماندن آنها زیان‌های قابل توجهی به تاجران و تولیدکنندگان دو طرف وارد کرده است. شرکت هوایی آریانا افغان نیز به‌تازگی اعلام کرده است که پروازهای کارگوی خود میان کابل و دهلی را افزایش داده و برای گسترش خدمات انتقال کالا تلاش می‌کند.
با این حال، پرسش دیگر این است که کشمش تولیدشده در افغانستان تا چه اندازه با معیارهای بازارهای بین‌المللی برابر است. عظیم‌الله، سخنگوی یک فابریکۀ پروسس کشمش در ولسوالی استالف کابل، به رادیو آزادی گفت: «کشمش با در نظر گرفتن معیارهای کشورهای اروپایی پروسس می‌شود. در جریان پروسس، کشمش دو بار شسته می‌شود، سپس از سیستم خشک‌کنندهٔ کنترول‌شده استفاده می‌کنیم تا در رطوبت مشخص به‌صورت معیاری نگهداری شود و بار میکروبی آن کاهش یابد. برای پاک‌سازی بهتر و تأمین کیفیت، از سیستم لیزری نیز استفاده می‌کنیم.»
او می‌گوید فابریکۀ آنان ظرفیت بلند پروسس کشمش را دارد و برخی فابریکه‌های دیگر نیز امکانات مشابهی دارند؛ امکاناتی که به گفتۀ او می‌تواند بخشی از انگور مازاد باغداران را جذب کند. در عین حال، چالش رعایت معیارهای جهانی همچنان مطرح است. بررسی‌های پیشین بانک جهانی نیز نشان داده بود که مشکلات مربوط به کیفیت، مصونیت غذایی و پروسس، ظرفیت صادرات کشمش افغانستان را محدود کرده است؛ هرچند این معلومات مربوط به سال‌های پیش است و وضعیت کنونی همه فابریکه‌ها را نشان نمی‌دهد.
بابر رسولی، مالک یک فابریکۀ کشمش در فاریاب، پیش از این در صحبت با رادیو آزادی گفته بود که برخی تاجران، از جمله خودش، به دلیل هزینه‌بر بودن رعایت معیارهای بین‌المللی، فعالیت فابریکه‌های خود را متوقف کرده‌اند.
او گفته بود: «ما قبلاً فابریکه داشتیم و همین پروسس را در آن انجام می‌دادیم، اما چون بازار بین‌المللی وجود ندارد و مردم نمی‌خواهند متضرر شوند، فابریکه‌های خود را بسته‌اند.» با آن‌که کشمش افغانستان به بازارهای مختلف خارجی راه یافته، هند از بازارهای مهم آن بوده است. آمار تجارت جهانی نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۴ هند بزرگ‌ترین واردکنندۀ انگور خشک از افغانستان بود و پس از آن پاکستان، ترکیه و شماری از کشورهای اروپایی قرار داشتند. محمود، یک تاجر کشمش در کندهار، می‌گوید صادرات از مسیر پاکستان به هند در گذشته برای تاجران آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر بود و بسته‌ماندن این راه‌ها می‌تواند زیان آنان را بیشتر کند. او گفت: «من خودم در کاروبار کشمش هستم و آن را صادر می‌کنم. ۴ اعشاریه ۴ کیلو یک سیر می‌شود. وقتی به هند می‌رود، هر کیلو حدود۵۰۰ افغانی، ۱۰ افغانی و وقتی به پاکستان می‌رود، هر کیلو حدود۴۰۰ نرخ آن است. اگر راه‌ها باز نشود، ممکن است مردم با مشکلات بسیار بزرگی مواجه شوند.»
با افزایش حاصلات انگور، باغداران و تاجران اکنون بیش از گذشته به ظرفیت پروسس کشمش و دسترسی به بازارهای صادراتی چشم دوخته‌اند؛ زیرا تبدیل انگور تازه به کشمش می‌تواند از ضایع‌شدن بخشی از محصول جلوگیری کند، اما ادامۀ محدودیت‌های تجارتی و هزینه‌های پروسس و صادرات همچنان از چالش‌های عمدۀ این بخش است.
