لغو برنامه تحصیلی فولبرایت برای افغانان هم یکی از تازهترین پس لرزههای حاکمیت دوباره طالبان بر افغانستان است که فرصت فراگیری آموزش با معیارهای بینالمللی را از جوانان گرفته است.
مریم جامی۲۳ ساله در سال ۲۰۲۰ به برنامه تحصیلی فولبرایت آمریکا درخواست داد.
نام مریم پس از چند ماه انتظار در ماه اپریل ۲۰۲۱ در فهرست راه یافتهگان به دور نیمهنهایی جا گرفت.
مریم و دیگر درخواست کنندگان راه یافته به مرحله نیمه نهایی فولبرایت اما جمعه شب با دریافت ایمیلی از لغو این برنامه تحصیلی آمریکا برای افغانان خبر شدند.
مریم این اقدام ایالات متحده آمریکا را ناعادلانه میخواند.
مریم میگوید آرزو داشت در قالب برنامه تحصیلی فولبرایت در حقوق بینالملل سند ماستری بهدست آورد.
او به رادیو آزادی گفت: "این اصلاً عادلانه نیست حتی خود آمریکاییها هم خیلی صدا بلند کردند و گفتند این اصلاً یک اقدام غیر منصفانه است و نباید سیاسی ساخته شود. پیام ما به ایالات متحده امریکا همین است که نباید این چیزها مانند آموزش و تحصیل سیاسی ساخته شود و این فرصت از جوانان افغان گرفته شود."
عبیدالله کریمی یکی دیگر از جوانانی است که منتظر مصاحبه نهایی بخاطر بهدست آوردن بورسیه فولبرایت بود.
این جوان ۲۶ساله باشنده ولایت غزنی است.
عبید میگوید حدود ۴ تا ۵ سال بخاطر کامیاب شدن در بورسیه فولبرایت تلاش کرده اما حالا پاسخ لغو این برنامه برای جوانان افغان را دریافت کرده که از دید او قناعت بخش نیست: "آنان نمیخواهند این برنامه ادامه داشته باشد و این برنامه را سیاسی کردند آنان باید با آینده جوانان بازی نکنند این زحمتهای که جوانان متحمل شدند باور کنید بسیار مشکل است و آنان بسیار زحمت کشیدند تا به این برنامه کامیاب شدند."
مسعود جویا رئیس مرکز کار آفرینی و توسعه افغانستان و یکی از دانش آموختگان ماستری از طریق بورسیه فولبرایت است.
او اکنون هم دانشجوی سال آخر دوکتورا در پوهنتون شمال تکزاس آمریکا است.
آقای جویا میگوید دانشی که در قالب برنامه فولبرایت آموخته در زمینههای علمی، فرهنگی و توسعه دانش در پوهنتونهای افغانستان موثر بوده است.
او همچنین در گفتگو با رادیو آزادی از پیامدهای منفی لغو بورسیه فولبرایت برای آینده جوانان افغان یاد آور شد: "لغو برنامه فولبرایت روی تحصیل صدها تن از جوانان کشور که سال گذشته در این برنامه پذیرفته شدند و اما نتوانستند برنامههای درسیشان را تا حال شروع کنند تاثیر بسیار مخرب خواهد داشت متاسفانه این جوانان ما با وجود عرقریزیهای فراوان این فرصت را از دست میدهند."
در ایمیلی که از لغو برنامه فولبرایت برای راه یافتهگان به مرحله نیمه نهایی خبر رسیده به چرایی و دلایل لغو این برنامه تحصیلی پرداخته نشده اما گمانهزنیها وجود دارد که تغییر فضای سیاسی افغانستان بر این موضوع تاثیر گذاشته باشد.
رادیو آزادی خواست دیدگاه وزارت تحصیلات عالی حکومت طالبان را در این زمینه داشته باشد اما سخنگوی این وزارت به پرسشهای رادیو آزادی تا زمان نشر این گزارش پاسخ نداد.
فولبرایت بورسیهای است که سالانه از سوی دولت امریکا در سراسر جهان به شماری از کسانی داده میشود که آزمون این برنامه را موفقانه سپری کنند.
این برنامه آموزش عالی در سال ۱۹۴۶ پس از جنگ جهانی دوم آغاز شده و در افغانستان از سال ۱۹۵۰ آغاز شد. این روند در دهه ۱۹۹۰ هنگام جنگهای داخلی و پس از آن زیر سلطه طالبان متوقف شد، اما از سال ۲۰۰۳ بدینسو در افغانستان از سر گرفته شد که اکنون یک بار دیگر به حالت تعلیق درآورده شده است.