گروه کارشناسان سازمان ملل متحد تأیید کردهاند که در جریان اعتراضهای اخیر در ایران، شماری از شهروندان افغان نیز کشته شدهاند.
این گروه در بیانیهای گفته است: «بخش بزرگی از بازداشتشدگان و کشتهشدگان را افراد عادی تشکیل میدهند که شامل کودکان و افرادی از ولایتها، اقوام و مذاهب مختلف و همچنین اتباع افغان میشوند.»
افغانها که بر اساس آمار سازمان ملل متحد حدود پنج میلیون تن از آنان در ایران زندگی میکنند، از جمله اقلیتهای آسیبپذیر به شمار میروند و در بحرانهای پیشین نیز متحمل خسارات شدهاند.
با آنکه مقامهای ایرانی و مقامهای حاکم طالبان در افغانستان تاکنون درباره کشته شدن اتباع افغان در اعتراضهای اخیر ایران اظهار نظری نکردهاند، اما کاربران شبکههای اجتماعی، فعالان مدنی و برخی رسانهها و نهادهای مدافع حقوق بشر گزارشهایی درباره کشته شدن شماری از افغانها در این اعتراضها منتشر کردهاند.
بر اساس گزارشها، بیشتر این افغانها در ایران به دنیا آمده و بزرگ شده بودند.
نظر به یافتههای رادیو فردا، بخش ایران رادیو آزادی، یک جوان ۱۸ ساله افغان به نام یزدان تمنا در تاریخ ۸ جدی در شهر مشهد از ناحیه سر هدف گلوله قرار گرفته و کشته شده است. این جوان افغان همراه با دوست ایرانیاش در نزدیکی یکی از پوستههای امنیتی ایران در منطقه قاسمآباد مشهد هدف قرار گرفته بود.
شماری از کاربران شبکههای اجتماعی همچنین از یک نوجوان افغانتبار به نام امیرحسین مرادی یاد کردهاند. او که ۱۶ سال داشت، در مشهد به دنیا آمده و در همانجا بزرگ شده بود و در منطقه نودره زندگی میکرد. گفته میشود وی در جریان اعتراضها کشته شده و جسدش حدود ده روز بعد در گورستان بهشت رضا پیدا شده است.
در مشهد دو جوان دیگر افغان، کیارش کریمدادی ۲۲ ساله و علیرضا بهبودی ۲۰ ساله نیز کشته شدهاند.
همچنین گزارش شده است که یک باشنده هرات به نام جلیل نیز در جریان اعتراضهای ایران جان باخته است.
در مورد یک افغان دیگر نیز رسانهها و فعالان ایرانی گزارش دادهاند. انستیتوت مطالعات رسانههای آسیای جنوبی در صفحه ایکس خود در ۲۰ جنوری گزارش داد که یک تبعه افغان به نام وزیر احمد تاجیک در تهران بر اثر تیراندازی نیروهای امنیتی ایران کشته شده است. به گفته این مرکز، وی در ۸ جنوری هدف قرار گرفته و احتمالاً از نخستین افغانهایی بوده که در جریان اعتراضهای ایرانیان کشته شده است.
در همین حال، علیرضا مرحمتی، جنرال کنسول ایران در هرات، ادعا کرده است که افغانها در اعتراضهای اخیر ایران دخیل نبودهاند. او افزوده است که برخی گروهها و کشورها میخواهند افغانها را در این اعتراضها دخیل نشان دهند تا روابط افغانستان و ایران را تیره سازند.
با وجود این، گروه کارشناسان سازمان ملل متحد ، از تلفات دهها هزار تن در ایران یاد کردهاند. آنان تأکید کردهاند که حکومت ایران باید پاسخگو باشد، محل نگهداری افراد ناپدیدشده را روشن کند، همه معترضان بازداشتشده را آزاد سازد و تضمین کند که عدالت اجرا میشود.
این گروه کارشناسان از گزارشگران ویژه، گروههای کاری و متخصصان مستقل حقوق بشر تشکیل شده که از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل تعیین میشوند.
در بیانیه این هفته آمده است که مقامهای ایرانی تنها مرگ ۳۱۱۷ نفر و بازداشت ۳۰۰۰ تن دیگر را تأیید کردهاند، در حالی که نهادهای مختلف مدافع حقوق بشر از کشته شدن دهها هزار نفر خبر دادهاند.
در ایران از ۲۸ دسامبر تا ۱۶ جنوری در بیش از ۲۱۰ شهر اعتراضهای گسترده ضد حکومتی برگزار شد. این اعتراضها به گزارشها از سوی نیروهای ایرانی سرکوب شد که در نتیجه آن دهها هزار نفر کشته یا زخمی شدند.
دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده، روز جمعه در قصر سفید گفت که در مدت کوتاهی در جریان این اعتراضها ۳۲ هزار نفر کشته شدهاند و این موضوع را بسیار تأسفبار خواند.