شیبه، دختر ۱۶ سالهٔ افغان، پس از ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم از سوی حکومت طالبان، اکنون در خانه مانده است. او میگوید: «اگر به درسهایم ادامه میدادم، حالا در صنف دهم میبودم.»
او میگوید که از وضعیت آیندهاش بسیار رنج میبرد: «وقتی پسران، همسنوسالان و خویشاوندان خود را میبینم که پیش میروند، اما ما در خانه نشستهایم، بسیار رنج میبرم. کاش ما هم میتوانستیم درس بخوانیم و پیشرفت کنیم.»
رنا، دختر افغان دیگری است که در پی این ممنوعیت از مکتب بازمانده است؛ اما او میگوید که اکنون به مدرسه میرود: «بعد از صنف ششم اجازه ندادند به مکتب برویم. پس از آن، پدرم مرا در مدرسه شامل کرد و حالا به مدرسه میروم.»
طالبان پس از بازگشت دوباره به قدرت در ماه اسد سال ۱۴۰۰ خورشیدی، آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را ممنوع کردند. در افغانستان، کودکانی که در هفتسالگی شامل مکتب میشوند، در صنف ششم ۱۲ سالهاند.
کاش ما هم میتوانستیم درس بخوانیم و پیشرفت کنیم.
مریم، شاگرد صنف چهارم، میگوید اگر وضعیت به همین شکل ادامه یابد، دو سال دیگر او نیز یا در خانه خواهد ماند یا به مدرسه خواهد رفت.
او به رادیو آزادی گفت که میخواهد به آموزش خود ادامه دهد، داکتر شود و به مردم خود خدمت کند: «معلوم نیست چه خواهد شد؛ یا در خانه میمانم و یا هم به مدرسه میروم. اما کاش مکتبها باز بمانند و به درسهایشان ادامه بدهند. دلم میخواهد بیشتر درس بخوانم، داکتر شوم و به مردم خود خدمت کنم.»
تمام دخترانی که در این گزارش با آنان مصاحبه شده است، از حکومت طالبان میخواهند که اجازهٔ ادامهٔ آموزش را به آنان بدهد.
خواست کارزار حمایت از آموزش دختران
داکتر حنیف الکوزی، عضو رهبری کارزار حمایت از حق آموزش دختران، نیز خواست مشابهی دارد.
آقای الکوزی به رادیو آزادی گفت: «پنج سال از زندگی، آرزوها و آیندهٔ آنان گرفته شده است. این تنها متوقفکردن آموزش نیست، بلکه نابودکردن آیندهٔ یک نسل است. از طالبان صمیمانه میخواهیم که به این ظلم پایان بدهند و دروازههای مکتبها و پوهنتونها را به روی دختران افغان باز کنند.»
به گفتهٔ او، مادهٔ دوم کنوانسیون حقوق کودک بر اعطای حقوق مندرج در این کنوانسیون به تمام کودکان، بدون هیچگونه تبعیض، تأکید دارد و آموزش یکی از بخشهای اساسی آن است.
مسئولان وزارت معارف حکومت طالبان به پرسشهای رادیو آزادی در مورد خواستهای مصاحبهشوندگان این گزارش پاسخ ندادند. آنان پیش از این گفته بودند که در این مورد منتظر دستور دیگری از رهبر طالبان هستند.
این تنها متوقفکردن آموزش نیست، بلکه نابودکردن آیندهٔ یک نسل است.داکتر حنیف الکوزی، عضو رهبری کارزار حمایت از حق آموزش دختران
ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم در سطح بینالمللی با واکنشهای گسترده روبهرو شده است؛ اما ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، این موضوع را مسئلهٔ داخلی افغانستان دانسته است.
کنوانسیون حقوق کودک
بر اساس کنوانسیون حقوق کودک، هر انسان از زمان تولد تا ۱۸ سالگی کودک به شمار میرود. این کنوانسیون در بیستم نوامبر سال ۱۹۸۹ میلادی تصویب شد و به همین دلیل این روز به نام روز جهانی کودک نامگذاری شده است.
در مادهٔ ۲۸ این کنوانسیون، دولتهای عضو مکلف شدهاند که آموزش ابتدایی رایگان و اجباری را برای تمام کودکان فراهم کنند و زمینهٔ دسترسی آنان به آموزش متوسطه و عالی را گسترش دهند.
در مادهٔ ۲۹ نیز آمده است که آموزش باید سبب رشد شخصیت، استعدادها و تواناییهای جسمی و ذهنی کودکان شود و احترام به حقوق بشر، فرهنگها، والدین و محیط زندگی آنان را در وجودشان تقویت کند.
با آنکه افغانستان در سال ۱۹۹۴ میلادی به این کنوانسیون پیوسته است، امروز میلیونها دختر در این کشور از حق آموزش محروماند.
یونسکو و یونیسف در یک گزارش مشترک تازه گفتهاند که از سال ۲۰۲۱ میلادی به اینسو، بیش از ۲.۶ میلیون دختر افغان از آموزش متوسطه محروم شدهاند.
یونیسف هشدار داده است که اگر این ممنوعیتها تا سال ۲۰۳۰ میلادی ادامه یابد، شمار دختران محروم از آموزش به چهار میلیون نفر خواهد رسید.
به گفتهٔ این دو نهاد، اگر اقدامات فوری انجام نشود، آیندهٔ یک نسل کامل در افغانستان با خطر روبهرو خواهد شد و پایههای بازسازی و پیشرفت آیندهٔ این کشور نیز تضعیف خواهد شد.