او که نزدیک به ۲۰ سال است در دوره لیسه تدریس می‌کند، در صحبت با رادیو آزادی گفت:
هشت تا هشت و نیم هزار افغانی معاش دارم. این معاش نظر به قیمت روغن و برنج و کرایه خانه، برق، خرید آب و سایر مصارف، هیچ‌چیز نمی‌شود
«هشت تا هشت و نیم هزار افغانی معاش دارم. این معاش نظر به قیمت روغن و برنج و کرایه خانه، برق، خرید آب و سایر مصارف، هیچ‌چیز نمی‌شود، به همه چیز رسانده نمی‌شود.»
او همزمان با پنجم اکتوبر، روز جهانی معلم، می‌افزاید که بر علاوه پایین‌بودن معاش و مشکلات اقتصادی، فرصت‌های محدود برای ارتقای ظرفیت و آموزش‌های مسلکی، از چالش‌های دیگر معلمان است.
او خواهان برگزاری برنامه‌های آموزشی و ورکشاپ‌های تخصصی برای معلمان است:
«برای معلمین باید سمینارها، ورکشاپ‌ها در زمستان، در روزهای رخصتی دایر شود؛ کیفیت و ظرفیت معارف را بلند ببرد، تا فردا معلمین بتوانند این کیفیت‌ها و ظرفیت‌ها را برای شاگرد برسانند.»
خیرالدین می‌گوید با وجود این چالش‌ها، علاقه به معلمی و کمک به آینده شاگردان، دلیل ادامه‌دادن این حرفه برای اوست.
«معلمی یک شغل مقدس و پاک است، از گذشته علاقه داشتم که تدریس کنم و اطفال را به جایی برسانم و آنان بتوانند بعد در رشته‌های دلخواه خود مثل طب و انجنیری درس بخوانند و مصدر خدمت جامعه شوند. »
همچنان، یک معلم لیسه در ارزگان که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، به رادیو آزادی گفت که به دلیل کمبود استادان، در شماری از مکاتب این ولایت، در برخی صنف‌های درسی تا ۷۰ شاگرد درس می‌خوانند.
به دلیل کمبود استادان، ما در یک صنف به ۷۰ شاگرد درس می‌دهیم
او افزود که بسیاری از مکاتب ابتدایی، متوسطه و لیسه این ولایت با کمبود امکانات آموزشی روبرو اند و سرپناه مناسب ندارند:
«بیشتر مکاتب ابتدایی و متوسطه اصلاً سرپناه ندارند و شاگردان در هر شرایطی، چه آفتاب باشد و چه باران، بدون سرپناه می‌نشینند. مکاتب لیسه که چهاردیواری دارند، دروازه و کلکین ندارند. این مکتب و شماری از مکاتب دیگر، حتی لیسه مرکزی ولایت ارزگان، از سهولت‌های لازم برخوردار نیستند. همچنان، به دلیل کمبود استادان، ما در یک صنف به ۷۰ شاگرد درس می‌دهیم.»
در کنار این مشکلات، محدودیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، بر وضعیت برخی معلمان زن نیز تأثیر گذاشته است.
هر سال با ناراحتی و سردرگمی بسر می‌بریم که آیا سال آینده ما را هم، به دلیل این‌که شاگردان بالاتر از صنف شش نیست، ممکن است از وظیفه جواب داده و برکنار کنند
اورانوس، یک معلم مکتب ابتداییه در کابل، می‌گوید:
«خودم به حیث یک معلم زن در حال حاضر با دشواری‌های زیادی روبرو هستم، در شرایط بسیار سخت بسر می‌برم. معاش دولتی گاهی سه یا حتی چهار ماه بعد پرداخته می‌شود. برعلاوه، ما هر سال با ناراحتی و سردرگمی بسر می‌بریم که آیا سال آینده ما را هم، به دلیل این‌که شاگردان بالاتر از صنف شش نیست، ممکن است از وظیفه جواب داده و برکنار کنند.»
پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، دختران از ادامه آموزش بالاتر از صنف ششم محروم شده‌اند؛ وضعیتی که بر شماری از معلمان زن نیز تأثیر گذاشته است.
برخی از آنان پیش از این به رادیو آزادی گفته‌اند که با کاهش شمار شاگردان، به تدریس در صنف‌های پایین‌تر منتقل یا «اضافه‌بست» شده‌اند.
در گزارش مشترک صندوق کودکان سازمان ملل متحد( یونیسف) و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)درباره وضعیت آموزش افغانستان که در ۸ اکتوبر ۲۰۲۵ منتشر شد، کمبود معلمان آموزش‌دیده، به‌ویژه معلمان زن، از عوامل مؤثر بر کیفیت آموزش دانسته شده و بر آموزش و حمایت مسلکی و دوامدار از معلمان تأکید شده است.
همچنان( یونیسف) در اپریل ۲۰۲۶ اعلام کرد که شمار معلمان زن در آموزش ابتدایی در افغانستان از نزدیک به ۷۳ هزار نفر در سال ۲۰۲۲ به حدود ۶۶ هزار نفر در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است.
این نهاد هشدار داده که در صورت ادامه محدودیت‌های موجود، افغانستان ممکن است تا سال ۲۰۳۰ حدود ۲۰ هزار معلم زن را از دست بدهد.
رادیو آزادی تلاش کرد درباره مشکلات معلمان و خواسته‌های آنان با ذبیح‌الله همت، سخنگوی وزارت معارف حکومت طالبان، صحبت کند، اما او به تماس‌ها پاسخ نداد.
این وزارت پیش از این در پیام‌های رسمی خود از نقش آموزگاران در جامعه قدردانی کرده و گفته است برای بهبود شرایط زندگی آنان و فراهم‌کردن امکانات آموزشی تلاش می‌کند.
پنجم اکتوبر از سال ۱۹۹۴ به عنوان روز جهانی معلم، برای قدردانی از نقش معلمان و توجه به اهمیت آموزش و شرایط کاری آنان، گرامی داشته می‌شود.
در افغانستان نیز در سال‌های گذشته این روز با برنامه‌هایی در مکاتب و تقدیر از معلمان تجلیل می شد.
اما در نسخه‌ای از مکتوب وزارت امر به معروف و نهی از منکر حکومت طالبان که دو سال پیش به رادیو آزادی رسیده بود، روز معلم نیز در شمار روزهایی آمده بود که بر خودداری از تجلیل آن تأکید شده بود.
در این مکتوب آمده بود که از تجلیل روزهایی که در دین اسلام اساس ندارند و از سوی غیرمسلمانان تعیین شده‌اند، خودداری شود.
