شماری از تاجران می‌گویند به مسیرهای بدیل، از جمله راه ایران، روی آورده‌اند؛ اما طولانی‌بودن مسیرها و مشکلات ترانسپورتی، هزینه انتقال کالا و زیان‌های تجارتی را افزایش داده است.
در همین حال، اتاق مشترک تجارت افغانستان و پاکستان و اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان خواهان بازگشایی مسیرهای تجارتی با پاکستان هستند، هرچند می‌گویند گزینه‌های بدیل از اختلال در بازار افغانستان جلوگیری کرده‌اند. بسته‌شدن مسیرهای تجاری میان افغانستان و پاکستان در یک سال گذشته، روند انتقال کالا و تجارت میان دو کشور را تحت تأثیر قرار داده است.
شماری از تاجران می‌گویند برای ادامه فعالیت‌های‌شان ناگزیر شده‌اند از مسیرهای بدیل استفاده کنند؛ اما به گفته آنان این راه‌ها نیز در برخی موارد با توقف طولانی کالاها، افزایش هزینه‌های انتقال و آسیب‌دیدن کالا همراه بوده است.
یک تاجر و مالک یک شرکت ترانسپورتی که پیش از این در مسیر پاکستان و افغانستان فعالیت داشت و نخواست نامش در گزارش گرفته شود، به رادیو آزادی گفت: «کارها تقریباً در حالت توقف قرار دارد. یک مقدار کالا را با کانتینر از عمان به بندرعباس آوردیم که دو، سه ماه در آنجا ماند و هزینه‌های توقف و تأخیر افزوده شد. مال‌ها بسیار خراب شد؛ یک مقدار از کالا در گرمای هوا در فراه آسیب دید، بشکه‌های روغن سوراخ شد.»
در عین حال قاری نظیم‌گل شینواری، از باشندگان منطقه شینواریِ کرمِ پاکستان و نماینده امور گمرکی برخی از تاجران و کارگران در تورخم، نیز می‌گوید مردم هر دو طرف از ادامه مسدود بودن این مسیرها آسیب دیده‌اند و خواهان بازگشایی آن هستند. «ما از هر دو کشور افغانستان و پاکستان می‌خواهیم و تقاضا داریم که راه‌های تجارتی را باز کرده و بر مردم عام رحم کنند. ببینید هم در طرف پاکستان و هم در افغانستان مردم بی‌روزگار شده‌اند. امید داریم که هر چه زودتر این بندر باز شود و مردم تجارت خود را آغاز کنند.»
پس از درگیری‌ها میان نیروهای طالبان و پاکستان در مناطق نزدیک خط دیورند، مقام‌های پاکستانی به تاریخ ۱۲ اکتوبر ۲۰۲۵ اعلام کردند که گذرگاه‌های خود با افغانستان را بستند که پس از آن تجارت، ترانزیت و رفت‌وآمد از این مسیرها میان دو کشور متوقف شد.
بسته‌ماندن گذرگاه‌ها در حالی ادامه یافته که اختلافات امنیتی میان دو طرف نیز حل نشده است. حکومت پاکستان، حکومت طالبان را متهم می‌کند که به گروه‌های مسلح، به‌ویژه اعضای تحریک طالبان پاکستان (TTP) پناه داده؛ گروهی را که مسوول حملات در خاک خود می‌داند.
اسلام‌آباد مدعی است که اعضای این گروه از خاک افغانستان فعالیت می‌کنند، مقام‌های طالبان این اتهام‌ها را رد کرده و می‌گویند که پاکستان نباید مسوولیت ناکامی‌های امنیتی خود را به دوش آنان بیندازد.
در ادامه این تنش‌ها، پاکستان در ۹ میزان ۱۴۰۵ بر بخش‌هایی از ولایت‌های کنر و هلمند حملات هوایی انجام داد. مقام‌های پاکستانی گفته‌اند که در این حملات مواضع گروه‌های مسلح را هدف قرار داده‌اند؛ رادیو آزادی نمی‌تواند این ادعا را به‌گونهٔ مستقل تأیید کند.
به گفتۀ هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، در این حملات دست‌کم ۱۰ غیرنظامی کشته و ۹ تن دیگر زخمی شدند. در سوی دیگر، در پاکستان نیز حملات مسلحانه در ۱۸ سپتمبر در کوهات و در ۲۶ سپتمبر در دیره اسماعیل‌خان، ده‌ها کشته و زخمی برجا گذاشت.
یوناما در اول اکتوبر گفت که از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون، بیش از ۱۱۰۰ غیرنظامی در افغانستان در نتیجۀ خشونت‌های مسلحانۀ فرامرزی کشته یا زخمی شده‌اند. تلاش‌های دیپلوماتیک ترکیه، قطر و عربستان سعودی برای کاهش تنش‌ها و حل اختلافات میان دو طرف نیز تاکنون نتیجه‌ای نداشته است.
در این حال بسته‌ماندن گذرگاه تورخم، یکی از مسیرهای مهم رفت‌وآمد و تجارت میان افغانستان و پاکستان، بر اقتصاد و زندگی باشندگان این منطقه نیز تأثیر گذاشته است.
برخی از آنان می‌گویند با بسته‌شدن این مسیر، فرصت‌های کاری و درآمدشان را از دست داده‌اند. فرمان‌شاه، مالک پیشین یک هوتل کوچک در این منطقه، به رادیو آزادی گفت که پس از بسته‌شدن مسیر، هوتلش بسته و خودش بیکار شد و ناگزیر شده دو پسرش را به جلال‌آباد و کابل بفرستد تا کار کنند و بخشی از هزینه‌های خانواده ۱۵ نفره‌اش را تأمین کنند. «اینجا صدها هزار تن از جمله با کراچی‌های دستی، انتقال ویلچر و کارهای مشابه مصروف بودند. دکان‌های زیاد در تورخم وجود داشت. من یک هوتل کوچک در آنجا داشتم، اما یک سال می‌شود که کاملاً متوقف و بسته است. ما با مشکلات زیاد اقتصادی روبه‌رو هستیم.»
پیش از این، یوسف آفریدی، رئیس اتاق تجارت و صنایع خیبرپختونخوا، در نشست خبری ۱۲ سنبله در لندی کوتل گفت که بسته‌ماندن گذرگاه‌های میان افغانستان و پاکستان، به تاجران پاکستانی حدود ۲.۵ میلیارد دالر زیان وارد کرده است؛ از این میان، ۱.۶۴۴ میلیارد دالر مربوط به صادرات و ۸۱۷ میلیون دالر مربوط به واردات بوده است.
در عین حال اتاق مشترک تجارت افغانستان و پاکستان می‌گوید که بسته‌بودن گذرگاه‌های تجارتی میان دو کشور، از جمله تورخم، سپین‌بولدک، غلام‌خان، دندِ پتان، خرلاچی و انگور اده، میلیون‌ها دالر به تاجران و سکتور خصوصی افغانستان زیان وارد کرده است.
داکتر مخلص احمد، مشاور این اتاق و رئیس اتاق تجارت ننگرهار می‌گوید تاجران افغان برای تأمین نیاز بازار از مسیرهای بدیل استفاده کرده‌اند، اما با مشکلاتی نیز روبه‌رو بوده‌اند. «تاجران توانستند نیازی که مارکیت ما داشت به آن کالا انتقال دهند و الحمدلله تا حال ما مشکل نداریم، ولی این مسدودشدن مرزها برای تاجران افغان زیان‌بار بوده است. اما بودن راه بدیل مشکل را تا یک حد و اندازه مرفوع ساخته است.»
خواستیم در این مورد از آخندزاده عبدالسلام جواد، سخنگوی وزارت صنعت و تجارت طالبان، بپرسیم؛ اما او به تماس‌های رادیو آزادی پاسخ نداد. وزارت صنعت و تجارت طالبان گفته که برای ادامه روند تجارت، استفاده از مسیرهای بدیل، از جمله بندر چابهار، بندرعباس و مسیرهای آسیای میانه، افزایش یافته تا نیازهای تجارتی کشور از سایر مسیرها تأمین شود.
با این حال، آذرخش حافظی، مشاور اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان و آگاه اقتصادی، می‌گوید راه‌های کوتاه تجارتی و دارای موقعیت خاص جغرافیایی نقش مهمی در کاهش هزینه انتقال کالا و تسهیل دادوستد دارند.
او در صحبت با رادیو آزادی خواستار بازبودن همه راه‌های تجارتی و رفع موانع در این زمینه شد. «ترجیح ما همین است که همه راه‌ها به روی تجارت باز باشد و در مسیر دادوستد موانع خلق نشود و کشور بتواند با خوبی، آرامی و در نهایت سهولت تجارت را انجام بدهد و باعث کاهش قیمت تمام‌شده کالا می‌شود؛ این به نفع مستهلک مملکت، مولد، مصرف‌کننده و تاجر است. به هر صورت ما راه‌های بدیل داریم، اما این راه‌ها دورتر است و نمی‌تواند با آن راهی که در طول تاریخ تجربه شده رقابت بکند.»
ما راه‌های بدیل داریم، اما این راه‌ها دورتر است و نمی‌تواند با آن راهی که در طول تاریخ تجربه شده رقابت بکند.آذرخش حافظی، مشاور اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان و آگاه اقتصادی
پیش از بسته‌شدن گذرگاه‌ها، پاکستان یکی از بازارهای مهم صادراتی افغانستان و افغانستان نیز از بازارهای مهم تولیدات پاکستانی بود.
با آن‌که گذرگاه‌ها از سوی پاکستان بسته شدند، حکومت طالبان نیز اعلام کرده که بازگشایی گذرگاه‌های تجارتی، از جمله تورخم، باید با تضمین پاکستان همراه باشد تا این مسیرها در پی اختلافات سیاسی یا اقتصادی دوباره بسته نشوند.
بانک جهانی در گزارشی که در مارچ ۲۰۲۶ منتشر کرد، گفته که اختلالات تجارتی بر صادرات افغانستان تأثیر گذاشته است.
بر اساس گزارش بانک جهانی، صادرات افغانستان در فبروری ۲۰۲۶ به حدود ۱۲۴ میلیون دالر رسید که نسبت به ۱۳۵ میلیون دالر در جنوری، کاهش داشته است. بانک جهانی بسته‌بودن گذرگاه‌های پاکستان و اختلال در مسیرهای سنتی صادرات را از عوامل عمدۀ این تفاوت دانسته است.
