بیکاری، فقر و رسم‌ورواج‌های نادرست از عواملی اند که مانع آغاز زندگی مشترک برای شمار زیادی از جوانان در افغانستان شده‌اند.
روزبه، جوان ۳۹ ساله و باشندهٔ ولسوالی اندخوی ولایت فاریاب، هنوز مجرد است. او می‌گوید که به دلیل بیکاری و شرایط نامناسب اقتصادی، تا هنوز تصمیم به ازدواج نگرفته است.
او به رادیو آزادی گفت: «پیداکردن یک وظیفهٔ مناسب با معاش خوب بسیار سخت شده است. خودم هم مجرد هستم و دلم می‌خواهد ازدواج کنم؛ اما اگر یک جوان امروز بدون آمادگی اقتصادی ازدواج کند، ممکن است فردا با مشکلات زیادی روبه‌رو شود.»
به گفتهٔ او: «جوانان افغان آرزوهای زیادی دارند؛ می‌خواهند زندگی مشترک را آغاز کنند، خانه و زندگی آرام داشته باشند، اما مشکلات اقتصادی نمی‌گذارد به آرزوهای‌شان برسند.»
طویانهٔ هفت تا هشت لک افغانی
محمدالله مسعود، باشندهٔ ولسوالی میرزکی ولایت پکتیا، می‌گوید رسم طویانه در منطقهٔ آنان و مناطق اطراف باعث شده است که بسیاری از جوانان برای آغاز زندگی مشترک با مشکل روبه‌رو شوند.
طویانه واقعاً بسیار بلند است؛ هفت یا هشت لک افغانیمحمدالله مسعود، باشندهٔ پکتیا
او گفت: «طویانه واقعاً بسیار بلند است؛ هفت یا هشت لک افغانی. اگر کسی دخترش را با طویانهٔ کم عروس کند، این را عیب می‌دانند. بعد مردم پشت سرش گپ می‌زنند که چرا فلانی دخترش را به این طویانهٔ کم داد؟»
مسعود می‌افزاید: «بعضی جوانان برای این‌که پول طویانه را آماده کنند، به مسافرت می‌روند و کارهای بسیار سخت انجام می‌دهند تا پولی را که خانوادهٔ خسر برای‌شان تعیین کرده، پوره کنند.»
مسئولان شماری از نهادهای خصوصی که عروسی‌های دسته‌جمعی برگزار می‌کنند نیز می‌گویند که بسیاری از جوانان افغان به دلیل دشواری فراهم‌کردن شرایط ازدواج، آواره و بی‌سرنوشت شده‌اند.
سیداحمد سیلاب، رئیس بنیاد سیلاب، به رادیو آزادی گفت: «طویانه‌های بلند و کمرشکن، رسم‌ورواج‌های بی‌جا، چشم‌وهم‌چشمی‌ها و خواسته‌های بی‌مورد خسر و خشو، همه این‌ها نزدیک به صدها سال سابقه دارند. متأسفانه بیشتر قربانیان این رسم‌ورواج‌ها دختران و جوانان هستند.»
او افزود: «به همین خاطر، هر سال هزاران جوان مجبور می‌شوند خانه، قریه و وطن خود را ترک کنند و با سرنوشت نامعلومی روبه‌رو شوند. پس باید این رسم‌ورواج‌های نادرست را در کشور از بین ببریم.»
به گفتهٔ آقای سیلاب، این بنیاد در ۱۸ سال گذشته برای حدود ۱۲ هزار زوج عروسی دسته‌جمعی برگزار کرده است.
فرمان رهبر طالبان دربارهٔ منع طویانه
ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، در ماه حوت سال ۱۴۰۳ خورشیدی (فبروری و مارچ ۲۰۲۵) فرمان شمارهٔ ۱۷ را دربارهٔ جلوگیری از رسم‌ورواج‌های نادرست صادر کرد که مادهٔ نخست آن ۲۴ بند محدودیت در این زمینه دارد.
از جملهٔ این محدودیت‌ها می‌توان به ندادن و نگرفتن طویانه، برگزارنکردن مهمانی به نام دستمال یا شیرینی‌خوری، دعوت از شمار محدودی از مهمانان در عروسی و خودداری از اسراف اشاره کرد.
با این حال، بر اساس برخی ادعاها، این فرمان بارها از سوی خود طالبان نیز نقض شده است. اما مقام‌های طالبان همواره گفته‌اند که به اجرای فرمان‌های رهبرشان متعهد هستند.
در همین حال، شماری از دختران مجرد می‌گویند که ازدواج‌کردن یا نکردن موضوع شخصی خودشان است؛ اما به گفتهٔ آنان، بارها از سوی خویشاوندان و دوستان به خاطر این‌که هنوز ازدواج نکرده‌اند، آزار و اذیت می‌شوند.
یک باشندهٔ کابل که به دلیل نداشتن اجازهٔ خانواده، به شرط نشرنشدن نام و تغییر صدایش صحبت کرد، به رادیو آزادی گفت: «وقتی در عروسی‌ها و مهمانی‌ها با خویشاوندان و دوستان روبه‌رو می‌شویم، باز شروع می‌کنند که هنوز ازدواج نکرده‌ای؟ چرا شوهر نمی‌کنی؟ این حرف‌ها واقعاً آدم را بسیار اذیت می‌کند.»
هر کسی زندگی خودش را دارد؛ به دیگران چه ربطی دارد؟یک باشندهٔ کابل
به گفتهٔ او، در جامعهٔ سنتی مانند افغانستان مجردماندن نوعی عیب دانسته می‌شود: «این کار درست نیست. نباید مجردماندن را به رخ کسی بکشند و به خاطرش او را سرزنش کنند. هر کسی زندگی خودش را دارد؛ به دیگران چه ربطی دارد؟»
۱۱ نومبر روز جهانی مجردها است. تجلیل از این روز در سال ۱۹۹۳ از پوهنتون نانجینگ (Nanjing) چین آغاز شد.
هدف از این روز، احترام به افراد مجرد و انتخاب شخصی آنان و رساندن این پیام است که خوشبختی تنها به ازدواج وابسته نیست.
چهار رقم یک (۱۱/۱۱) نماد این روز دانسته می‌شود؛ به همین دلیل، هر سال در یازدهمین روز ماه یازدهم میلادی از آن تجلیل می‌شود.
