هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان، یوناما، روز پنجشنبه، ۱۹ نومبر، با نشر گزارشی اعلام کرد که حدود ۵۰ تن از فعالان حقوق زنان، خبرنگاران، زنان تجارتپیشه و نمایندگان جامعۀ مدنی در این نشست اشتراک داشتند.
این نشست در چارچوب برنامۀ «روز جهانی گفتوگوی آزاد» برگزار شده بود.
به گفتۀ یوناما، اشتراککنندگان دربارۀ مشکلات و محدودیتهایی که زنان و دختران افغان با آن روبهرو هستند، گفتوگو کردند و خواهان فرصتهای بیشتر برای آموزش، کار و سهم گرفتن در تصمیمگیریها شدند.
اما یکی از زنان حاضر در این نشست میگوید که اشتراککنندگان تأکید داشتند خواستهایشان تنها روی کاغذ نماند و به اقدامات عملی منجر شود.
داکتر ممتاز یوسفزی، روانشناس و رئیس اتحادیۀ زنان زراعتپیشه، که در این نشست اشتراک داشته، به رادیو آزادی میگوید که رباب فاطمه چهار پرسش را با زنان مطرح کرد که همۀ آنها به وضعیت زنان افغان ارتباط داشت.
به گفتۀ او، یکی از پرسشهای مهم این بود که سه اولویت اصلی زنان افغان برای مشارکت در گفتوگوهای مربوط به آیندۀ افغانستان چیست؟
یوسفزی میگوید که اشتراککنندگان بر بازگشایی مکتبها و پوهنتونها به روی دختران، حق کار، حمایت از فعالیتهای اقتصادی زنان و مشارکت آنان در تصمیمگیریهای سیاسی و اجتماعی تأکید کردند.
او میافزاید که زنان افغان در سالهای گذشته بارها مشکلات و خواستهای خود را با نمایندگان سازمان ملل متحد در میان گذاشتهاند و امیدوارند که گفتوگوهای تازه به اقدامات عملی منجر شود.
داکتر ممتاز یوسفزی در صحبت با رادیو آزادی گفت:
"امیدوار هستیم که این موضوع ما بالای کاغذ نماند."
او تأکید کرد که خواستهای زنان باید عملی شود و یوناما این موضوعات را در گفتوگوهای بینالمللی، از جمله روند دوحه، با طالبان مطرح کند.
به گفتۀ یوسفزی، زنان افغان همچنان خواهان حمایت از فعالیتهای تجارتی خود هستند تا بتوانند در اقتصاد کشور نقش مؤثر داشته باشند.
این خواستها در حالی مطرح میشود که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱، محدودیتهای گستردهای بر آموزش، کار و حضور زنان در زندگی اجتماعی وضع شده است.
دختران بالاتر از صنف ششم همچنان از رفتن به مکتب محروماند و زنان نیز اجازۀ تحصیل در پوهنتونها را ندارند.
بر اساس معلومات یوناما، حدود دو میلیون و ۴۰۰ هزار دختر در افغانستان از آموزش دورۀ متوسطه و لیسه محروم ماندهاند.
محدودیتهای کاری نیز فرصتهای اشتغال زنان را کاهش داده و حضور آنان را در بخشهای مختلف زندگی اقتصادی و اجتماعی محدود ساخته است.
اتحادیۀ اروپا: حقوق زنان از اولویتهای اصلی ماست
در همین حال، توماس فریلیسن، نمایندۀ خاص اتحادیۀ اروپا برای افغانستان، در مصاحبۀ اختصاصی با رادیو آزادی گفته است که وضعیت زنان و دختران افغان از اولویتهای اصلی این اتحادیه است.
فریلیسن که اخیراً به کابل سفر کرده و با مقامهای طالبان، از جمله امیرخان متقی و سراجالدین حقانی، دیدار داشته، میگوید موضوع حقوق زنان را در گفتوگو با مقامهای حاکم نیز مطرح کرده است.
او در این مصاحبه گفت:
"در روابط دوجانبه نیز وضعیت زنان و دختران افغانستان یکی از اولویتهای اصلی ماست. این نخستین موضوعی بود که در سفر اخیرم به کابل، هنگام گفتوگو با مقامهای حاکم، مطرح کردم."
فریلیسن همچنان گفته است که حقوق بشر، مبارزه با تروریزم و ایجاد یک روند سیاسی همهشمول از اولویتهای اتحادیۀ اروپا در تعامل با افغانستان است.
به گفتۀ او، اتحادیۀ اروپا در پنج سال گذشته بیش از دو میلیارد یورو برای حمایت از مردم افغانستان کمک کرده و بر رسیدن کمکها به زنان و مشارکت آنان در روند کمکرسانی تأکید داشته است.
با این حال، محدودیتهای عمدۀ آموزش و کار زنان در افغانستان همچنان پابرجاست.
فعال حقوق بشر: نشستها باید به اقدامات عملی منجر شوند
در همین حال، یاسمین نبیزاده، خبرنگار و مدافع حقوق بشر، در صحبت با رادیو آزادی میگوید که دیدارهای زنان افغان با نمایندگان سازمان ملل متحد زمانی ارزش واقعی پیدا میکنند که از مرحلۀ گفتوگو فراتر بروند و به اقدامات عملی منجر شوند.
به باور او، محرومکردن زنان و دختران از آموزش، کار و مشارکت سیاسی و اجتماعی، نهتنها بر زندگی آنان تأثیر گذاشته، بلکه آیندۀ افغانستان را نیز با مشکلات جدی روبهرو ساخته است.
نبیزاده میگوید افغانستان بدون حضور زنان تحصیلکرده، متخصص و توانمند نمیتواند به صلح، توسعه و پیشرفت پایدار دست یابد.
او از یوناما و سازمان ملل متحد میخواهد که به برگزاری نشستها و ابراز نگرانی بسنده نکنند و برای رفع محدودیتهای وضعشده بر زنان اقدامات عملی انجام دهند.
نبیزاده تأکید میکند:
"حقوق زنان امتیاز سیاسی نمیباشد، حق اساسی و انسانی آنها است و هیچ گروه حق ندارد که این حقوق را از زنان افغانستان سلب کند".
تأکید رئیس یوناما بر مشارکت زنان افغان
در همین حال، رباب فاطمه، نمایندۀ خاص سرمنشی سازمان ملل متحد برای افغانستان و رئیس یوناما، در نشست کابل از تلاشها و نقش زنان افغان قدردانی کرده است.
او گفته است که در جریان فعالیت خود، اراده، تلاش و توانایی رهبری زنان افغان را دیده است.
به گفتۀ خانم فاطمه، زنان افغان نمیخواهند تنها دریافتکنندۀ کمک باشند، بلکه میخواهند در تصمیمها و سیاستهایی که بر زندگی آنان تأثیر میگذارد، نقش فعال داشته باشند.
در گزارش یوناما آمده است که یکی از زنان اشتراککننده در نشست، با اشاره به پیامدهای محرومیت دختران از آموزش، این پرسش را مطرح کرده است که افغانستان بدون زنان تحصیلکرده در بیست سال آینده چه وضعیتی خواهد داشت؟
برنامۀ «روز جهانی گفتوگوی آزاد» از سال ۲۰۱۰ به اینسو، به ابتکار شورای امنیت سازمان ملل متحد برگزار میشود.
هدف این برنامه، فراهمکردن فرصت گفتوگو میان نمایندگان سازمان ملل متحد و نهادهای زنان و تقویت مشارکت آنان در روندهای مربوط به صلح و امنیت است.
با این حال، در گزارش تازۀ یوناما از نشست کابل، از تصمیم مشخصی برای رفع محدودیتهای آموزش و کار زنان در افغانستان خبر داده نشده است.
اکنون، در حالی که زنان افغان بار دیگر خواستهای خود را با رئیس یوناما در میان گذاشتهاند، این پرسش همچنان مطرح است که آیا این گفتوگوها به تغییر عملی وضعیت زنان منجر خواهد شد یا خواستهای آنان باز هم روی کاغذ باقی خواهد ماند؟