از دید شماری از جوانان تحصیل‌کرده در افغانستان، داشتن سند تحصیلات عالی دیگر تضمینی برای یافتن کار نیست. عیسی، جوان ۲۹ ساله‌ای که دو سال پیش از دیپارتمنت ژورنالیزم فارغ شده، دربارهٔ تجربهٔ بیکاری‌اش به رادیو آزادی می‌گوید: «برخی ادارات یا ویب‌سایت‌های خبری در سایت اکبر و برخی سایت‌های دیگر بست‌های شان را اعلام می‌کنند. وقتی درخواست می‌دهیم، متاسفانه حتی شارت‌لیست نمی‌کنند.»
او می‌افزاید: «بیکاری واقعاً مشکلات زیاد برای من به وجود آورده و احساس می‌کنم مثل یک کوه بالای شانه‌هایم است.»
بانک جهانی در گزارش توسعهٔ افغانستان در اپریل ۲۰۲۵ گفته بود که در سال ۲۰۲۳، میزان بیکاری در میان مردان ۱۵ تا ۲۹ ساله به ۲۲ درصد رسیده بود؛ رقمی که تقریباً سه برابر میزان آن در سال ۲۰۲۰ بود.
بیکاری واقعاً مشکلات زیاد برای من به وجود آورده و احساس می‌کنم مثل یک کوه بالای شانه‌هایم استعیسی، فارغ رشتهٔ ژورنالیزم
بر اساس همین گزارش، نزدیک به یک‌چهارم زنان جوانی که در بازار کار حضور داشتند نیز بیکار بودند.
شماری از زنان می‌گویند که محدودیت‌های کاریابی برای زنان فارغ‌التحصیل دوچندان است.
سینا که شش سال پیش از رشتهٔ حقوق و علوم سیاسی فارغ شده، می‌گوید: «به دلیل تبعیض جنسیتی و محدودیت‌ها در برابر زنان، با وجود درخواست‌های مکرر در رشتهٔ خودم نتوانستم تا حال کار داشته باشم.»
به گفتهٔ او: «بیکاری تاثیر منفی زیاد بر زندگی‌ام گذاشته. با وجود دانش و مدرک نمی‌توانم از توانایی‌های خود استفاده کنم.»
به باور آذرخش حافظی، کارشناس اقتصادی، یکی از مشکلات اساسی بازار کار افغانستان نبود هماهنگی میان رشته‌های تحصیلی و نیازهای بازار کار است.
او به رادیو آزادی می‌گوید: «نظام آموزشی ما با بازار کار مطابقت ندارد. هزاران جوان سالانه علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، ادبیات و دیپلماسی می‌خوانند. خواندن این رشته‌ها خوب است، اما وقتی یک ساختمان را می‌خواهیم بسازیم، ظرفیت برای ساخت آن ساختمان کم است.»
با وجود دانش و مدرک نمی‌توانم از توانایی‌های خود استفاده کنمسینا، فارغ رشتهٔ حقوق و علوم سیاسی
حافظی می‌افزاید: «مجبور می‌شویم که چینایی‌ها، ایرانی‌ها و پاکستانی‌ها بیایند کار کنند. بنا بر این، به خاطر جذب جوانان برای کار باید نظام درسی ما با بازار کار مطابقت کند.»
او همچنان بر گسترش سرمایه‌گذاری، ایجاد فعالیت‌های صنعتی و حمایت از کارآفرینی تأکید می‌کند.
به گفتهٔ حافظی، ایجاد فرصت‌های کاری بیشتر به رشد اقتصادی و افزایش سرمایه‌گذاری در افغانستان وابسته است.
رادیو آزادی تلاش کرد دیدگاه وزارت کار و امور اجتماعی حکومت طالبان را دربارهٔ عوامل بیکاری فارغان پوهنتون‌ها و برنامه‌های این وزارت برای ایجاد فرصت‌های شغلی برای جوانان دریافت کند؛ اما سمیع‌الله ابراهیمی، سخنگوی این وزارت، تا زمان نشر این گزارش به پرسش‌های ما پاسخ نداد.
روایت عیسی و سینا نشان می‌دهد که بیکاری برای این فارغان تنها نداشتن عاید نیست، بلکه محروم ماندن از فرصت استفاده از دانش و تخصصی است که سال‌ها برای به‌دست‌آوردن آن تلاش کرده‌اند.
