ولیخان ناصری، باشنده ولسوالی کامه ولایت ننگرهار، سالهاست که به بیماری شکر یا دیابت مبتلا است او میگوید که اکنون به توصیه داکتران از انسولین استفاده میکند و بیماریاش کنترول شده است؛ اما به گفته او، بستهشدن مسیرهای رفتوآمد با پاکستان، بیماران زیادی را که پیش از این بهگونه منظم برای درمان به خیبرپختونخوا میرفتند، با مشکل روبهرو کرده است.
او به رادیو آزادی گفت: «بستهشدن راه تأثیر زیادی گذاشته است. هرچند در داخل کشور داکتران بسیار خوبی داریم، اما در اینجا دارو و تجهیزات وجود ندارد؛ به همین دلیل، این موضوع برای بیماران یک مشکل بسیار جدی است...»
به گفته ناصری، دیابت بیمار را وادار میکند که در همه امور زندگی، از خوردن و نوشیدن گرفته تا مصرف دارو، معاینات و فعالیتهای روزمره، احتیاط کند: «وقتی قند خونم بالا میرود، بسیار تشنه میشوم و فشار خونم نیز بالا میرود. گاهی هم پیش میآید که قند خونم بسیار پایین میشود. به همین دلیل، همیشه یک دانه چاکلیت با خود نگه میدارم...»
دیابت یک بیماری مزمن است که روند تنظیم قند خون در بدن را مختل میکند.
در اینجا دارو و تجهیزات وجود ندارد؛ به همین دلیل، این موضوع برای بیماران یک مشکل بسیار جدی استولیخان ناصری، بیمار مبتلا به دیابت
محمدالله، یکی دیگر از باشندگان ننگرهار، به رادیو آزادی گفت که مادرش به دیابت مبتلا است و پیش از این او را برای درمان به خیبرپختونخوا میبرد، جایی که بهگونه منظم معاینه میشد و مطابق توصیه داکتران دارو دریافت میکرد.
او میگوید: «...اکنون که راهها بسته شدهاند، در ننگرهار مانند گذشته تداوی نمیشود. ما مجبور هستیم هر ماه او را به کابل ببریم. وضعیت ما طوری است که از لحاظ اقتصادی توانایی خوبی نداریم و نمیتوانیم هزینههای رفتوآمد به کابل را تأمین کنیم.»
پیامد بستهشدن تورخم
بستهشدن مسیر تورخم، رفتوآمد هزاران شهروند افغانستان را که برای تجارت، آموزش، دیدار با خانوادهها و درمان به پاکستان سفر میکردند، متأثر کرده است.
روزنامه پاکستانی دان در ماه جنوری سال جاری در گزارشی نوشته بود که بستهماندن دوامدار مسیرهای رفتوآمد، روند درمان بیماران افغان را با موانع روبهرو کرده است.
هرچند شمار زیادی از این بیماران در داخل افغانستان تداوی میشوند، اما دیابت به نظارت منظم صحی، دسترسی دوامدار به دارو و کنترول سطح قند خون نیاز دارد. متخصصان صحی میگویند که تأخیر در درمان و استفاده نامنظم از داروها میتواند خطر عوارض این بیماری را افزایش دهد.
بیماران مبتلا به دیابت میگویند که خواهان خدمات صحیای هستند که بتوانند در کشور خود بهگونه منظم و مطمئن تداوی شوند.
توصیه متخصص
نورالله غنی، متخصص بیماریهای داخله، به رادیو آزادی گفت که پرهیز از مصرف بیش از حد مواد شیرین، حفظ وزن مناسب، ورزش منظم و تغذیه سالم میتواند خطر ابتلا به دیابت نوع دوم را کاهش دهد.
او میگوید: «دیابت بیماریای است که اگر بهموقع تشخیص شود، قابل کنترول است؛ اما اگر در برابر آن احتیاط نشود، میتواند افراد را با مشکلات جدی روبهرو کند...»
آقای غنی از مردم میخواهد که بهگونه منظم سطح قند خون خود را معاینه کنند تا مشخص شود که آیا به دیابت مبتلا هستند یا خیر.
دیابت بیماریای است که اگر بهموقع تشخیص شود، قابل کنترول استنورالله غنی، متخصص بیماریهای داخله
بیشتر بیماران بیخبرند
سازمان جهانی صحت در گزارشی در ماه مارچ ۲۰۲۶ گفته است که دسترسی به خدمات تخصصی صحی برای درمان بیماریهای مزمن مانند دیابت، بیماریهای قلبی و امراض گرده در افغانستان محدود است.
این سازمان مشکلات اقتصادی، کمبود کارکنان متخصص صحی و نبود تجهیزات طبی و مراکز تخصصی را از چالشهای مهم درمان این بیماریها خوانده است.
وزارت صحت عامه حکومت طالبان در ۱۶ نوامبر در یک نشست آگاهیدهی درباره دیابت گفته است که حدود ۱.۹ میلیون نفر در افغانستان به این بیماری مبتلا هستند.
عبدالولی حقانی، معین عرضه خدمات صحی این وزارت، گفته است که حدود ۷۱ درصد این بیماران هنوز نمیدانند که دیابت دارند و تشخیص بهموقع برای جلوگیری از مشکلات جدی صحی اهمیت دارد.