یک مقام وزارت خارجه امریکا در یک نشست معلوماتی با خبرنگاران در ۱۶ اکتوبر دربارۀ سفر روبیو گفت که نمایندگان بیش از ۲۰۰ شرکت امریکایی، وزیر خارجه را در سفر به سمرقند همراهی خواهند کرد؛ جایی که انتظار میرود او با وزیران خارجۀ هر پنج کشور آسیای مرکزی دیدار کند.
این سفر نشاندهندۀ تلاش ادارۀ دونالد ترمپ برای پیوند دادن دیپلوماسی با تجارت، سرمایهگذاری و همکاریهای امنیتی در سراسر آسیای جنوبی و مرکزی است؛ مناطقی که واشنگتن آنها را برای منافع اقتصادی و راهبردی خود بهطور فزاینده مهم میداند.
این مقام ارشد گفت: "برای مدت بسیار طولانی، ایالات متحده بر شرقمیانه و شرق تمرکز داشته و این منطقه در میان آنها، یعنی آسیای مرکزی، توجهی را که شایسته آن است، دریافت نکرده است."
هیئت امریکایی شامل نمایندگان شرکتهای بزرگ مانند بوئینگ، سیتیبانک و فرانکلین تمپلتون و همچنین شرکتهای فعال در بخش مواد معدنی حیاتی و دیگر بخشهای راهبردی خواهد بود.
مقامهایی از مؤسسۀ مالی توسعۀ بینالمللی امریکا، بانک صادرات و واردات ایالات متحده، شورای امنیت ملی و وزارت خارجه نیز در نشستهایی شرکت خواهند کرد که هدف آن برقراری ارتباط میان شرکتهای امریکایی و شرکای احتمالی در سراسر آسیای مرکزی است.
این مقام ارشد وزارت خارجۀ امریکا گفت که تنها قزاقستان و ازبیکستان در یک سال گذشته بیش از ۳۰ میلیارد دالر سرمایهگذاری جدید در ایالات متحده ایجاد کردهاند.
جان کرتیس، سناتور جمهوریخواه که از تعامل نزدیکتر امریکا با آسیای مرکزی حمایت کرده است، میگوید، در زمانی که بخشهای دیگر جهان با بیثباتی و ابهام فزاینده روبهرو اند، ثبات این منطقه برای منافع امریکا ضروری است.
او به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت: "با توجه به این همه بیثباتی در دیگر نقاط جهان، داشتن یک منطقه باثبات در آسیای مرکزی برای ما کاملاً ضروری است."
او افزود: "تصمیم با خود آنهاست، اما شراکت با ما میتواند بخش فوقالعاده مهمی از این روابط باشد. همانگونه که همه میدانند، مواد معدنی حیاتی نه تنها برای ایالات متحده، بلکه برای جهان بسیار مهم است. فکر میکنم این یک دارایی بزرگ است که آنها در اختیار دارند و میتواند بسیار مهم باشد."
سمرقند، یکی از شهرهای معروف ازبیکستان و مرکز تاریخی تجارت در مسیر جاده ابریشم، محل اصلی بخش آسیای مرکزی سفر روبیو خواهد بود.
این سفر شامل دیدارهای دوجانبه، نشست با وزیران خارجۀ پنج کشور آسیای مرکزی و همچنین تعامل مستقیم میان شرکتهای امریکایی، شرکتهای منطقه و نمایندگان دولتها خواهد بود.
اعلام قصد قزاقستان برای پیوستن به "توافقهای ابراهیم" نیز یکی دیگر از تحولات مهمی بود که در این نشست معلوماتی برجسته شد. یک مقام ارشد امریکایی گفت واشنگتن برای برگزاری احتمالی مراسم امضای این توافق کار میکند، اما تاریخی برای آن ارائه نکرد.
این مقام گفت: "منتظر باشید" و افزود که طرفها امیدوار اند این روند "هرچه زودتر" تکمیل شود.
"توافقهای ابراهیم" در ابتدا با هدف عادیسازی روابط میان اسرائیل و چند کشور عرب و دارای اکثریت مسلمان ایجاد شد.
پیوستن احتمالی قزاقستان دامنۀ این چارچوب را گسترش خواهد داد، هرچند این مقام دربارۀ شرایط یا زمان پیوستن رسمی این کشور جزئیاتی ارائه نکرد.
این مقام همچنین گفت که قزاقستان و ازبیکستان برای نخستین بار دعوت شدهاند تا به عنوان ناظر در نشست گروه ۲۰ شرکت کنند.
این دعوتها بخشی از تلاش گستردهتر واشنگتن برای افزایش جایگاه بینالمللی آسیای مرکزی و تعمیق روابط با حکومتهای این منطقه عنوان شده است.
به گفتۀ این مقام، رؤسای جمهور هر پنج کشور آسیای مرکزی بهگونه علنی از دونالد ترمپ، رئیسجمهور امریکا، دعوت کردهاند تا از کشورهایشان دیدن کند. او افزود که حکومتهای منطقه از افزایش تعامل واشنگتن استقبال کردهاند.
اما تجارت و سرمایهگذاری تنها اولویتها نیستند. ایالات متحده همچنین در پی تقویت همکاریهای مبارزه با تروریزم با برخی کشورهای آسیای مرکزی است.
این مقام کشورهای مورد نظر را مشخص نکرد و جزئیاتی نیز دربارۀ این برنامهها ارائه نکرد، اما همکاریهای امنیتی را بخش مهمی از روابط رو به گسترش واشنگتن با منطقه توصیف کرد.
افزایش دوباره تعامل امریکا با آسیای مرکزی در حالی صورت میگیرد که حکومتهای این منطقه روابط پیچیدهای با روسیه و چین دارند و همزمان در تلاش اند دامنه شراکتهای بینالمللی خود را گسترش دهند.
این مقام ابتکار امریکا را تلاشی برای کنار زدن روسیه یا چین توصیف نکرد، بلکه بر فرصتهای تجاری، تقویت تماسهای دیپلوماتیک و همکاری دربارۀ نگرانیهای امنیتی مشترک تأکید کرد.
هدف از سفر روبیو این است که نتایج این تعاملات در سطح عالی به همکاریهای عملی تبدیل شود.
قرار است روبیو پس از سفر به ازبیکستان، برای پیشبرد روابط اقتصادی و دیپلوماتیک با دهلی نو به شهرهای ممبئی و جامنگر هند سفر کند.