صادرات نفت خام از کشورهای خلیج به سطح نزدیک به پیش از آغاز جنگ رسیده است، اما اطلاعات تازه نشان می‌دهد که بخش بزرگی از نفت اکنون از مسیرها و با ترتیبات دریایی به بازارهای جهانی منتقل می‌شود که پیش از جنگ مورد استفاده قرار نمی‌گرفت. این وضعیت این پرسش را مطرح کرده است که آیا ایران نفوذ خود بر تنگه هرمز را از دست می‌دهد؟
بر اساس اطلاعات شرکت تحلیل بازارهای کالا «کپلر»، از اول تا ۲۸ سپتامبر، روزانه دست‌کم ۱۶.۵ میلیون بشکه نفت خام از منطقه به بیرون صادر شده است.
بدون در نظر گرفتن صادرات ایران، این میزان با میانگین صادرات پیش از آغاز جنگ برابر است.
با این حال، اگرچه صادرات نفت خام افزایش یافته، محدودیت در بخش تصفیه نفت همچنان پابرجاست؛ محدودیتی که باعث افزایش قیمت دیزل در سراسر جهان شده است.
بر اساس ارقام اتحادیه اروپا که در اول اکتبر منتشر شد، قیمت فروش پرچون دیزل به سطح بی‌سابقه‌ای رسیده است.
در ایالات متحده نیز قیمت سوخت افزایش یافته، با وجود آن‌که صادرات نفت دوباره افزایش پیدا کرده است.
در همین حال، مسیر انتقال نفت به‌گونه قابل توجهی تغییر کرده است. پیش از جنگ، حدود ۸۳ درصد نفت خام منطقه از تنگه هرمز عبور می‌کرد، اما در ماه سپتامبر، ۴۰ درصد نفت خام از این آبراه عبور نکرده و از طریق خطوط لوله و مسیرهای دیگر در عربستان سعودی و امارات متحده عربی منتقل شده است.
حدود ۶۰ درصد، یا روزانه ۹.۹ میلیون بشکه نفت خام، همچنان از تنگه هرمز عبور کرده است. شرکت «کپلر» گفته است که در ماه آگست، که تازه‌ترین اطلاعات موجود این شرکت است، بیش از ۷۰ درصد نفت خامی که از تنگه هرمز عبور کرده، در خلیج عمان از یک کشتی به کشتی دیگر منتقل شده است. این موضوع نشان می‌دهد که روند کنونی انتقال تجاری نفت تا چه اندازه از وضعیت عادی فاصله گرفته است.
بر اساس این گزارش، افزایش دوباره صادرات نفت نشان می‌دهد که توانایی ایران برای مختل کردن روند انتقال نفت از طریق تنگه هرمز به میزان قابل توجهی کاهش یافته است.
محمد قاییدی، استاد دانشگاه جورج واشنگتن، به رادیو فردا، گفته است که میزان رفت‌وآمد کنونی از تنگه هرمز هنوز برای تهران بسیار زیاد است و برای مقام‌های ایرانی «قابل قبول نیست»
با این حال، این ارقام صادرات نفت به این معنا نیست که ایران کنترل کامل تنگه هرمز را از دست داده است. ایران هیچ‌گاه به‌گونه رسمی کنترل این تنگه را در اختیار نداشته است؛ بلکه نفوذ آن بر توانایی‌اش برای به خطر انداختن رفت‌وآمد کشتی‌ها در این تنگه و وادار کردن شرکت‌های بین‌المللی کشتیرانی به ارزیابی خطرات و هزینه‌های ورود به خلیج استوار است.
این بازگشت به وضعیت عادی نیست. این وضعیت با خطرهای قابل توجه و هزینه‌های بالا همراه است
بر اساس این گزارش، این توانایی زمانی استحکام خود را از دست داد که نیروهای امریکایی حفاظت از کشتی‌های تجاری را آغاز کردند و شرکت‌ها راه‌هایی را ایجاد کردند تا خطر در تنگه هرمز را کاهش دهند.
الن آر. والد، تحلیلگر بازار انرژی و نویسنده، به رادیو فردا گفته است که «توانایی یا اراده» ایران برای حمله به کشتی‌ها در خلیج در حال کاهش است و به همین دلیل، برخی کشتی‌ها تحت حفاظت نیروهای نظامی امریکا از منطقه عبور می‌کنند.
با این حال، او تأکید کرده است که افزایش دوباره صادرات نفت نباید به معنای بازگشت وضعیت به حالت عادی تلقی شود.
بر اساس این گزارش، برخی شرکت‌های کشتیرانی خطرهای قابل توجهی را می‌پذیرند و نفت خود را در خارج از تنگه هرمز به نفت‌کش‌های بزرگ‌تر انتقال می‌دهند. برخی شرکت‌های دیگر نیز بدون بیمه یا در شرایط غیرعادی و دشوار فعالیت می‌کنند.
والد گفته است: «این بازگشت به وضعیت عادی نیست. این وضعیت با خطرهای قابل توجه و هزینه‌های بالا همراه است.»
بر اساس این گزارش، به همین دلیل، با وجود افزایش صادرات نفت، قیمت جهانی نفت به میزان قابل توجهی کاهش نمی‌یابد.
