حسینه، یکی از باشندگان کابل میگوید خانواده هشتنفریشان با معاش ناچیز پدرش به دشواری میتواند مصارف ماهانه زندگی را تأمین کند. به گفته او، رفتن به رستورانت برای خانوادهاش تنها بهندرت امکانپذیر است.
حسینه میگوید خانوادههای کمدرآمد ناگزیرند پیش از هر چیز، هزینههای اساسی زندگی را تأمین کنند: «طبقه پایین که اصلاً اقتصادشان خوب نیست، اصلاً شرایط فکر کردن به رستورانت رفتن را ندارند. ما دغدغههایی داریم که کرایه خانه، پول آب و برق است. برای طبقه پایین رفتن به رستورانت بسیار سخت است.»
برای برخی خانوادهها در کابل، رفتن به رستورانت یک تفریح معمول نیست، بلکه هزینهای است که به دلیل مشکلات اقتصادی بهندرت میتوانند آن را بپردازند. حیدر، یکی دیگر از باشندگان کابل، نیز میگوید که هزینه غذا در رستورانت با توان اقتصادی خانوادهاش سازگار نیست: «ما هرگز رفته نمیتوانیم، چرا که زندگی فامیلی خود ما خرچ و مصارفش را بکشیم چه رسد که به رستورانت برویم. یک منوی که سه نفر در رستورانت میل کنند، شاید خرچ ده روزه شش نفر باشد؛ پس ضرورت نمیبینیم که به رستورانت برویم.»
یک منوی که سه نفر در رستورانت میل کنند، شاید خرچ ده روزه شش نفر باشد.حیدر، یکی از باشندگان کابل
در حالی که این خانوادهها برای تأمین نیازهای اساسی خود با مشکل روبهرو هستند، در برخی رستورانتهای کابل حضور مردم همچنان پررونق است. یکی از مسئولان یک رستورانت میگوید:
«زیادتر از سطح متوسط و سطح بالا هستند، ولی از سطوح مختلف، حداقل تلاش کردند که یک بار بیایند.»
در فضای این رستورانتها رفتوآمد مشتریان جریان دارد و افرادی دور میزها نشستهاند و غذا سفارش میدهند. اما به گفته مسئولان رستورانتها، مشتریان بیشتر از قشر متوسط و مرفهاند؛ هرچند شماری از افراد با تواناییهای اقتصادی متفاوت نیز تلاش میکنند دستکم گاهی به رستورانت بیایند.
نورالله الهام، یکی از سهمداران رستورانت شیکاگو که نزدیک به دو ماه پیش در کابل تأسیس شده است، به رادیو آزادی میگوید که بیشتر مشتریان این رستورانت خارجیها و نمایندگیهای برخی مؤسسات و ادارهها هستند: «بیشتر مشتریهای خارجی بوده، چون در کنار غذاهای افغانی که دوست دارند، میخواهند از استیکها، پاستا، پیتزا و غیره نیز امتحان کنند. در کنار آن، مؤسسات و ادارات خارجی نیز اکثراً غذا سفارش میدهند.»
در کنار رستورانتهای تازهتأسیس، برخی رستورانتهای قدیمیتر کابل نیز مشتریان داخلی و خارجی دارند. حسیبالله عزیزی، مدیر ارشد رستورانت کفتریا که نزدیک به نُه سال میشود در کابل فعالیت میکند، به رادیو آزادی میگوید: «مشتریهای خارجی ما هم زیاد میآیند، حساب شده نیست؛ از کشورهای اروپایی بیشتر هستند و در کنار آن هموطنان خود ما هستند که در رخصتی آمدن از خارج افغانستان، زیاد به رستورانت ما آمدند و از شان پذیرایی کردیم.»
هرچند مسئولان این رستورانتها میگویند قیمتهایشان را طوری تنظیم کردهاند که افراد بیشتری بتوانند غذا سفارش دهند؛ اما با توجه به مشکلات اقتصادی شماری از خانوادهها، توانایی پرداخت هزینه غذا در بیرون از خانه برای همه یکسان نیست.
رادیو آزادی تلاش کرد درباره شمار رستورانتهای فعال و رستورانتهایی که بهتازگی در کابل ایجاد شدهاند، از ریاست شاروالی کابل معلومات بگیرد؛ اما نعمتالله بارکزی، سخنگوی این ریاست، به پرسشهای ما پاسخ نداد.
با این حال، بر اساس معلومات صاحبان رستورانتها، رستورانت شیکاگو نزدیک به دو ماه پیش در کابل آغاز به فعالیت کرده است. در کنار آن، رستورانت کفتریا از حدود نُه سال به اینسو فعالیت دارد.
این دو مورد نشان میدهد که در کابل هم رستورانتهای تازه ایجاد میشوند و هم برخی رستورانتهای قدیمی به فعالیت خود ادامه میدهند؛ اما برای نتیجهگیری درباره رشد عمومی این بخش، به آمار رسمی نیاز است.
در همین حال، برنامه جهانی غذا هشدار داده است که میلیونها تن در افغانستان به کمکهای غذایی نیاز دارند و شماری از خانوادهها برای تأمین غذای کافی با دشواری روبهرو هستند. فقر، بیکاری و محدودیت درآمد، توانایی بسیاری از خانوادهها را برای تأمین نیازهای اساسیشان تحت فشار قرار داده است.
این وضعیت نشان میدهد که حضور مشتریان در برخی رستورانتها، بهویژه مشتریان خارجی، کارمندان مؤسسات و افغانهای برگشته از خارج، بهتنهایی نمیتواند نشانه بهبود وضعیت اقتصادی همه باشندگان کابل باشد. در حالی که برخی رستورانتها مشتریان خود را دارند، خانوادههای کمدرآمد ممکن است حتی در تأمین غذای روزانه با مشکل روبهرو باشند.
برای خانوادههایی مانند خانواده حیدر و حسینه، مسئله اصلی نه انتخاب رستورانت، بلکه تأمین نیازهای اساسی زندگی است؛ تفاوتی که تصویر متفاوتی از وضعیت اقتصادی باشندگان کابل ارائه میکند.