زن ۴۰ ساله در ولایت تخار می‌گوید که حدود ۲۰ سال از ازدواجش می‌گذرد و با مشکلات جسمی و اقتصادی روبه‌رو است. او که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش ذکر شود به رادیو آزادی گفت نُه فرزند ۱ تا ۱۷ ساله دارد و نمی‌خواهد فرزند دیگر به دنیا بیاورد، اما می‌افزاید که تاکنون به دلیل مخالفت شوهرش نتوانسته از روش‌های پیشگیری از بارداری و ایجاد فاصله میان بارداری‌هایش استفاده کند. او افزود «من پنج دختر و چهار پسر دارم شوهرم قاری مسجد است برایم اجازه جلوگیری از بارداری را نمی‌دهد و می‌گوید فاصله گرفتن بین طفل‌ها گناه دارد و اجازه گرفتن تابلیت یا پیچکاری جلوگیری از بارداری را نمی‌دهد می‌گوید ضرر دارد.»
این درحالیست که در نصوص اسلامی، بر شیردهی مادران به فرزندان‌شان تا دو سال کامل تأکید شده است؛ موضوعی که اهمیت توجه به صحت مادر و کودک را نیز برجسته می‌سازد.
در این حال این زن می‌افزاید که شوهرش نیز به دلیل مشکلات جسمی توان انجام کارهای سنگین را ندارد و درآمد خانواده برای تأمین نیازهای زندگی کافی نیست و امیدوار است خانواده‌اش از کمک‌های اقتصادی و امکانات درمانی برخوردار شود. «کودکانم همه خرُد هستند خودم تکلیف کمر دارم اشیای گرانگ را بلند کرده نمی‌توانم، شوهرم هم مریض است دست و شانه‌اش آسیب دیده توان کارهای شاقه را ندارد اقتصاد ما ضعیف است اگر کمکی با ما صورت بگیرد بسیار خوشحال می‌شویم، دختر کلانم هم از مکتب محروم شد پس از صنف ششم دیگر مکتب رفته نتوانست.»
تجربه این مادر در شرایطی مطرح می‌شود که دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) در ماه می ۲۰۲۶ اعلام کرد که افغانستان یکی از بالاترین نرخ‌های مرگ‌ومیر مادران در جهان را دارد؛ به‌گونه‌ای که در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده، حدود ۶۰۰ مادر جان خود را از دست می‌دهند.
نتایج یک پژوهش کیفی که بر اساس مصاحبه با شماری از زنان متأهل در کابل انجام شده، نشان می‌دهد که انتظارات اجتماعی و فرهنگی برای فرزندآوری زودهنگام و مکرر و باورهای نادرست درباره روش‌های جلوگیری از بارداری، بر تصمیم زنان در این زمینه تأثیر می‌گذارد.
نتایج این پژوهش در دسمبر ۲۰۲۵ در نشریه علمی بین‌المللی «سلامت باروری» (Reproductive Health)، وابسته به انتشارات Springer Nature و مستقر در بریتانیا، منتشر شده است.
بر اساس یافته‌های این پژوهش، برخی زنان نیز صحت خود و فرزندان‌شان را در تصمیم‌گیری درباره بارداری و تعداد فرزندان در نظر می‌گیرند.
سازمان جهانی صحت توصیه کرده که زنان پس از تولد نوزاد زنده، پیش از تلاش برای بارداری بعدی دست‌کم ۲۴ ماه فاصله در نظر بگیرند.
متخصصان نسایی و ولادی می‌گویند بارداری‌ها و زایمان‌های پی‌درپی می‌توانند صحت مادر و جنین را با خطرهای جدی روبه‌رو کنند.
داکتر لطیفه متخصص امراض نسایی و ولادی به رادیو آزادی گفت که روش‌های مختلف تنظیم خانواده برای جلوگیری از بارداری وجود دارد و استفاده از این روش‌ها در صورت انتخاب درست و متناسب با وضعیت صحی زن و مشوره با داکتر مشکل‌ساز نیست.
او در مورد پیامدهای بارداری‌های پی‌درپی می‌گوید: «ولادت‌های پی در پی باعث این می‌شود که کمبود آهن و ویتامین‌ها در جسم دوباره پس به حالت قبلی خود برنگردد و همچنان می‌تواند سوء تغذیه شدید در نزد مادر و جنین به وجود بیاورد، خطر زایمان زودرس را ایجاد می‌کند، باعث پارگی‌های رحم، بلند رفتن فشار خون مادر شده و عفونت‌های مکرر نزد مادران به وجود بیاورد.»
او همچنان می‌گوید که سن مادر در میزان خطرات بارداری نقش دارد. به‌ویژه زنانی که پس از ۳۵ سالگی باردار می‌شوند یا به بیماری‌های زمینه‌ای مبتلا هستند، ممکن است با خطرات بیشتری روبه‌رو شوند و از همین‌رو، معاینات پیش از بارداری و مراقبت‌های منظم در دوران حاملگی، برای تشخیص و پیشگیری از عوارض احتمالی اهمیت دارد.
رادیو آزادی برای دریافت دیدگاه مسئولان وزارت صحت عامه حکومت طالبان درباره چگونگی ارائه خدمات تنظیم خانواده، خدمات مراقبت از مادران در دوران بارداری و زایمان، و برنامه‌های آگاهی‌دهی در این زمینه تلاش کرد، اما تا زمان نشر این گزارش، پاسخی دریافت نکرد.
اما این وزارت در اول اسد ۱۴۰۵ اعلام کرد که برای افزایش دسترسی زنان و دختران به خدمات صحی مادران و تنظیم خانواده در ۱۰ ولایت کشور، قرارداد یک‌ساله‌ای را به ارزش حدود ۱.۷ میلیون دالر با انجمن راهنمای خانواده افغانستان امضا کرده است.
در همین حال، برخی فعالان حقوق زن بر حق زنان برای تصمیم‌گیری درباره مادر شدن و تعداد فرزندان‌شان تأکید می‌کنند.
ترنم سیدی، یکی از این فعالان به رادیو آزادی گفت: «شوهران باید بیشتر به این فکر باشند که در مورد بارداری به زن حق بدهند، به خاطر سلامت مادر و فرزند به او حق بدهند که تصمیم بگیرد که آیا می‌توانم مادر شوم یا نه؟ حق زنان برای تصمیم‌گیری آزادانه درباره بارداری، تعداد فرزندان، فاصله میان بارداری‌ها باید رعایت شود، بدن زن ملکیت هیچ فرد، خانواده یا ساختاری نیست.»
خانم سیدی افزود که وضعیت برخی زنان در افغانستان به دلیل محدودیت‌های گسترده در زمینه آموزش، کار و استقلال اقتصادی، دسترسی به خدمات صحی را نیز دشوارتر ساخته و بسیاری از زنان، به‌ویژه در مناطق روستایی، برای مراجعه به داکتر متخصص، شفاخانه و دریافت خدمات تنظیم خانواده با موانع جدی روبه‌رو هستند.
این درحالیست که بر اساس گزارش سازمان جهانی صحت، در سال ۲۰۲۵ دست‌کم ۴۲۲ مرکز مراقبت‌های اولیه صحی در افغانستان به‌دلیل کاهش کمک‌های مالی تعطیل یا متوقف شدند و دسترسی حدود ۳.۳ میلیون نفر به خدمات درمانی، از جمله زایمان در مراکز صحی و تنظیم خانواده، مختل شد.
براساس آمار برنامه جهانی غذا «دبلیو اف پی» که در ماه سپتمبر ۲۰۲۶ منتشر شده، نفوس افغانستان به حدود ۴۶ میلیون تن رسیده، از جمله ۱۷.۴ میلیون تن آنها با عدم مصونیت غذایی روبه‌رو اند که ۴.۹ میلیون تن آنها را مادران باردار و کودکانی تشکیل می‌دهند که با سوءتغذیه مواجه‌اند.
وزارت صحت عامه طالبان در اواخر سال ۱۴۰۴ خورشیدی، گفت که حدود سه میلیون زن و کودک در افغانستان با سوءتغذیه مواجه هستند.
این مادر ۴۰ ساله از ولایت تخار می‌گوید با توجه به مشکلات جسمی و وضعیت اقتصادی‌اش، نمی‌خواهد فرزند دیگری به دنیا بیاورد.
او می‌گوید: «اگر به تصمیم‌گیری مربوط من باشد می‌گویم که دیگر فرزندآوری بس است و می‌خواهم جلوگیری کنم من تکلیف کمر دارم و با توجه به مسئولیت‌هایم نمی‌خواهم دیگر طفل به دنیا بیاورم.»
