ملک اکاخیل موسی‌زی، یکی از افغان‌های بازگشته از پاکستان، می‌گوید زمانی که چهار سال داشت، همراه با خانواده‌اش به پاکستان مهاجرت کرد و پس از ۴۷ سال زندگی در آن کشور، حدود یک سال و سه ماه پیش، با خانواده نُه‌نفره‌اش به ولسوالی قره‌باغ کابل بازگشت.
موسی‌زی می‌گوید با وجود دریافت کارت‌های بانکی از سوی حکومت طالبان، تاکنون هیچ پولی به حساب خانواده او واریز نشده و نه زمین برای بودوباش در اختیار آنان قرار گرفته و نه مواد غذایی و کمکی مناسب از سوی نهادهای امدادرسان برایشان توزیع شده است. او افزود «تا هنوز از طرف حکومت هیچ‌گونه امکاناتی برای بودوباش ما فراهم نشده است. نه برای کسی نمره زمین توزیع شده و نه زمینه‌ای برای دریافت مواد غذایی فراهم شده است، این دومین زمستان است که با وجود همین مشکلات فرا می‌رسد.»
به گفته موسی‌زی، او در پاکستان از راه خریدوفروش آهن و وسایل کهنه درآمد داشت، اما هنگام اخراج مجبور شد دارایی‌هایش را به بهای بسیار پایین بفروشد و اکنون که برای ساخت دیوارهای زمین قدیمی‌اش، حدود ۱۵۰ هزار افغانی از آشنایانش قرض گرفته، نتوانسته آن را پس بدهد.
او می‌گوید به دلیل کمبود سرمایه، با بیکاری و دشواری تأمین هزینه‌های خانواده روبه‌رو است. «کوشش کرده‌ایم که کاروباری برای خود ایجاد کنیم، اما متأسفانه سرمایه لازم را نداریم. تا هنوز نتوانسته‌ایم زمینه‌ای برای آغاز کاروبار خود فراهم کنیم، زیرا هر کاری به پول نیاز دارد.»
موسی‌زی خواستار فراهم شدن فرصت‌های شغلی، توزیع سه‌چرخه‌های مسافربری، ماشین‌آلات و ابزار کار برای کمک به بازگشت‌کنندگان است و همچنین از نهادهای بین‌المللی می‌خواهد زمینه اشتغال در خارج از کشور را دست‌کم برای یک عضو هر خانواده بازگشت‌کننده فراهم سازند.
رادیو آزادی برای دریافت دیدگاه وزارت امور مهاجرین و عودت‌کنندگان حکومت طالبان درباره وضعیت بازگشت‌کنندگان، کمک‌های ارائه‌شده، سرپناه و برنامه‌های اشتغال‌زایی با این وزارت تماس گرفت؛ اما تا زمان نشر این گزارش پاسخی دریافت نکرد.
این دومین زمستان است که با وجود همین مشکلات فرا می‌رسد.ملک اکاخیل موسی‌زی، بازگشت‌کننده از پاکستان
اما پیش از این، مقام‌های طالبان گفته‌اند که برای شماری از بازگشت‌کنندگان کمک‌های نقدی و مواد غذایی فراهم کرده، خدمات ترانسپورتی ارائه کرده و در برخی مناطق زمینه توزیع زمین و سرپناه را نیز فراهم ساخته‌اند. با این حال، میزان و دسترسی خانواده‌ها به این کمک‌ها یکسان نبوده است.
همچنان شماری از نهادهای بین‌المللی از جمله کمیشنری عالی ملل متحد در امور پناهندگان (یو‌ان‌اچ‌سی‌آر) و سازمان بین‌المللی مهاجرت (آی‌او‌ام) گزارش داده‌اند که کمک‌های نقدی، خدمات صحی، سرپناه و حمایت‌های بشردوستانه را برای بازگشت‌کنندگان فراهم کرده‌اند؛ اما کمبود بودجه و گستردگی نیازها، دامنه این کمک‌ها را محدود ساخته است.
کمیشنری عالی ملل متحد در امور پناهندگان (یو‌ان‌اچ‌سی‌آر) به تاریخ ۸ عقرب ۱۴۰۵ اعلام کرد که در زمستان پیش‌رو، حدود ۴.۲ میلیون نفر در افغانستان برای تأمین سرپناه به کمک نیاز خواهند داشت.
به گفته این نهاد، نزدیک به چهار میلیون نفر از جنوری ۲۰۲۵ تا جولای ۲۰۲۶ از پاکستان و ایران به افغانستان بازگشته‌اند؛ افرادی که بسیاری از آنان منابع محدودی برای بازسازی زندگی خود در اختیار دارند.
در همین حال، عبدالوارث سیغانی، فعال امور اجتماعی، می‌گوید نبود فرصت‌های کاری، فقر و مشکلات در مدیریت کمک‌های بشردوستانه، ادغام دوباره بازگشت‌کنندگان در جامعه را دشوار ساخته است.
او در صحبت با رادیو آزادی، با تأکید بر ضرورت حمایت جامعه جهانی از بازگشت‌کنندگان افغان گفت: «کسانی که اخراج می‌شوند، متأسفانه به یک بی‌سرنوشتی بسیار نامعلومی قرار می‌گیرند که تا زمانی که جامعه جهانی یک رویکردی را نسبت به اینکه چگونه زمینه اشتغال و زمینه عمران معیشت آنها در داخل افغانستان فراهم نکند، من فکر می‌کنم که این‌ها را به هر میزانی که اخراج شوند، به دلیل مشکلاتی که در داخل افغانستان هستند، ناچار می‌شوند که دوباره برگردند.»
از سوی دیگر، برخی رسانه‌های پاکستانی، از جمله روزنامه‌های «دان» و «د نیوز»، به تاریخ ۲۷ اکتوبر و ۲ نوامبر ۲۰۲۶ از آغاز دور تازه عملیات بازداشت و اخراج مهاجران افغان در ایالت خیبرپختونخوا خبر داده‌اند. به گزارش این رسانه‌ها، شماری از افغان‌ها در پشاور و مناطق اطراف بازداشت شده‌اند.
در این حال موسی‌زی می‌گوید وضعیت اقتصادی خانواده او چنان تحت فشار قرار گرفته که فرزندانش به رفتن دوباره به کشورهای دیگر از مسیرهای قاچاق فکر می‌کنند.
او می‌گوید: «وضعیت ما به جایی رسیده است که به‌خاطر مشکلات موجود کودکان و دو پسر جوانم می‌گویند که ما به‌گونه قاچاقی به ایران، پاکستان یا جای دیگری می‌رویم.»
