انتخابات ایالات متحده در سوم نومبر برگزار میشود. دونالد ترمپ رئیس جمهور ایالات متحده و رقیبش جوبایدن در مورد جنگ و صلح افغانستان چه گفته اند و در صورتی پیروزی در این باره چه خواهند کرد؟
در حالی که کمتر از یک ماه به انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده مانده، یک سؤال اساسی این است که این انتخابات بر روند گفتوگوهای بین افغانان در دوحۀ قطر چقدر اثر خواهد گذاشت؟
دونالد ترمپ جمهوریخواه و جوبایدن دموکرات در انتخابات ریاست جمهوری سوم نومبر با هم رقابت میکنند.
عبدالله عبدالله رئیس شورای عالی مصالحۀ ملی افغانستان در بارۀ تأثیر انتخابات ایالات متحده بر روند صلح افغانستان به تازگی در گفتوگوی اختصاصی با رادیو آزادی در دهلی نو گفت: " انتخابات امریکا بر تمام جهان به خصوص بر افغانستان تأثیر دارد. اما موقفهای هر دو طرف «دونالد ترمپ و جوبایدن» در بارۀ سیاست افغانستان با هم نزدیک است اما با آن هم پس از انتخابات وضعیت دیگری خواهد بود. اگر ادارۀ موجود هم باقی بماند و اگر ادارۀ دیگر انتخاب شود وضعیت نو و تازه خواهد بود. شکی نیست که حتماً یک تفاوت مشاهده خواهد شد."
عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان
یکی از تفاوتها را نیلوفر سخی استاد پوهنتون و کارشناس مسائل سیاسی در امریکا این گونه توضیح میدهد: "زیادتر در داخل کانگرس ایالات متحده به این باور هستند که خاتمه دادن به جنگ امریکا و بیرون شدن نیروهای امریکایی یک وعدۀ انتخاباتی آقای ترمپ بود و پروسۀ صلح یک برنامه یا یک پروژۀ برای رسیدن به همان وعده است که به هواداران خود کرده و به این خاطر یک دید مثبت در قبال پروسۀ صلح در بعضی از دوایر دولتی در اینجا دیده نمیشود به خصوص از کمپ دموکراتان زیادتر مخالفین این پروسه هستند و یک دید مثبت در قبال پروسۀ و نتایج آن ندارند."
از سوی دیگر عارف سحر استاد و محقق در یکی از پوهنتونهای بریتانیا به این باور است که انتخابات ریاست جمهوری امریکا، تأثیر مستقیم بر تلاشهای صلح در افغانستان دارد.
آقای سحر میگوید: "به دلیل این که مسئله صلح افغانستان از بُعد سیاست خارجی ایالات متحدۀ امریکا در حقیقت امر تقلیل پیدا میکند، متزلزل میشود و به امر نسبتاً کوچک و زودگذر انتخاباتی تبدیل میشود."
مایکل کوگلمن معاون بخش جنوب آسیا در مرکز پژوهشی ویلسن در واشنگتن است. از دید او ترمپ و بایدن در بحث افغانستان دیدگاه یکسان دارند.
دونالد ترمپ رئیس جمهور امریکا و نامزد حزب جمهوریخواه (راست) و جوبایدن نامزد حزب دموکرات در انتخابات ریاست جمهوری امریکا
کوگلمن گفت: "هر دو از روند صلح و خروج نیروهای امریکایی حمایت میکنند."
هاشم وحدتیار تحلیلگر مسائل سیاسی در امریکا هم با کوگلمن موافق است. او به این باور است که جوبایدن هنوز موقف روشنی در قبال افغانستان اتخاذ نکرده، اما از دید او موقفهای ترمپ و بایدن در مورد افغانستان از هم تفاوت ندارد.
وی میگوید: "چون حزب دموکرات و جمهوریخواه هر دو به این باور اند، که یک تعداد از عساکر شان باید در افغانستان بمانند برای مبارزه با تروریزم و نگهداشتن پایگاه برای رقابت منطقهای مثلاً با چین روسیه و ایران."
رئیس جمهور ترمپ در تویتی در ۷ ماه اکتوبر گفت، میخواهد همه نیروهای امریکایی تا ۲۵ ماه دسمبر از افغانستان بیرون شوند.
امضای توافقنامه صلح میان نمایندگان امریکا و طالبان در قطر
اما طبق توافق ماه فبروری میان امریکا و طالبان در قطر، تمامی نیروهای امریکایی در نیمههای ماه می سال ۲۰۲۱ از افغانستان بیرون خواهند شد، آن هم به شرط آن که وعدۀ طالبان در مبارزه با تروریزم به واقعیت تبدیل شود.
سه سال پیش ترمپ چیزی دیگری گفته بود. او هنگام اعلام استراتژی جدید امریکا در مورد افغانستان حضور نیروهای امریکایی در آن کشور را بسته بر شرایط خوانده بود.
اما رفته رفته ترمپ بر خروج نیروهای امریکایی از افغانستان تأکید کرد و گفت که حضور نظامی امریکا در افغانستان سالانه ۵۰ میلیارد دالر هزینه بر میدارد.
تمیم عاصی رئیس انستیتوت مطالعات جنگ و صلح افغانستان است. عاصی میگوید که دموکراتها و به خصوص بایدن بر سر برنامۀ خروج و موافقتنامۀ امریکا و طالبان ملاحظاتی دارند و میخواهند که خروج نیروهای امریکایی از افغانستان مسئولانه باشد.
او در مورد دیدگاه رئیس جمهور ترمپ اما به این باور است: "برای آقای ترمپ و جمهوریخواهان پایان دادن به جنگ افغانستان یک اولویت است و عجله دارند. برای آنها مهم نیست که پس از خروج در افغانستان چی اتفاق میافتد. اما در کلیات و سر اصول خروج از افغانستان هر دو (جمهوریخواهان و دموکراتان) اجماع دارند."
تمیم عاصی، رئیس انستیتوت مطالعات صلح و جنگ در افغانستان
روند مذاکرات بین افغانان پس از چند ماه تأخیر، در ۱۲ ماه سپتمبر در دوحه پایتخت قطر رسماً افتتاح شد.
گروههای تماس دو طرف در بارۀ طرزالعمل کاری هنوز به توافق نرسیدهاند. در داخل افغانستان، اما از شدت جنگ بین نیروهای افغان و طالبان چندان کاسته نشده.
حکومت افغانستان و حامیان بینالمللیاش بارها خواستار کاهش خشونت شدهاند. اما طالبان تا اکنون از برقراری آتشبس سرتاسری خودداری کردهاند.
حال بسیاریها منتظرند که پس از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری امریکا در سوم ماه نومبر در افغانستان آتشبس برقرار خواهد شد یا این که جنگ همچنان ادامه خواهد یافت.