ممنوعیت موسیقی از سوی طالبان در افغانستان، شمار زیادی از آوازخوانان و نوازندگان را با مشکلات شدید اقتصادی روبه‌رو ساخته است. شماری از این هنرمندان می‌گویند که پس از سال‌ها فعالیت هنری، اکنون برای تأمین نفقهٔ خانواده‌های‌شان به دنبال کارهای روزمزدی و کاروبارهای کوچک هستند؛ اما با آن هم نمی‌توانند نیازهای اولیهٔ زندگی خود را برآورده سازند.
یکی از این آوازخوانان که سه فرزندش به بیماری تالاسمی مبتلا هستند، می‌گوید که بیکاری، زندگی او را به قرض کشانده است. ضیا سحر، ۳۵ ساله، که سال‌ها آواز خوانده است؛ اما پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان و وضع محدودیت‌ها بر موسیقی، وضعیت اقتصادی زندگی او به‌شدت خراب شده است.
او می‌گوید که برای تأمین نفقهٔ خانواده‌اش به کارهای مختلف روی آورده، اما از آن‌جا که بخش زیادی از عمرش را با آوازخوانی و موسیقی سپری کرده است، در حرفه‌های دیگر موفق نشده است.
او به رادیو آزادی گفت: «به کارهای زیادی دست زدم و به کسب‌وکارهای مختلف روی آوردم، اما هیچ دستاوردی نداشتم؛ زیرا دهه‌ها با هنر پیوند داشته‌ام و به هیچ کار دیگری بلد نیستم. هر بار در این کارها ضرر کرده‌ام. اکنون با مشکلات اقتصادی بسیار شدید روبه‌رو هستم و زندگی‌ام با قرض و قرضداری می‌گذرد. گاهی یک دوست هزار یا دو هزار افغانی برایم می‌دهد و گاهی همان هم پیدا نمی‌شود.»
به کارهای زیادی دست زدم و به کسب‌وکارهای مختلف روی آوردم، اما هیچ دستاوردی نداشتم؛ زیرا دهه‌ها با هنر پیوند داشته‌ام و به هیچ کار دیگری بلد نیستمضیا سحر، آوازخوان
این آوازخوان افغان می‌گوید که در دوران حکومت جمهوری پیشین، هزینه‌های خانواده‌اش را از راه آوازخوانی و فعالیت‌های هنری تأمین می‌کرد؛ اما در بیش از پنج سال گذشته، با مشکلات اقتصادی روزافزون روبه‌رو شده است.
به گفتهٔ او، این مشکل تنها مربوط به خودش نیست، بلکه شمار زیادی از هنرمندان دیگر افغان نیز پس از ممنوع شدن موسیقی، منابع درآمد خود را از دست داده‌اند.
طالبان پس از بازگشت به قدرت در افغانستان در ماه آگست سال ۲۰۲۱، محدودیت‌های شدیدی بر نواختن و نشر موسیقی وضع کرده‌اند که در نتیجهٔ آن، شمار زیادی از آوازخوانان و نوازندگان بیکار شده‌اند.
آوازخوان دیگری در ولایت ننگرهار که نمی‌خواهد نامش منتشر شود، می‌گوید که به دلیل بیکاری اکنون در یک سلمانی کار می‌کند؛ اما با وجود تلاش‌های فراوان، نمی‌تواند روزانه بیشتر از صد افغانی درآمد داشته باشد.
او به رادیو آزادی گفت: «خودم در یک سلمانی به‌حیث کارگر کار می‌کنم. هرچند این حرفهٔ من نیست، اما مجبوریت بسیار سخت است. برای یک نفر یک نوع مدل مو می‌سازم و برای دیگری مدل دیگر؛ ولی در این‌جا بر مدل مو نیز محدودیت وجود دارد و کوتاه کردن ریش هم ممنوع است. با زحمت بسیار، به‌سختی صد یا هشتاد افغانی پیدا می‌کنم که با آن هیچ‌یک از نیازهای خانه برآورده نمی‌شود.»
یک رباب‌نواز افغان نیز داستان مشابهی از بیکاری و فقر دارد. او می‌گوید که در روزهای اخیر از خیبرپختونخوا به افغانستان برگشته است. به گفتهٔ او نه‌تنها خودش منبع کار و درآمد ندارد، بلکه پسر بزرگش نیز که در یک رویداد به‌شدت زخمی شده، در خانه بیمار افتاده است.
این نوازنده می‌گوید که برای تأمین نیازهای خانواده‌اش، در یکی از مناطق شهر جلال‌آباد با استفاده از یک کراچی دستی، فروش سبزیجات را آغاز کرده است؛ اما به ادعای او، کارمندان شاروالی دو بار کراچی‌اش را با خود برده و سبزیجاتش را روی زمین ریخته‌اند.
او گفت: «به خدا، روزی هم رسیده است که حتی نان خشک برای خوردن نداشته‌ایم. یک بیمار در خانه افتاده است و کاری هم وجود ندارد. در این‌جا کراچی‌ام را گذاشتم تا سبزی بفروشم، اما شاروالی دو بار کراچی‌ام را برد و سبزی‌هایم را روی زمین انداخت. اگر راستش را بگویم، با مشکلات بسیار شدیدی روبه‌رو هستیم و کاملاً به وضعیتی رسیده‌ایم که مجبور به گدایی شده‌ایم. گاهی یکی از دوستان می‌آید، دلش به حال ما می‌سوزد و هزار یا دو هزار افغانی برایمان می‌دهد؛ دیگر هیچ چیزی نداریم.»
این هنرمندان از حکومت طالبان می‌خواهند که دست‌کم اجازه دهد برنامه‌های کوچک و سادهٔ موسیقی، بدون استفاده از بلندگوها، برگزار شوند. آنان می‌گویند که با این کار، از یک‌سو زمینهٔ درآمد برای خانواده‌های‌شان فراهم خواهد شد و از سوی دیگر، موسیقی و هنرهای سنتی از نابودی نجات خواهند یافت.
اما ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، پیش از این گفته است که موسیقی از دیدگاه اسلام حرام است و در افغانستان به هیچ‌کس اجازهٔ نواختن و شنیدن موسیقی داده نمی‌شود.
حکومت طالبان در بیش از پنج سال گذشته، در زمان‌های مختلف هزاران وسیلهٔ موسیقی را نیز شکسته است. همچنان، در شماری از ولایت‌ها گزارش‌هایی دربارهٔ بازداشت هنرمندان و برخورد خشونت‌آمیز با آنان منتشر شده است.
با این حال، برخی از علمای دینی با این برداشت طالبان هم‌نظر نیستند و می‌گویند که موسیقی موضوعی اختلافی میان مذاهب است و دلیل شرعی برای حرام بودن مطلق آن وجود ندارد.
بر اساس برآوردهای غیررسمی، شمار آوازخوانان و نوازندگان در افغانستان به حدود ۲۰ هزار نفر می‌رسد که تعداد زیادی از آنان به دلیل محدودیت‌های موسیقی و نبود فرصت‌های شغلی، با مشکلات شدید اقتصادی روبه‌رو هستند.
این هنرمندان و نوازندگان افغان که روزگاری با آوازها و سازهای‌شان محافل مردم را رنگین می‌ساختند، اکنون می‌گویند که پیدا کردن یک لقمه نان برای فرزندان‌شان به بزرگ‌ترین نگرانی زندگی آنان تبدیل شده است.
