رادیو چه نقشی در زندگی شما داشته؟

تصویر از تحفه رادیوآزادی برای شنونده ها در سالهای گذشته

محمد یوسف، باشندهٔ ۷۱ سالهٔ ولسوالی اچین ولایت ننگرهار رادیو می‌شنود. او می‌گوید به دلیل این‌که نمی‌تواند از موبایل و انترنت استفاده کند، اخبار و برنامه‌ها را تنها از طریق رادیو دنبال می‌کند:
در این وقت مردم از طریق فیس‌بوک و موبایل هم اخبار را تعقیب می‌کنند، اما من نه استفاده از فیسبوک را می‌دانم و نه به آن دسترسی دارم

چون یکی چشم‌ هایم ضعیف است و دیگر تعلیم ندارم، به همین خاطر از طریق رادیو خبرها را تعقیب می‌کنم. بعضی برنامه‌های بسیار زیبای رادیو آزادی مثل «زیر آسمان کبود» را هم دنبال می‌کنم."

رادیو یکی از معدود رسانه‌هایی است که به ویژه برای افراد سالمند و کسانی‌که با تیلیفون‌های هوشمند و انترنت آشنایی ندارند، به‌گونه ساده قابل استفاده است.

شماری از افغان‌ها، به‌ویژه راننده‌گان نیز در جریان کار روزانه رادیو را دنبال می‌کنند.

سمیع‌الله، یک راننده تاکسی در کابل می‌گوید که در تمام ساعات کاری خود به رادیو گوش می‌دهد:

"رادیو سرمایه یک ملت، یک جامعه و یک منطقه است. از حال و احوال منطقه و محیط، چالش‌ها در سطح ولسوالی، ولایت، کشور و جهان را از طریق رادیو معلومات پیدا می‌کنیم. من بیشتر رادیو گوش می‌کنم."

در کنار اطلاع‌رسانی، رادیو برای شماری از دختران و زنان منبع برنامه‌های آموزشی و کاربردی نیز به شمار می‌رود.

هریوا، یکی از دختران شنونده رادیو در خوست می‌گوید که برنامه‌های آموزشی و برنامه‌های آشپزی را به‌گونه منظم از طریق رادیو دنبال می‌کند:

در این وقت ما از طریق رادیو آموزش را آغاز کردیم و درس می‌خوانیم و بعضی از برنامه‌ها، مانند برنامه‌های آشپزی را هم دنبال می‌کنیم و همراه آن آشپزی می‌کنیم

همچنان بعضی برنامه‌های معلوماتی است که وقتی کارهای خانه را انجام می‌دهیم، رادیو روشن است و به آن گوش می‌دهیم."

رادیو وسیله‌ی است که در خانه، موتر، محل کار و در بسیاری از مناطق دوردست نیز قابل استفاده است و بدون نیاز به انترنت، امکان دسترسی به خبر و برنامه‌های آگاهی‌دهنده را فراهم می‌کند.

این درحالی‌ست که ۱۳ فبروری، مصادف با ۲۴ دلو، روز جهانی رادیو است.

رادیو برای نخستین بار توسط گوگلیمو مارکونی، دانشمند ایتالیایی، در سال ۱۸۹۶ میلادی اختراع شد.

در افغانستان، نخستین دستگاه رادیو در سال ۱۳۰۲ خورشیدی در منطقه پل آرتل کابل، با امکانات محدود، آغاز به کار کرد و پس از آن، در سال ۱۳۰۹ هجری خورشیدی و در دوران سلطنت شاه امان‌الله خان، فعالیت رادیویی به‌گونه رسمی در کابل گسترش یافت.

در چند دهه اخیر، ده‌ها رادیوی دولتی، محلی و مستقل در افغانستان ایجاد شد و شمار آن‌ها به صدها ایستگاه رادیویی رسید.

با این حال، رسانه‌ها، به‌ویژه رادیوها، پس از بازگشت طالبان به قدرت، با محدودیت‌ها و مشکلات مالی روبه‌رو شدند و شماری از آن‌ها فعالیت خود را متوقف کردند.

بیشتر در این باره: روز جهانی رادیو؛ رادیو در شرایط فعلی افغانستان از چه اهمیتی برخوردار است؟

طالبان در ماه دسمبر سال ۲۰۲۲ میلادی، پخش برنامه‌ های رادیو آزادی و رادیو آشنای صدای امریکا را در موج‌های اف‌ام متوقف کردند، با این حال، رادیو آزادی با تقویت امواج کوتاه و متوسط، برنامه‌های خود را از ۱۲ ساعت به ۲۴ ساعت در شبانه‌روز افزایش داد.

۱۳ فبروری، روز جهانی رادیو، از سوی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در سال ۲۰۱۱ میلادی به‌عنوان روز جهانی رادیو نام‌گذاری شد و این تصمیم در سال ۲۰۱۲ از سوی مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز تأیید شد.

هدف از نام‌گذاری این روز، برجسته ساختن نقش رادیو در اطلاع‌رسانی، آموزش و گسترش دسترسی همگانی به اطلاعات است.

موضوع امسال روز جهانی رادیو «نقش رادیو در همگامی با فناوری‌های نوین و استفاده از فناوری‌های جدید، از جمله هوش مصنوعی، در تولید و گسترش محتوا» عنوان شده‌است.

بر اساس معلومات تازه ارائه شده توسط مرکز خبرنگاران افغانستان به رادیو آزادی، هم‌اکنون حدود ۲۰۰ شبکه رادیویی به گونه شبانه روزی، نیمه وقت و یا چند ساعت در روز در افغانستان فعالیت دارند.

این درحالی‌ست که پیش ازین برخی نهادهای دیگر حامی رسانه‌ها گزارش کرده بودند که قبل از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان حدود ۳۵۰ ایستگاه رادیویی در افغانستان فعال بود.