بر اساس آمار ملل متحد، در زلزله‌های نیرومند هفتم اکتوبر ۲۰۲۳ در هرات، حدود ۱۵۰۰ نفر کشته و نزدیک به ۲۶۰۰ نفر زخمی شدند و بیش از ۲۷۵ هزار نفر در ۹ ولسوالی و بخش‌هایی از شهر هرات متأثر شدند. حدود ۴۸ هزار خانه نیز در نتیجه این زلزله‌ها تخریب شد.
یک زن متشبث در شهر هرات می‌گوید کارگاه تولید مواد غذایی‌اش در زلزله آسیب دید و از آن زمان تاکنون نتوانسته فعالیت آن را به ظرفیت پیشین برگرداند.
او که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، به رادیو آزادی گفت: «دیگ های پنجصد کیلویی رُب روی اجاق ها بود می خواستیم پروسس کنیم که زلزله شد و آن ها را تخریب کرد.»
ما روزانه یک ونیم تا دو تُن مواد را پروسس می کردیم،رُب،ترشی،مربا یا امثال آن را تهیه می کردیمزن متشبث
به گفته او، در این کارگاه رُب، ترشی، مربا و دیگر مواد خوراکی تولید می‌شد و حدود ۱۰۰ نفر در آن کار می‌کردند. او افزود: «ما روزانه یک ونیم تا دو تُن مواد را پروسس می کردیم،رُب،ترشی،مربا یا امثال آن را تهیه می کردیم،اما در زلزله سرمایه ام از بین رفت،برخی ماشین های ما شکست،بیشتر از ده تُن مواد خام کاملا از بین رفت تمام سرمایه ام همین بود و دیگر نتوانستم کارگاه خود را دوباره به آن حالت فعال کنم.»
این زن متشبث می‌گوید پس از زلزله، برای ازسرگیری فعالیتش به‌صورت کتبی از اتاق تجارت و صنعت هرات، ریاست زراعت و برخی مؤسسات غیردولتی درخواست کمک کرد، اما به گفته او، تنها یک مؤسسه هفت ماه پس از زلزله ۱۲ هزار افغانی به او کمک کرد.
او می‌گوید فعالیت کارگاهش برای مدتی متوقف شد و بیشتر کارگرانش که زنان بودند، خانه‌نشین شدند، اما پس از یک‌ونیم سال، کار خود را دوباره از صفر آغاز کرد و اکنون حدود هفت زن با او کار می‌کنند.
«غیر از همان دوازده هزار افغانی از سوی یک موسسه خارجی دیگر هیچکسی به ما کمک نکرد،همین بود که دلسرد و ناامید شدم و زنان کارگر هم خانه نشین شدند،من نتوانستم دوباره کارم را شروع کنم،پس از یک و نیم سال که وضعیت اقتصادی و روانی بیحد خراب شد دوباره همین کار را از صفر شروع کردم.»
او می‌گوید هفت سال پیش با ۶۰ هزار افغانی این کاروبار را آغاز کرد و با سرمایه‌گذاری دوباره درآمدش، ارزش آن تا پیش از زلزله به حدود ۶۰ هزار دالر رسیده بود، اما به گفته خودش، زلزله بخش بزرگی از این سرمایه را از بین برد.
رادیو آزادی برای دریافت دیدگاه ریاست زراعت هرات درباره درخواست این زن تماس گرفت، اما تا زمان نشر این گزارش پاسخی دریافت نکرد. در همین حال، مسئولان اتاق تجارت و صنعت زنان در زون غرب می‌گویند درخواست‌ها و اسناد زنان تجارت‌پیشه آسیب‌دیده از زلزله را در همان زمان به نهادهای ملی و بین‌المللی فرستادند، اما حمایت مالی مشخصی صورت نگرفت.
بهناز سلجوقی، رئیس این اتاق، به رادیو آزادی گفت: «متأسفانه بعد از آن که ما پیگیری کردیم، از خانم‌هایی که در این بخش از زلزله ضربه دیده بودند از سوی کدام پروژه، حمایت مالی صورت نگرفته و متأسفانه هر قدر ما هم تلاش کردیم برای آنان از طرف اتاق کاری نتوانستیم ، چون ما هم فقط می‌توانیم صدای آنها باشیم و کمک بیشتر از آن نمی‌توانستیم.»
خانم سلجوقی می‌گوید در حال حاضر ۱۲۰۰ زن تجارت‌پیشه در ولایت هرات به‌گونه رسمی فعالیت دارند. پیامدهای زلزله بر زنان متشبث تنها به هرات محدود نمانده است.
در زلزله سوم نوامبر ۲۰۲۵ در سمنگان و بلخ که به گفته حکومت طالبان ۲۷ نفر کشته و بیش از ۹۰۰ نفر زخمی شدند و صدها خانه و خانواده آسیب دیدند، شماری از زنان متشبث نیز می‌گویند کارگاه‌ها و وسایل کاری‌شان را از دست داده‌اند.
یک زن متشبث در سمنگان که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، به رادیو آزادی گفت: « پنجاه خانم با من در اینجا خیاطی می‌کردند،زلزله که در سمنگان شد، همان خانه‌چپه شد، ما درخواست حمایت را برای ریاست صنعت و تجارت و یک موسسه غیر دولتی ارائه کردیم ،اما هیچکس صدای ما را نشنید، چند ماشین خیاطی که در هفت سال بدست آورده بودیم در هر طرف حویلی ماند و خراب شد خواست ما فقط اینست که برای ما یک اتاق به کرایه گرفته شود و وسایل برای ما خریده شود تا ما دوباره کار خود را شروع کرده بتوانیم.»
رادیو آزادی برای دریافت دیدگاه ریاست صنعت و تجارت سمنگان نیز تماس گرفت، اما تا زمان نشر این گزارش پاسخی دریافت نکرد. با این حال، ازسرگیری فعالیت برای شماری از زنان متشبث آسیب‌دیده از زلزله، به معنای بازگشت به ظرفیت پیشین نبوده است.
زن متشبث هراتی می‌گوید کارگاهش دوباره فعال شده، اما کمبود سرمایه و وضعیت نامناسب اقتصادی هنوز مانع گسترش آن است. او گفت: « حالا دوباره کار را آغاز کردیم ،اما ما با کمبود سرمایه روبرو هستم از همین رو نتوانستم فعالیت خود را به همان سطح قبلی که روزانه یک‌ونیم تا دو تُن مواد را پروسس می‌کردیم برسانم.»
