بازداشت یک زن و بی‌خبری از محل نگهداری و سرنوشت او می‌تواند نگرانی‌های زیادی را در میان اعضای خانواده‌اش ایجاد کند؛ به‌ویژه زمانی که بستگان او نمی‌دانند به چه اتهامی بازداشت شده و چه زمانی آزاد خواهد شد.
از این میان مژده اوزبیک، آموزگار، شاعر و نویسنده به زبان‌های اوزبیکی و دری، یکی از زنانی است که به گفتهٔ دو منبع آگاه که رادیو آزادی با آن‌ها صحبت کرده، از سوی نیروهای طالبان بازداشت شده است.
یکی از این منابع آگاه که به‌دلیل حساسیت موضوع نخواسته نام و صدایش نشر شود، در متنی که به رادیو آزادی فرستاده، نوشته است:«مژده اوزبیک به تاریخ ۳۱ سنبله ۱۴۰۵، ساعت ۹:۳۰ صبح، هنگام تدریس در لیسهٔ نسوان گوهرشاد بیگم در ولسوالی خواجه‌غار ولایت تخار بازداشت و برای بازپرسی به مرکز این ولایت منتقل شده است.»
این منبع می‌گوید که پس از گذشت حدود ۳۵ روز، هنوز از سرنوشت مژده اوزبیک اطلاع دقیقی در دست نیست و به گفتهٔ او، این آموزگار در زندان مرکزی تخار به‌سر می‌برد.
در متن فرستاده‌شده به رادیو آزادی آمده است که بازداشت مژده اوزبیک به ادعای ارتباط سیاسی پیوند داده شده؛ اما این منبع می‌گوید که تا اکنون شواهدی مبنی بر ارتکاب جرم از سوی او به آنان ارائه نشده است.
رادیو آزادی تلاش کرد در مورد این که چرا مژده اوزبیک از سوی نیروهای طالبان در تخار بازداشت شده و اکنون در کجا و چه وضعیت به سر می‌برد، از وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان بپرسد؛ اما سیف‌الاسلام خیبر، سخنگوی این وزارت تا زمان نشر گزارش، به پرسش‌های رادیو آزادی پاسخ نداد.
این منبع در پیام دیگری، با اشاره به نگرانی دربارهٔ وضعیت مژده اوزبیک و فرزندان خردسالش، خواستار پیگیری سرنوشت او شده است.
نگرانی‌ها دربارهٔ بازداشت زنان تنها به ولایت تخار محدود نیست. یک زن در کابل نیز به رادیو آزادی گفته است که به‌دلیل پوشش خود، به تاریخ چهارم اسد سال ۱۴۰۵ خورشیدی از سوی نیروهای وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان بازداشت شده است.
این زن به دلیل آنچه که حساسیت موضوع دانسته، نخواست نامش گرفته شود و خواستار تغییر صدایش شده است، ادعا می‌کند که هنگام بازداشت با خشونت روبه‌رو شده و بیش از دو ماه را در زندان سپری کرده است.
او دربارهٔ آنچه که برخورد خشونت‌آمیز از سوی نیروهای زن طالبان هنگام بازداشتش با آن روبه‌رو شده به رادیو آزادی گفت:«زمانی که من را بازداشت کردند رویه‌ای شان بسیار زشت بود، پولیس اناثیه شان دست بلند می‌کنند لت و کوب می‌کنند.»
رادیو آزادی نمی‌تواند این ادعاها را به‌گونهٔ مستقل تأیید کند. این روایت‌ها در حالی مطرح می‌شوند که هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) نیز دربارهٔ بازداشت زنان و دختران به‌دلیل آنچه تخطی از مقررات پوشش خوانده می‌شود، ابراز نگرانی کرده است.
یوناما به تاریخ ۸ اکتوبر ۲۰۲۶ در اعلامیه‌ای گفت که این نهاد بین ماه‌های جولای و سپتمبر همان سال، بازداشت یا توقیف دست‌کم ۵۲ زن و یک دختر را در هرات و کابل تأیید کرده است.
به گفتهٔ این نهاد، شماری دیگر از زنان نیز با تهدید بازداشت روبه‌رو شده‌اند و ممکن است شمار واقعی موارد بیشتر باشد؛ زیرا برخی قضایا به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی و ترس از بدنامی و پیامدهای اجتماعی گزارش نمی‌شوند.
بر اساس اعلامیهٔ یوناما، این بازداشت‌ها با ادعای رعایت‌نکردن مقررات پوشش مرتبط بوده‌اند. این نهاد گفته است که برخی زنان به‌دلیل نپوشیدن چادر، نمایان‌بودن بخشی از موهای‌شان، استفاده از روسری‌های رنگارنگ یا آرایش و حضور در اماکن عمومی بدون محرم بازداشت یا توقیف شده‌اند. به گفتهٔ یوناما، زنان ثبت‌شده در این موارد پس از سپری‌کردن چندین ساعت در توقیف آزاد شده‌اند.
یوناما همچنان در همین اعلامیه از گزارش‌های مربوط به توهین لفظی، لت‌وکوب و تهدید زنان، از جمله زنان دکاندار، ابراز نگرانی کرده است.
این نهاد گفته است که چنین برخوردهایی می‌تواند حقوق زنان و دختران، از جمله آزادی رفت‌وآمد، آزادی بیان و استقلال فردی آنان را محدود کند.
یوناما نیز از مقام‌های حاکم طالبان خواسته است که به اقدامات تبعیض‌آمیز علیه زنان و دختران پایان دهند، به حقوق و کرامت همهٔ شهروندان احترام بگذارند و تعهدات افغانستان بر اساس حقوق بین‌المللی بشر را رعایت کنند.
رادیو آزادی همچنان تلاش کرد تا در مورد راستی‌آزمایی برخوردهای خشونت‌آمیز با زنان زندانی و اعلامیه یوناما از وزارت امر به معروف طالبان بپرسد، اما همچنان تا زمان نشر گزارش پاسخی دریافت نکرد.
در همین حال، شکریه بارکزی، فعال حقوق زنان افغان، بازداشت زنان را یکی از چالش‌های جدی در برابر آنان می‌داند و خواستار پیگیری این موارد از سوی نهادهای بین‌المللی است.
نهادهای بین‌المللی باید پیگیری کنند، طالبان را پاسخ‌گو بسازند.شکریه بارکزی، فعال حقوق زنان
او به رادیو آزادی گفت:«بازداشت‌های خودسرانه و غیر قانونی از چالش‌های بزرگ است در برابر زنان افغانستان است، این موضوع در تمام عرصه‌های زندگی یک عده مشکلات را متوجه مردم افغانستان ساخته است، نهادهای بین‌المللی باید پیگیری کنند، طالبان را پاسخ‌گو بسازند، حتی مطابق قانون خود و شریعت کارهای که انجام می‌دهند در خلاف قرار دارد.»
شکریه بارکزی همچنان بر ضرورت پاسخ‌گو ساختن طالبان تأکید می‌کند و می‌گوید که یوناما باید در این زمینه با جدیت و قاطعیت بیشتر عمل کند.
