من هر روز بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ نان به مردم توزیع میکنم. هنگام افطار هم بولانی میدهمحسیب، باشنده شهر کابل
آنان از هدایایی که از طریق تیکتاک دریافت میکنند برای حمایت از خانوادههای نیازمند استفاده میکنند.
این هدایا مجازی ابتدا به پول تبدیل و سپس در کنار نان خشک، مواد غذایی و برخی کمکهای اولیه دیگر میان افراد نیازمند توزیع میشوند.
حسیب، باشنده شهر کابل و مالک یک نانوایی، میگوید که هر روز در تیکتاک به گونه زنده ویدیو نشر میکند، از دنبال کنندهگان خود کمک دریافت میکند و در مقابل آن به نیازمندان نان خشک رایگان توزیع میکند.
او به رادیو آزادی گفت:
"من هر روز بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ نان به مردم توزیع میکنم. هنگام افطار هم بولانی میدهم. ما میگوییم به جای اینکه کوینزها (هدایا) بیجا مصرف شود، بهتر است به کشور ما بیاید و به نیازمندان کمک شود. وقتی کسی ۲۰۰ کوینز برایم میفرستد که حدود ۵۰ افغانی میشود، من در مقابل آن نان خشک بگوید، بولانی بگوید یا حتی پول نقد به نیازمندان میدهم. از همین کوینزها برای کمک به نیازمندان استفاده میکنم. وقتی کمکها را توزیع میکنم، ویدیوی آن را هم نشر میکنم تا اعتماد مردم جلب شود که کمکها واقعاً توزیع شدهاست."
یک باشنده ولایت دایکندی و نانوا که نخواست نامش در گزارش ذکر شود نیز فعالیت مشابه دارد.
"ما روزانه تا ۲۰۰ نان میپزیم و وقتی نیازمندان میآیند، نان به آنان توزیع میکنیم، اما تعداد نیازمندان بسیار زیاد است. مردم در اینجا به کمک بسیار نیاز دارند، زیرا وضعیت اقتصادی مردم خوب نیست."
این نانواها میگویند که این ابتکار یک راه تازه برای رساندن کمکهای بشردوستانه از طریق شبکههای اجتماعی است.
بیشتر در این باره: شماری از زنان در تخار: با بازگشت طالبان، اجازه کار در بیرون را نداریم و برای دیگران نان میپزیمما روزانه تا ۲۰۰ نان میپزیم و وقتی نیازمندان میآیند، نان به آنان توزیع میکنیمیک باشنده ولایت دایکندی و نانوا
آنان در صحبت با رادیو آزادی گفتهاند که حسابهای تیکتاک خود را در خارج از افغانستان فعال ساختهاند و پولهای بهدستآمده از هدایای کاربران توسط دوستانشان در خارج برداشت شده و سپس از طریق حواله برای آنان فرستاده می شود.
شماری از کاربران تیکتاک که از طریق هدیه های مجازی از افغانهای نیازمند حمایت میکنند میگویند که هرچند بخش قابل توجهی از این هدایا به شرکت تیکتاک میرسد، اما در شرایط کنونی این سادهترین راه برای کمک به هموطنانشان است.
هارون که در خارج از افغانستان زندگی می کند و کاربر تیکتاک است، به رادیو آزادی گفت: "دیروز فطریه ماه رمضان خود را از طریق کوینزها در تیکتاک فرستادم که حدود ۴۰۰ نان میان ۵۰ خانواده نیازمند توزیع شد. درست است که بخشی از این هدایا به جیب تیکتاک میرود، اما چون این کمکها بهطور مستقیم به نیازمندان میرسد، تصمیم گرفتهام هر شام هنگام افطار برای پنج خانواده، پنج نان از طریق همین لایفها تهیه کنم."
برخی افغانها، اما از این نوع کمکها انتقاد کرده میگویند با توجه به اینکه بخشی از آن به شرکت تیکتاک میرسد، بهتر است این کمکها به طور مستقیم به نیازمندان داده شود.
با این حال، برخی جمعآوری کنندهگان و تنظیم کنندهگان کمک های مردمی از طریق شبکههای اجتماعی به خصوص تیکتاک میگویند هدف آنان تقویت فرهنگ همکاری میان مردم از راه شبکههای اجتماعی و حمایت از کسب و کار های کوچک در داخل کشور است.
یک باشنده ولایت ننگرهار و فعال اجتماعی نیز میگوید که او؛ اما در فیسبوک ویدیوها و اطلاعات مربوط به نیازمندان را منتشر میکند و زمانیکه افغانهای مقیم خارج یا افراد توانمند کمک کنند، او با همان پول نقد برای نیازمندان نان تهیه و توزیع میکند.
فیسبوک من حدود سیصد هزار دنبالکننده دارد و از آن به گونه مشروع استفاده میکنم
او که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، هدف این کار خود را چنین بیان میکند:
"در این کار دو فایده وجود دارد؛ یکی اینکه از افغانهای مقیم خارج برای نیازمندان کمک جمعآوری میکنیم و دیگر اینکه برای این نانواییها به گونه رایگان بازاریابی میشود. من میخواستم از این شبکههای اجتماعیکه در افغانستان وجود دارد به شکل مثبت استفاده کنم. صفحه فیسبوک من حدود سیصد هزار دنبالکننده دارد و از آن به گونه مشروع استفاده میکنم و از این طریق صدها اعلان رایگان برای حمایت از همین کاروبارهای کوچک نشر کردهام."
بیشتر در این باره: زنان روستایی قزاق برای افزایش درآمدشان و الهامبخشیدن به دیگران، از اینستاگرام و تیکتاک استفاده میکنندتصمیم گرفتهام هر شام هنگام افطار برای پنج خانواده، نان تهیه کنمحسیب، باشنده شهر کابل
با این حال، پیش از این برخی افراد در این بخش از سوی شماری از افغانها به کلاهبرداری نیز متهم شدهاند؛ ادعاهایی مبنی بر اینکه کمکها را خودشان دریافت کرده و به نیازمندان نمیرسانند.
اما شماری از کسانی که بهگونه داوطلبانه برای نیازمندان کمک جمعآوری میکنند، این اتهامات را رد کردهاند.
از سوی هم شماری از کاربران تیکتاک در برخی ولایتها، به رادیو آزادی گفته اند که به دلیل محدودیتهای وضع شده از سوی مسئولان حکومت طالبان، فعالیتهای خود را متوقف کردهاند.
بهگفته آنان، مسئولان محلی طالبان به آنها گفته اند که "نزدیک به نیمی از مفاد این هدیهها را شرکت تیکتاک میگیرد و آنان این کار را غیر شرعی و نوعی سود میدانند".
این ابتکارها از طریق شبکههای اجتماعی در حالی صورت میگیرد که شماری از خانوادهها در افغانستان با مشکلات اقتصادی روبرو هستند و می گویند که حتی توان تهیه یک وعده غذا را نیز ندارند.
در مورد گسترش فقر در افغانستان، نهادهای مختلف بینالمللی نیز بارها نگرانی کرده و گزارشهایی منتشر کردهاند.
دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) در ۳۰ دسمبر سال ۲۰۲۵ اعلام کرد که در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۱،۹ میلیون نفر در افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیاز خواهند داشت.