اعلام آمادگی ایران برای مذاکرات هسته‌ای با امریکا، اما با ترسیم خطوط سرخ در بارۀ موشک‌ها

عباس عراقچی، وزیر خارجۀ ایران

عباس عراقچی، وزیر خارجۀ ایران آمادگی خود را برای از سرگیری مذاکرات هسته‌ای با ایالات متحده اعلام کرده، در حالی که بار دیگر خطوط قرمز محکمی را در بارۀ برنامۀ موشکی و قابلیت‌های دفاعی تهران ترسیم کرده است.

این در حالی است که رئیس‌جمهور ترکیه برای میانجی‌گری بین ایران و ایالات متحده اعلام آمادگی کرده است.

عراقچی به تاریخ ۳۰ جنوری در استانبول گفت که اگر مذاکرات بر اساس آنچه او "منصفانه و عادلانه" توصیف کرد، انجام شود، تهران آماده است تا دوباره با واشنگتن وارد مذاکره شود.

باید قاطعانه بگویم توانمندی دفاعی ایران و موشک‌های ایران هرگز موضوع هیچ مذاکره‌ای نخواهد بود.

اودر یک نشست خبری مشترک با همتای ترک خود با بیان این که تهران آمادۀ "اعتمادسازی" دربارۀ برنامۀ هسته‌ای خود است، افزود: "باید قاطعانه بگویم توانمندی دفاعی ایران و موشک‌های ایران هرگز موضوع هیچ مذاکره‌ای نخواهد بود."

عراقچی افزود که در حال حاضر هیچ مذاکرۀ مستقیمی بین تهران و واشنگتن برنامه‌ریزی نشده است.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که فعالیت‌های دیپلوماتیک در سراسر منطقه برای جلوگیری از رویارویی مستقیم ایالات متحده و ایران تشدید شده است.

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، در تماس تیلیفونی با مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، خدمات انقره را به عنوان "تسهیل‌کننده" بین ایران و ایالات متحده ارائه داد.

به گفتۀ دفتر ریاست جمهوری ترکیه، اردوغان گفت که انقره آمادۀ کمک به کاهش تنش‌ها و حل اختلافات است، پیشنهادی که پس از آن در ۳۰ جنوری در دیدار حضوری بین اردوغان و عراقچی ارائه شد.

دفتر ریاست جمهوری ایران اعلام کرد که پزشکیان به اردوغان گفته است که هرگونه مذاکرۀ موفقیت‌آمیز به کنار گذاشتن "اقدامات جنگ‌طلبانه و تهدیدآمیز در منطقه" بستگی دارد.

با این حال، تحلیلگران می‌گویند موضع تهران نشان‌دهندۀ سرسختی دیرینه است، نه یک تغییر معنادار.

جمهوری اسلامی نه قادر است و نه مایل است یاد بگیرد که چگونه با دونالد ترمپ برخورد کند.

علی واعظ، مدیر بخش ایران در گروه بین‌المللی بحران، استدلال می‌کند که با وجود فشارهای فزاینده، موضع مذاکرۀ ایران از اوایل سال ۲۰۲۵، بدون تغییر باقی مانده است.

واعظ در گفت‌وگو با رادیو فردا بخش ایران رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی باور دارد که کشورهای دیگر - از اعضای ناتو گرفته تا کشورهای منطقه‌ای - رویکرد خود را با سبک مذاکرۀ تقابلی ترمپ تطبیق داده‌اند تا منافع خود را پیش ببرند.

او گفت: "جمهوری اسلامی نه قادر است و نه مایل است یاد بگیرد که چگونه با دونالد ترمپ برخورد کند."

ترمپ، به نوبۀ خود، ریسک‌ها را افزایش داده است. او در ۲۹ جنوری گفت که ایران باید برنامۀ هسته‌ای خود را متوقف کند و "کشتن معترضان" را متوقف کند و ادعا کرد که این خواسته‌ها قبلاً به مقامات ایرانی منتقل شده است.

دو روز قبل، او اعلام کرد که "یک ناوگان عظیم" به سمت ایران در حرکت است و هشدار داد که در صورت لزوم می‌تواند با "سرعت و خشم" عمل کند، در حالی که ابراز امیدواری کرد که "توافق عادلانه‌ای" حاصل شود که ایران را بدون سلاح هسته‌ای رها کند.

دونالد ترمپ، رئیس جمهور ایالات متحدۀ امریکا

ایالات متحده می‌خواهد گام به گام پیش برود و نظام را تضعیف کند.

مهران براتی، تحلیلگر سیاسی ساکن جرمنی معتقد است که واشنگتن به جای وارد کردن یک ضربۀ قاطع، استراتژی بلندمدت‌تری را دنبال می‌کند که هدف آن تضعیف جمهوری اسلامی است.

براتی به رادیو فردا گفت: "ایالات متحده می‌خواهد گام به گام پیش برود و نظام را تضعیف کند." او استدلال کرد که فشار نظامی مداوم، ردیابی مالی دارایی‌های دولتی در خارج از کشور و اقدامات دیپلوماتیک هماهنگ، به تلاشی برای ایجاد تغییر از درون سیستم اشاره دارد.

براتی تردید دارد که میانجیگری ترکیه یا ابتکارات منطقه‌ای مشابه بتواند از تشدید تنش جلوگیری کند. او استدلال کرد که بازیگران منطقه‌ای در درجۀ اول به دنبال منافع خود، از جمله ترس از جریان پناهندگان و بی‌ثباتی، هستند، نه اعتماد به اینکه تهران رفتار خود را تغییر خواهد داد.

او گفت: "هر یک با هدف متمایز خود وارد این ماجرا شده‌اند. من فکر نمی‌کنم جلوگیری از یک رویارویی دیگر امکان‌پذیر باشد."

واعظ نیز هشدار می‌دهد که هر دو طرف در تنگنا قرار گرفته‌اند. او می‌گوید روش ترمپ اعمال حداکثر فشار و سپس رضایت به کمتر و اعلام پیروزی است. با این حال، "هیچ گزینۀ خوبی برای ایالات متحده و هیچ گزینۀ خوبی برای جمهوری اسلامی نیز وجود ندارد." او افزود، فعلاً این باعث می‌شود هر دو در بن‌بست گیر بی‌افتند.