در گزارش تازهٔ این نهاد که روز یکشنبه ۱۲ دلو منتشر شد، آمده است که چرس با ۴۶ درصد بیشترین میزان مصرف را در میان مردان در افغانستان دارد، در حالی که تریاک با ۱۹ درصد، تابلیت «K» با ۱۱ درصد و متامفتامین یا شیشه با ۷ درصد در ردههای بعدی قرار دارند.
هبتالله اخندزاده، رهبر طالبان، در فرمانی در ماه اپریل سال ۲۰۲۲ کشت کوکنار و تولید و قاچاق تریاک را غیرقانونی اعلام کرده و بر آن ممنوعیت وضع نمود.
اما سید نجیبالله احمدی، رییس پیشین تحلیل و سروی معینیت مبارزه با مواد مخدر وزارت داخله در جمهور مخلوع میگوید، استفاده مواد مخدر نه تنها در افغانستان جلوگیری نشده بلکه قاچاق آن به کشورهای دیگر هم همچنان ادامه دارد.
او به رادیو آزادی در مورد گفت: "تریاک افغانستان به دیگر کشورها قاچاق میشود، همچنان مواد مخدر دیگر مانند میتامفتامین (شیشه) یا تابلیت k نیز به کشورهای دیګر قاچاق شده است. براساس گزارشها، کانادا توانسته ثابت بسازد که میتامفتامین از افغانستان قاچاق و در این کشور کشف شده همانطور در استرالیا همچنان. کسانی که در قاچاق مواد مخدر در افغانستان دست دارند هنوز هم به این کار ادامه میدهند."
شرکتکنندگان در سروی UNODC، فقر، بیکاری و مشکلات اقتصادی را از عوامل اصلی مصرف مکرر مواد مخدر عنوان کردهاند. این سروی با حمایت مالی برنامهٔ انکشافی سازمان ملل متحد در ۳۲ ولایت افغانستان انجام شده است.
بر اساس این گزارش، هزینهٔ مصرف موادی مانند متامفتامین و تریاک میتواند از دستمزد یک روز کامل فراتر رود. بهگونهٔ مثال، مصرف یک روز متامفتامین میتواند تا ۱۳۸ درصد درآمد روزانهٔ یک کارگر روزمزد یا ۶۷ درصد دستمزد یک کارگر حرفهای را دربر گیرد.
در این گزارش به نقل از اولیور استولپ، نمایندهٔ منطقهای UNODC برای افغانستان، آسیای میانه، ایران و پاکستان آمده است که یافتهها نشان میدهد مصرف مواد مخدر پیوند نزدیک با فقر، بیکاری و نیازهای صحی برآوردهنشده دارد.
طالبان تاکنون در مورد گزارش تازهٔ دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد واکنشی نشان ندادهاند.
در ادامهٔ این گزارش آمده است که با وجود ادعای حکومت طالبان مبنی بر درمان شمار زیادی از مصرفکنندگان مواد مخدر، تحقیقات UNODC از مراکز درمان معتادان نشان میدهد که چالشهای جدی در زمینهٔ توزیع، دسترسی، کیفیت خدمات و پوشش جنسیتی همچنان وجود دارد؛ بهگونهای که نزدیک به دو سوم این مراکز تنها به مردان خدمات ارائه میکنند و تنها حدود ۱۷ درصد مراکز در ۳۲ ولایت افغانستان زنان معتاد را تحت درمان قرار میدهند.
پیش از این، سازمان ملل متحد در چارچوب استراتژی این سازمان برای افغانستان در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ گفته بود که با وجود گزارشها در مورد کاهش کشت کوکنار، شمار معتادان مواد مخدر در این کشور رو به افزایش است و از میان بیش از سه میلیون معتاد، تنها حدود ۳۰ هزار تن به خدمات تداوی ترک اعتیاد دسترسی دارند.
استیفن رودریکس، نمایندهٔ برنامهٔ انکشافی سازمان ملل متحد (UNDP) در افغانستان، گفته است: «این سروی ملی تصویر روشنی از واقعیتهای مصرف مواد مخدر در افغانستان و چالشهایی که مردم با آن روبهرو هستند، ارائه میکند.»
به گفتهٔ او، رویدستگرفتن اقدامات عملی برای مبارزه با عوامل اصلی مصرف مواد مخدر، از جمله کمبود شغل و فرصتهای اقتصادی، میتواند در کاهش این چالشها نقش مؤثر داشته باشد.