"بسیار در عذاب هستم. خدا کند دخترم آن‌قدر خوب شود که خودش به تشناب برود و غذایش را خودش بخورد."
این سخنان عایشه، مادری است که دختر ۱۴ ساله‌اش، لیمه، به بیماری پولیو یا فلج اطفال مبتلا شده است.
مصطفی، پدر لیمه، می‌گوید که دخترش پس از تولد وضعیت صحی خوبی داشت، اما با گذشت زمان مشکلات صحی او بیشتر شد. به گفتۀ مصطفی، با آن‌که دخترش را به شفاخانه برده، اما تداوی او نتیجه نداده است.
عایشه و مصطفی تنها پدر و مادری نیستند که از پیامدهای بیماری پولیو رنج می‌برند. در افغانستان خانواده‌های دیگری نیز هستند که کودکان‌شان به این بیماری مبتلا شده‌اند.
هفتۀ گذشته، با ثبت هشت مورد تازه پولیو در افغانستان، شمار کودکان مبتلا به این بیماری افزایش یافت و مجموع موارد ثبت‌شده در سال جاری میلادی به ۵۰ مورد رسید.
بر اساس معلومات نظارتی سازمان صحی جهان، این هشت مورد در هفتۀ آخر ماه اکتوبر ثبت شده‌اند.
از این میان، سه مورد در هلمند، دو مورد در بغلان و یک مورد در هر یک از ولایت‌های ننگرهار، فراه و کندهار گزارش شده است.
معلومات سازمان صحی جهان همچنان نشان می‌دهد که در همان هفته، از معاینات آب‌های فاضلاب در پنج ولایت ننگرهار، هلمند، کندهار، کابل و پکتیا، ۱۶ نمونۀ مثبت ویروس پولیو به دست آمده است.
با ثبت این نمونه‌ها، شمار مجموعی نمونه‌های مثبت محیطی در افغانستان در سال جاری به ۱۰۹ مورد رسیده است.
افزایش موارد پولیو در حالی گزارش می‌شود که سازمان صحی جهان در اعلامیه‌ای به تاریخ سیزدهم نومبر، از ادامۀ شیوع ویروس پولیو در افغانستان، به‌ویژه در مناطق جنوبی کشور، ابراز نگرانی کرده است.
کمیتۀ اضطراری پولیو در این سازمان گفته است که از ماه اکتوبر سال ۲۰۲۴ به این‌سو، کمپاین واکسین پولیو به شکل خانه‌به‌خانه در افغانستان اجرا نشده است.
حکومت طالبان در آن زمان کمپاین خانه‌به‌خانۀ واکسین پولیو را متوقف کرد و از خانواده‌ها خواست که کودکان خوردتر از پنج سال خود را برای گرفتن واکسین به مراکز صحی یا محل‌های تعیین‌شده ببرند.
اما سازمان صحی جهان می‌گوید که این روش نمی‌تواند تمام کودکان را زیر پوشش قرار دهد.
به گفتۀ این سازمان، اشتراک محدود کارمندان صحی زن در برنامه‌های واکسیناسیون نیز یکی دیگر از نگرانی‌های عمده است.
پرسش این است که چرا با وجود برگزاری کمپاین‌های واکسین پولیو، شمار موارد مثبت این بیماری در افغانستان افزایش یافته و برای جلوگیری از شیوع بیشتر آن چه باید کرد؟
داکتر غلام‌حیدر رفیقی، متخصص امراض کودکان، که پیش از این در افغانستان با یونیسف و سازمان صحی جهان همکاری داشته و از بنیان‌گذاران برنامۀ واکسین پولیو در کشور به شمار می‌رود، می‌گوید کمبود آگاهی عامه نیز یکی از عوامل افزایش موارد پولیو است.
او بر گسترش آگاهی‌دهی به خانواده‌ها و تطبیق تمام دوره‌های واکسین پولیو تأکید کرده و می‌گوید:
" تنها کاری که باید بکنیم این است که کودکان، تمام دوره‌های واکسین را دریافت کنند. من از تمام کارمندان صحی و همۀ هموطنان خواهش می‌کنم که در این مرحله، که متأسفانه افغانستان و پاکستان تنها کشورهایی هستند که هنوز این ویروس در آن‌ها وجود دارد، برای جلوگیری از آن تلاش کنیم."
سازمان صحی جهان نیز هشدار داده است که کمبودها و نواقص موجود در برنامه‌های واکسیناسیون می‌تواند سبب گسترش بیشتر ویروس پولیو در افغانستان و حتی بیرون از این کشور شود.
این سازمان رفت‌وآمد مردم میان افغانستان و پاکستان، به‌ویژه بازگشت مهاجران افغان از پاکستان را نیز یکی دیگر از چالش‌های جدی در برابر جلوگیری از شیوع این بیماری دانسته است.
افغانستان و پاکستان هنوز هم تنها دو کشور جهان هستند که ویروس وحشی پولیو در آن‌ها به‌گونۀ دوامدار انتقال می‌یابد.
پولیو یا فلج اطفال یک بیماری ساری ویروسی است که بیشتر کودکان زیر پنج سال را متأثر می‌سازد.
این ویروس به سیستم عصبی بدن حمله می‌کند و در بعضی موارد می‌تواند سبب فلج دایمی اعضای بدن، به‌ویژه پاها، و حتی مرگ شود.
تا هنوز تداوی مشخصی برای از بین بردن فلج ناشی از ویروس پولیو وجود ندارد، اما با واکسین می‌توان از ابتلا به این بیماری جلوگیری کرد.
در حالی که سازمان صحی جهان از ادامۀ شیوع پولیو و افزایش موارد مثبت آن در افغانستان هشدار می‌دهد، کارشناسان صحی بر گسترش آگاهی عامه، دسترسی تمام کودکان به واکسین و اجرای کامل دوره‌های واکسیناسیون تأکید می‌کنند.
