در افغانستان، بسیاری از مردم به‌جای محصولات حیوانی، از سبزیجات و حبوبات استفاده می‌کنند؛ هرچند آنان ویگان نیستند. ویگان (Vegan) به افرادی گفته می‌شود که از محصولات حیوانی مانند گوشت، تخم‌مرغ، شیر و عسل استفاده نمی‌کنند. هدف آنان از این کار، حمایت از حیوانات، افزایش آگاهی درباره غذاهای گیاهی و حفاظت از محیط زیست است.
امروز، اول ماه نوامبر، روز جهانی ویگان (World Vegan Day) است. این روز در سال ۱۹۹۴ میلادی، از سوی انجمن ویگان به مناسبت پنجاهمین سالگرد تأسیس این نهاد نام‌گذاری شد. هدف از نام‌گذاری این روز، آگاهی‌دهی به مردم و تشویق آنان به استفاده از سبزیجات و حبوبات است.
اکنون پرسش این‌جاست که چرا در افغانستان، با وجود این‌که مردم ویگان نیستند، شمار زیادی از باشندگان این کشور به‌جای محصولات حیوانی از سبزیجات و حبوبات استفاده می‌کنند؟
رادیو آزادی با شماری از این افراد گفت‌وگو کرده و دو دلیل عمده را دریافته است: فقر اقتصادی و مصروفیت بخش بزرگی از مردم در زراعت.
جمیله، یکی از مصاحبه‌شوندگان و باشنده احمدشاه بابا مینه (ارزان‌قیمت) در کابل، می‌گوید که پسرش هر شام به بازار سبزیجات در نزدیکی بت‌خاک یا چهارراهی ماموریت می‌رود و برای پخت‌وپز مقداری سبزی خریداری می‌کند.
جمیله می‌گوید که خرید سبزیجات و حبوبات در مقایسه با گوشت برای خانواده‌اش بسیار اقتصادی‌تر تمام می‌شود. او گفت: «گوشت قیمت است و توان خرید آن را نداریم؛ چه گوشت مرغ باشد، چه گوشت گاو و چه گوشت گوسفند. بیشتر سبزیجات می‌پزیم؛ بامیه، بادنجان،، لوبیا، عدس و نخود می‌پزیم. فقر است، توان مالی نداریم، کار و بار وجود ندارد؛ به همین دلیل این مواد غذایی را می‌پزیم.»
بر اساس نرخ‌نامه ماه عقرب سال روان خورشیدی شاروالی کابل، یک کیلو لوبیا در حال حاضر در بازارهای کابل به قیمت ۸۶ افغانی، یک کیلو نخود ۶۸ افغانی، یک کیلو دال نخود ۶۲ افغانی و یک کیلو ماش ۵۲ افغانی فروخته می‌شود؛ در حالی که قیمت یک کیلو برنج دانه‌باریک به حدود ۱۱۰ افغانی می‌رسد.
جمیله می‌گوید که در منطقه آنان، یک کیلو بامیه به قیمت ۵۰ افغانی، یک کیلو بادنجان به ۴۰ افغانی و یک دسته پالک و گندنه به قیمت ۱۰ افغانی فروخته می‌شود.
این در حالی است که به گفته او، قیمت محصولات حیوانی نیز نسبتاً بلند است؛ به‌گونه‌ای که یک کیلو گوشت گوسفند ۵۰۰ افغانی، یک کیلو گوشت گوساله ۴۵۰ افغانی و یک مرغ کامل بین ۲۵۰ تا ۳۵۰ افغانی قیمت دارد.
گوشت قیمت است و توان خرید آن را نداریم؛ چه گوشت مرغ باشد، چه گوشت گاو و چه گوشت گوسفند.جمیله، باشنده احمدشاه بابا مینه در کابل
همچنان در بازارهای کابل، یک کیلو شیر به قیمت ۶۰ افغانی، یک کیلو ماست ۵۰ افغانی و یک دانه تخم‌مرغ بین ۹ تا ۱۰ افغانی فروخته می‌شود.
از سوی دیگر، سعیدخان، باشنده ولسوالی خاک‌جبار کابل، به رادیو آزادی گفت افرادی که زمین‌های زراعتی دارند نیز بیشتر به‌جای محصولات حیوانی از سبزیجات و حبوبات استفاده می‌کنند.
او گفت: «آنان تا حد زیادی از حاصل زمین‌های خود استفاده می‌کنند؛ مانند بادنجان، کچالو و لوبیا. چون این محصولات از زمین‌های خودشان است. چند روز پیش به وردک، به جلریز رفته بودم؛ در آن‌جا زنان زیادی را دیدم که سبزیجات خودرو را جمع‌آوری می‌کردند.»
اما داکتران متخصص بخش تغذیه، مصرف هر دو نوع مواد غذایی، هم محصولات گیاهی و هم محصولات حیوانی را برای انسان مفید و ضروری می‌دانند.
داکتر نجیب‌الله غالب، متخصص این بخش، به رادیو آزادی گفت: «سبزیجات دارای ویتامین‌ها و مواد معدنی بسیار خوبی مانند آهن، کلسیم، پتاسیم، مگنیزیم و فاسفورس هستند. زمانی که بدن ما با کمبود ویتامین یا مواد معدنی مواجه شود، سیستم عمومی ایمنی بدن ما ضعیف می‌شود و حتی یک میکروب بسیار ساده نیز می‌تواند بر بدن ما تأثیر بگذارد و باعث بیمارشدن ما شود. حبوبات نیز علاوه بر مواد معدنی و ویتامین‌ها، دارای اسیدهای آمینه هستند؛ موادی کیمیایی که برای رشد عضلات، استخوان‌ها و مفاصل بدن بسیار مهم‌اند.»
داکتر غالب هم‌زمان از فواید مصرف محصولات حیوانی نیز یادآوری می‌کند و می‌افزاید که لبنیات منبع خوبی از پروتئین، ویتامین‌ها و همچنان مواد معدنی مانند فاسفورس هستند. گوشت نیز دارای ویتامین‌ها، پروتئین، آهن و سایر مواد غذایی مهم است که مصرف آن برای هر انسان اهمیت دارد.
در همین حال، ساحل دوران، کارشناس بخش زراعت و حفاظت از محیط زیست، درباره کشت سبزیجات و حبوبات و فواید آن برای محیط زیست صحبت می‌کند؛ موضوعی که ویگان‌ها نیز بر آن تأکید دارند.
او گفت: «استفاده بیشتر از غذاهای گیاهی می‌تواند باعث کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در بخش زراعت شود؛ گازهایی که هوای گرم را در اتمسفر زمین نگه می‌دارند و سبب افزایش درجه حرارت زمین می‌شوند. همچنان اگر از نگاه حاصل‌خیزی بهتر خاک بررسی کنیم، در ریشه‌های لوبیا، نخود و سایر نباتات دانه‌دار، برخی باکتری‌ها وجود دارند که نایتروجن موجود در هوا را تثبیت می‌کنند. این روند نیز می‌تواند کمک زیادی به حفاظت از محیط زیست کند. همچنان مدیریت آب و منابع طبیعی نیز از جمله فواید آن است.»
عطاالله عمری، وزیر زراعت، آبیاری و مالداری حکومت طالبان، اخیراً در یک نشست گفته است که ۸۰ درصد مردم افغانستان در بخش زراعت و مالداری مصروف فعالیت هستند.
پیش از این نیز مقام‌های حکومت جمهوری پیشین گفته بودند که با توجه به این موضوع، استفاده افغان‌ها از هر دو نوع محصولات، یعنی محصولات زراعتی مانند سبزیجات و حبوبات و همچنان محصولات حیوانی، به معنای حمایت از تولیدات داخلی کشور است. اما در چند سال اخیر، خشکسالی، سیلاب‌ها و سایر حوادث طبیعی، همچنان بسته‌شدن راه‌های تجارتی با کشور همسایه، پاکستان، هر دو بخش زراعت و مالداری را به‌شدت آسیب رسانده است؛ موضوعی که به گفته فعالان این بخش‌ها، نیازمند حمایت و رسیدگی است.
