روحالله، باشندهٔ کابل، میگوید چند روز پیش پسر کاکایش که هفت سال داشت، به دلیل سینهبغل شدید جان باخت. او میگوید با سردشدن هوا، بیماریهای تنفسی در میان کودکان بیشتر شده و شماری از خانوادههای فقیر امکانات لازم برای درمان کودکانشان را ندارند.
روحالله به رادیو آزادی گفت: «سینهبغل واقعاً بسیار زیاد شده است، چون هوا خیلی سرد شده. تقریباً در هر خانه حتماً یک یا دو نفر به این بیماری مبتلا هستند. چند روز پیش پسر کاکایم که هفت سال عمر داشت، به خاطر سینهبغل شدید جان داد. پدرش پول نداشت که او را به شفاخانهٔ خصوصی ببرد و در شفاخانههای دولتی هم امکانات نیست.»
او افزود: «در آخر، بیچاره جان داد. اینجا فقر بسیار زیاد است؛ مردم نمیدانند یک لقمه نان را از کجا پیدا کنند، چه برسد به اینکه برای درمان مریضانشان پول پیدا کنند.»
پدرش پول نداشت که او را به شفاخانهٔ خصوصی ببرد و در شفاخانههای دولتی هم امکانات نیست.
آلودگی هوا و فقر
در شماری از شهرهای افغانستان، بهویژه کابل، با نزدیکشدن زمستان، آلودگی هوا نیز به یک نگرانی جدی صحی تبدیل شده است.
سوزاندن زغالسنگ، چوب و دیگر مواد سوخت برای گرمکردن خانهها، دود موترها و گردوغبار از عواملیاند که کیفیت هوا را خراب میکنند.
سیدخان احمدزی، باشندهٔ بغلان، میگوید خشکسالی، آلودگی هوا و بیکاری زندگی مردم را با مشکلات زیادی روبهرو کرده و درمان بیماریها را نیز دشوارتر ساخته است.
او گفت: «خشکسالی هم زیاد شده، هوا هم آلوده است، بیکاری و بیروزگاری به اوج خود رسیده است. بیماری سینهبغل در میان کودکان زیاد شده. ما نمیتوانیم نان پیدا کنیم؛ وقتی در خانه هم مریض داشته باشیم، دیگر چه کنیم؟»
احمدزی افزود: «خودم هم مریض هستم. اگر کسی به داکتر برود، برایش دواهای ۱۸۰۰ یا دو هزار افغانی مینویسد، در حالی که ما در جیب خود حتی ۲۰۰ یا ۳۰۰ افغانی هم نداریم.»
در کنار فقر، نداشتن سرپناه مناسب نیز مشکلات صحی شماری از خانوادهها را بیشتر کرده است.
اگر کسی به داکتر برود، برایش دواهای ۱۸۰۰ یا دو هزار افغانی مینویسد، در حالی که ما در جیب خود حتی ۲۰۰ یا ۳۰۰ افغانی هم نداریم.سیدخان احمدزی، باشندهٔ بغلان
بهویژه خانوادههایی که تازه از پاکستان و ایران به افغانستان برگشتهاند، با نزدیکشدن زمستان با مشکلات مسکن، گرمکردن خانهها و دسترسی به خدمات صحی روبهرو هستند.
محمدخان، باشندهٔ غزنی، به رادیو آزادی گفت: «بیماری سینهبغل هم در میان کودکان و هم در میان بزرگسالان بسیار زیاد شده است. در اینجا کسانی که تازه از پاکستان برگشتهاند و در کمپها زندگی میکنند، بیشتر از دیگران آسیب میبینند؛ چون هیچگونه امکاناتی ندارند.»
توصیههای داکتران
متخصصان صحی میگویند هوای آلوده به سیستم تنفسی کودکان آسیب میرساند و میتواند خطر شدیدشدن بیماریهای تنفسی را افزایش دهد. به گفتهٔ آنان، زندگی در خانههای سرد و پرازدحام نیز زمینهٔ گسترش عفونتهای تنفسی را فراهم میکند.
نورالله بارکزی، متخصص بیماریهای داخله، به رادیو آزادی گفت که سینهبغل یک بیماری عفونی ریهها است که ویروسها و باکتریها میتوانند باعث آن شوند.
به گفتهٔ او، کودکان زیر پنج سال و کودکانی که دچار سوءتغذیه هستند، بیشتر در معرض خطر عوارض جدی این بیماری قرار دارند.
بارکزی گفت: «هوا واقعاً سرد شده و با سردشدن هوا، سینهبغل در میان کودکان بیشتر میشود.»
او راههای پیشگیری را چنین بیان میکند: «برای پیشگیری از آن، اول باید کودکان را گرم نگه داریم و کوشش کنیم آنها را بیرون از خانه نگذاریم. همچنان باید از خوردن بیش از حد غذاهای سرد خودداری کنند. بزرگسالانی که بیرون میروند، باید ماسک بزنند تا بیماری را از بیرون به خانه انتقال ندهند؛ چون هوا بسیار آلوده است.»
این داکتر تأکید میکند که گرم نگهداشتن خانهها، کاهش دودهای آلوده، واکسینشدن و مراجعهٔ بهموقع به مراکز صحی، در کاهش خطرهای این بیماری نقش مهمی دارند. شرافت زمان، سخنگوی وزارت صحت عامهٔ حکومت طالبان، به پرسشهای رادیو آزادی در این مورد پاسخ نداد.
ادارهٔ نظارت و پاسخدهی این وزارت در آخرین گزارش هفتگی ماه سپتمبر که در وبسایت این وزارت نشر شده، گفته است که تنها از ۲۰ تا ۲۶ سپتمبر، ۲۰ هزار و ۲۷۴ مورد ابتلا به سینهبغل و عفونتهای حاد تنفسی و ۴۸ مورد مرگ مرتبط با این بیماریها در افغانستان ثبت شده است.
بر اساس این گزارش، ۱۲ هزار و ۶۳۵ تن از این بیماران، کودکان زیر پنج سال بودهاند. به گفتهٔ این وزارت، از آغاز سال ۲۰۲۶ میلادی تا ۲۶ سپتمبر، بیش از ۹۲۱ هزار مورد ابتلا به این بیماریها و یک هزار و ۸۸۶ مورد مرگ مرتبط با آنها ثبت شده است.
سازمان جهانی صحت (WHO) در گزارش ماه سپتمبر سال ۲۰۲۶ خود گفته است که موارد ثبتشدهٔ سینهبغل و عفونتهای حاد تنفسی در افغانستان از ۶۴ هزار و ۵۰۶ مورد در ماه اگست، به ۹۷ هزار و ۷۳۸ مورد در ماه سپتمبر افزایش یافته است.
در همین مدت، شمار مرگهای ثبتشدهٔ مرتبط با این بیماریها نیز از ۱۷۰ مورد به ۱۹۱ مورد رسیده است. این سازمان همچنان هشدار داده است که با نزدیکشدن زمستان، افزایش احتمالی بیماران مبتلا به سینهبغل میتواند فشار بیشتری بر مراکز صحی افغانستان وارد کند.
شماری از خانوادهها میگویند به دلیل فقر، بیکاری و هزینههای گرمکردن خانهها در زمستان، حتی تأمین نیازهای اولیهٔ زندگی روزمره برایشان دشوار شده است؛ چه برسد به اینکه هزینهٔ درمان کودکانشان را نیز بپردازند.