آنان میگویند که به دلیل همین مشکل، در بسیاری از موارد مجبور میشوند بیماران خود را در شرایط دشوار، به مراکز صحی دوردست انتقال دهند.
همت، باشندهٔ ولسوالی څمکنی ولایت پکتیا، میگوید که به دلیل کمبود تجهیزات صحی در منطقهٔ آنان و شماری از مناطق همجوار، بیماران هنگام مراجعه به مراکز صحی با چالشهای زیادی روبهرو میشوند.
او به رادیو آزادی گفت: «وقتی بیماران ما به مراکز صحی مراجعه میکنند، اغلب با کمبود دوا و امکانات صحی مواجه میشوند. خواست ما این است که حداقل به این شفاخانهها برای هر کدام یک امبولانس و تجهیزات دیگر داده شود، زیرا در اینجا هر از گاهی حوادث رخ میدهد.»
فرمانالله، باشندهٔ شهرک تورخم در ولایت ننگرهار نیز شکایت مشابهی دارد. او میگوید: «در اینجا، در تورخم، یک شفاخانهٔ ۲۰ بستر داریم. باور کنید که در آن هیچ نوع امکاناتی وجود نداشت؛ نه اکسیجن و نه دوا. تمام دواها را از بازار نسخه میکنند و مردم هم فقیر هستند. حتی اگر یک بیمار عادی هم باشد، هزینهٔ دواهایش به ۴۰۰ یا ۵۰۰ افغانی میرسد. این مشکلات در تمام کلینیکها وجود دارد.»
آنان میگویند که به دلیل همین مشکلات، در بسیاری از موارد مجبور میشوند بیماران خود را به مراکز صحی دور از محل زندگیشان انتقال دهند؛ در حالی که به گفتهٔ آنان، اگر امکانات انتقال بیمار را نداشته باشند، بیمارانشان فرصت درمان را نیز از دست میدهند.
این مسائلی است که داکتران شماری از شفاخانهها نیز آن را تأیید میکنند. داکتر زرغون شینواری، باشندهٔ ولسوالی حصارک ولایت ننگرهار و رئیس اتحادیهٔ داکتران در آنجا، در این مورد به رادیو آزادی گفت: «این مشکل در اینجا بسیار زیاد است. بسیاری از داکتران ما توانمند هستند و میتوانند عملیات هم انجام دهند، اما ماشینآلات آن در اینجا وجود ندارد. این مشکلات در بسیاری از شفاخانهها وجود دارد، ولی در مناطق دوردست، مشکل تجهیزات بسیار شدیدتر است. وقتی بیماران به ما مراجعه میکنند و در اینجا نمیتوانیم به آنان کمک کنیم، سپس آنان را به شفاخانههای دیگر میفرستیم. وقتی هوا ابری باشد، برق هم نداریم.»
بسیاری از داکتران ما توانمند هستند و میتوانند عملیات هم انجام دهند، اما ماشینآلات آن در اینجا وجود نداردداکتر زرغون شینواری، رئیس اتحادیهٔ داکتران در حصارک ننگرهار
شماری از داکتران و کارمندان صحی در ولایتهای غزنی، پکتیکا، بادغیس و هلمند نیز مشکلات مشابهی را با رادیو آزادی در میان گذاشتهاند.
تلاش کردیم تا در مورد ادعاها و شکایتهای مطرحشده از سوی مصاحبهشوندگان در این گزارش، نظر وزارت صحت عامهٔ حکومت طالبان را نیز داشته باشیم؛ اما شرافت زمان، سخنگوی این وزارت، تا زمان نشر گزارش به پرسشهای رادیو آزادی پاسخ نداد.
در برخی شهرهای بزرگ، مانند کابل، هرات و مزارشریف، شفاخانههایی وجود دارند که از تجهیزات صحی کافی برخوردارند و عملاً عملیاتهای پیچیده نیز در آنها انجام میشود.
اما نبود چنین تجهیزاتی در وضعیتهای اضطراری چه پیامدهایی میتواند داشته باشد؟
داکتر حنیف تسل از شفاخانهٔ صحت طفل (اندرا گاندی) در کابل، به رادیو آزادی گفت که نبود این امکانات حتی زندگی بیمارانی را که قابل درمان هستند، با خطر مرگ مواجه میسازد.
او در ادامه افزود: «اگر چنین تجهیزاتی در شفاخانههای تخصصی یا فوقتخصصی موجود نباشد، نهتنها ارائهٔ خدمات با مشکلات مواجه میشود، بلکه نبود برق نیز یکی از چالشهای مهم به شمار میرود؛ زیرا این نوع تجهیزات با برق کار میکنند. در شفاخانههایی که خدمات تخصصی ارائه میشود، وینتلاتورها و بخش مراقبتهای ویژه (ICU) باید بهگونهٔ دوامدار فعال باشند.»
کمبود و نبود تجهیزات صحی در افغانستان، یکی از مشکلات عمدهٔ نظام صحی این کشور به شمار میرود. سازمان جهانی صحت (WHO) در گزارش خود در ماه مارچ سال ۲۰۲۶ گفته است که کاهش کمکهای بینالمللی، فشار شدیدی بر نظام صحی ضعیف افغانستان وارد کرده و ارائهٔ خدمات صحی ضروری را با مشکلات مواجه ساخته است.
همچنان، گروه هماهنگی امور صحی (Health Cluster) نیز در گزارش خود در ماه مارچ سال جاری ابراز نگرانی کرده و گفته بود که در سال ۲۰۲۵، به دلیل کمبود بودجه، دستکم ۴۲۲ مرکز صحی اولیه در افغانستان بسته شدهاند؛ موضوعی که دسترسی حدود ۳.۳ میلیون نفر به خدمات صحی را تحت تأثیر قرار داده است.